UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

tąpnąć

Chronologizacja

1632, Kart XVII-XVIII

Pochodzenie

Zob. tąpać

1. w kopalni

Definicja

geol.  górn. 
pęknąć z charakterystycznym odgłosem wskutek naruszenia równowagi w skałach z powodu eksploatacji złóż lub ruchów tektonicznych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia budowa Ziemi

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  pęknąć

Połączenia

  • tąpnięcie w kopalni
  • górnicze; poważne, silne tąpnięcie
  • skutek, wynik tąpnięcia
  • doszło do tąpnięcia
  • zagrożenie tąpnięciami

Cytaty

Ziemia tąpnęła na bardzo stromym stoku, potok rozlał się i stworzył jeziorko.

źródło: NKJP: Osuwisko, Dziennik Polski, 2003-07-05

W 1995 r. 5 osób zmarło po tąpnięciu w kopalni „Nowy Wirek” w Rudzie Śląskiej.

źródło: NKJP: (K.W.): Tąpnięcia, pożary i eksplozje, Dziennik Polski, 2006-11-25

Przedwczoraj potężnie tąpnęło w Miechowicach.

źródło: NKJP: Maria Klimczyk: Dramat Schenków, Dziennik Zachodni, 2005-06-07

Podczas tąpnięć kościół trząsł się - bywało, że ludzie uciekali ze mszy.

źródło: NKJP: Iwona Dudzik: Kopalnie remontują świątynie, Gazeta Wyborcza, 1995-03-28

W czerwcu tego roku uruchomiono nowoczesną stację geofizyki, monitorującą zagrożenia tąpnięciami w rejonie obszaru górniczego Brzeszcze.

źródło: NKJP: Rafał Lorek: Wyciągnęli rękę, Gazeta Krakowska, 2005-12-08

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. tąpnę
tąpniemy
2 os. tąpniesz
tąpniecie
3 os. tąpnie
tąpną

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. tąpnąłem
+(e)m tąpnął
tąpnęłam
+(e)m tąpnęła
tąpnęłom
+(e)m tąpnęło
tąpnęliśmy
+(e)śmy tąpnęli
tąpnęłyśmy
+(e)śmy tąpnęły
2 os. tąpnąłeś
+(e)ś tąpnął
tąpnęłaś
+(e)ś tąpnęła
tąpnęłoś
+(e)ś tąpnęło
tąpnęliście
+(e)ście tąpnęli
tąpnęłyście
+(e)ście tąpnęły
3 os. tąpnął
tąpnęła
tąpnęło
tąpnęli
tąpnęły

bezosobnik: tąpnięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. tąpnijmy
2 os. tąpnij
tąpnijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. tąpnąłbym
bym tąpnął
tąpnęłabym
bym tąpnęła
tąpnęłobym
bym tąpnęło
tąpnęlibyśmy
byśmy tąpnęli
tąpnęłybyśmy
byśmy tąpnęły
2 os. tąpnąłbyś
byś tąpnął
tąpnęłabyś
byś tąpnęła
tąpnęłobyś
byś tąpnęło
tąpnęlibyście
byście tąpnęli
tąpnęłybyście
byście tąpnęły
3 os. tąpnąłby
by tąpnął
tąpnęłaby
by tąpnęła
tąpnęłoby
by tąpnęło
tąpnęliby
by tąpnęli
tąpnęłyby
by tąpnęły

bezosobnik: tąpnięto by

bezokolicznik: tąpnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: tąpnąwszy

gerundium: tąpnięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. tąpnięcie
tąpnięcia
D. tąpnięcia
tąpnięć
C. tąpnięciu
tąpnięciom
B. tąpnięcie
tąpnięcia
N. tąpnięciem
tąpnięciami
Ms. tąpnięciu
tąpnięciach
W. tąpnięcie
tąpnięcia

odpowiednik aspektowy: tąpać

Inne uwagi

Zwykle ger

2. kopytem

Definicja

przest. 
stojąc w miejscu, uderzyć nogą o podłoże

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Cytaty

Tąpnąłem. Kopytem strzeliłem w kopyto. I z kopyta! Między groby, przez groby, w groby! Rwałem jak urwany!

źródło: NKJP: Marian Pilot: Na odchodnym, 2002

Tąpnął kopytem w szczyt Czantorii, jaskinia się zawarła i rycerze zostali po wieczne czasy w onej górze.

źródło: Gustaw Morcinek: W wiergułowej dziedzinie, 1976 (books.google.pl)

Janosik tąpnął o skałę naprawionym kierpcem [...].

