UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

biel

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp
W postaci: bil
Inne znaczenie: 'tłuszcz niesolony'

Pochodzenie

Zob. biały

1.a kolor

Definicja

kolor biały

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

synonimy:  białość
hiperonimy:  barwa, kolor

Połączenia

  • kredowa, porcelanowa, mleczna, śniegowa, śnieżna, trupia; dziewicza, niewinna; brudna, czysta, niepokalana, nieskalana, nieskazitelna, sterylna; chłodna, zimna; intensywna, jaskrawa, ostra, porażająca; jaśniejąca, lśniąca, olśniewająca, połyskująca biel
  • biel dłoni, rąk, nóg, piersi, policzków, skóry, twarzy, zębów; halki, koszuli, kołnierzyka, koronek, sukni, szat, welonu; firanek, obrusa; mąki, mleka; kartki, papieru; ścian, tynku; śniegu
  • biel i czerń; biel i czerwień; biel i szarość; biel i zieleń; czerń i biel
  • błysk; plama, smuga; barwa, kolor, odcień bieli; kontrast czerni i bieli
  • błysnąć, błyszczeć, lśnić bielą; lśniący, połyskujący bielą
  • odcinać się od bieli
  • kontrastować z bielą
  • tonąć w bieli

Cytaty

Niezliczone chwiejne płomyki dodawały tyle powabu meblom, belkowanym sufitom i przede wszystkim ludziom - oczy błyszczały, zęby lśniły młodą śnieżną bielą.

źródło: KWSJP: Anna Glińska: Powrót do Santa Cruz, 1972

Po odemknięciu szerzej głównych drzwi musiał zmrużyć od światła powieki: na dworze było słonecznie, ciepło, zacisznie, jednocześnie mroźno. Gdy oswoił wzrok z rażącą bielą dookoła, aż cofnął się o krok [...].

źródło: KWSJP: Włodzimierz Odojewski: Zasypie wszystko, zawieje..., 1967

Wnętrze stiukowych kasetonów sufitu zdobią rozety, delfiny i inne motywy ornamentalne, a kolorowe ściany kontrastują z czernią i bielą mozaikowej posadzki.

źródło: KWSJP: Maria Nowicka: Z dziejów malarstwa greckiego i rzymskiego, 1988

[...] operowała gamą kolorów ściszonych, szarych, czasem srebrzystych, wzbogacanych o delikatne odcienie różów i błękitów, przerywanych bielami i głębokimi czerniami.

źródło: KWSJP: Maria Rostworowska: Portret za mgłą. Opowieść o Oldze Boznańskiej, 2003

Senna, miękka biel poduszki i kołdry odbijała się w ciemności pokoju jak jakaś dziwna chmura