źródło: Teresa Komorowska: Zbójnicki dar: polskie i słowackie opowiadania tatrzańskie, 1976 (books.google.pl)

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. tąpnę
tąpniemy
2 os. tąpniesz
tąpniecie
3 os. tąpnie
tąpną

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. tąpnąłem
+(e)m tąpnął
tąpnęłam
+(e)m tąpnęła
tąpnęłom
+(e)m tąpnęło
tąpnęliśmy
+(e)śmy tąpnęli
tąpnęłyśmy
+(e)śmy tąpnęły
2 os. tąpnąłeś
+(e)ś tąpnął
tąpnęłaś
+(e)ś tąpnęła
tąpnęłoś
+(e)ś tąpnęło
tąpnęliście
+(e)ście tąpnęli
tąpnęłyście
+(e)ście tąpnęły
3 os. tąpnął
tąpnęła
tąpnęło
tąpnęli
tąpnęły

bezosobnik: tąpnięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. tąpnijmy
2 os. tąpnij
tąpnijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. tąpnąłbym
bym tąpnął
tąpnęłabym
bym tąpnęła
tąpnęłobym
bym tąpnęło
tąpnęlibyśmy
byśmy tąpnęli
tąpnęłybyśmy
byśmy tąpnęły
2 os. tąpnąłbyś
byś tąpnął
tąpnęłabyś
byś tąpnęła
tąpnęłobyś
byś tąpnęło
tąpnęlibyście
byście tąpnęli
tąpnęłybyście
byście tąpnęły
3 os. tąpnąłby
by tąpnął
tąpnęłaby
by tąpnęła
tąpnęłoby
by tąpnęło
tąpnęliby
by tąpnęli
tąpnęłyby
by tąpnęły

bezosobnik: tąpnięto by

bezokolicznik: tąpnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: tąpnąwszy

gerundium: tąpnięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. tąpnięcie
tąpnięcia
D. tąpnięcia
tąpnięć
C. tąpnięciu
tąpnięciom
B. tąpnięcie
tąpnięcia
N. tąpnięciem
tąpnięciami
Ms. tąpnięciu
tąpnięciach
W. tąpnięcie
tąpnięcia

odpowiednik aspektowy: tąpać

3. na giełdzie

Definicja

książk. 
ulec gwałtownemu pogorszeniu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • tąpnięcie na giełdzie, na rynku

Cytaty

Jesienią tąpnęło na dobre: słaba gra zespołu, uciekające punkty, kiepska dyplomacja szkoleniowca w kontaktach z kibicami, bandycki napad szalikowców na piłkarzy – było tak źle, że wydawało się, że gorzej być nie może.

źródło: NKJP: Rafał Musioł: Grząski grunt, Trybuna Śląska, 2004-06-21

Kiedy po werdykcie w Teksasie akcje X tąpnęły o prawie 10 proc., blady strach padł na cały przemysł farmaceutyczny.

źródło: NKJP: Tomasz Zalewski: Afera Vioxxu, Polityka, 2005

Kolejne tąpnięcie na warszawskiej giełdzie i kolejny raz nasz parkiet okazuje się jednym z najsłabszych w Europie.

źródło: NKJP: (KŻ): Zniechęcenie, Dziennik Polski, 2008-08-28

Nagły zwrot przynieść mogło tylko wielkie tąpnięcie w polityce światowej, gdy strefy mocarstwowych interesów rozsypywały się jak domki z kart.

źródło: NKJP: Adam Szostkiewicz: Ocean Mądrości, Polityka, 2000-05-20

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. tąpnę
tąpniemy
2 os. tąpniesz
tąpniecie
3 os. tąpnie
tąpną

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. tąpnąłem
+(e)m tąpnął
tąpnęłam
+(e)m tąpnęła
tąpnęłom
+(e)m tąpnęło
tąpnęliśmy
+(e)śmy tąpnęli
tąpnęłyśmy
+(e)śmy tąpnęły
2 os. tąpnąłeś
+(e)ś tąpnął
tąpnęłaś
+(e)ś tąpnęła
tąpnęłoś
+(e)ś tąpnęło
tąpnęliście
+(e)ście tąpnęli
tąpnęłyście
+(e)ście tąpnęły
3 os. tąpnął
tąpnęła
tąpnęło
tąpnęli
tąpnęły

bezosobnik: tąpnięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. tąpnijmy
2 os. tąpnij
tąpnijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. tąpnąłbym
bym tąpnął
tąpnęłabym
bym tąpnęła
tąpnęłobym
bym tąpnęło
tąpnęlibyśmy
byśmy tąpnęli
tąpnęłybyśmy
byśmy tąpnęły
2 os. tąpnąłbyś
byś tąpnął
tąpnęłabyś
byś tąpnęła
tąpnęłobyś
byś tąpnęło
tąpnęlibyście
byście tąpnęli
tąpnęłybyście
byście tąpnęły
3 os. tąpnąłby
by tąpnął
tąpnęłaby
by tąpnęła
tąpnęłoby
by tąpnęło
tąpnęliby
by tąpnęli
tąpnęłyby
by tąpnęły

bezosobnik: tąpnięto by

bezokolicznik: tąpnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: tąpnąwszy

gerundium: tąpnięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. tąpnięcie
tąpnięcia
D. tąpnięcia
tąpnięć
C. tąpnięciu
tąpnięciom
B. tąpnięcie
tąpnięcia
N. tąpnięciem
tąpnięciami
Ms. tąpnięciu
tąpnięciach
W. tąpnięcie
tąpnięcia

Inne uwagi

Zwykle ger

Data ostatniej modyfikacji: 19.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json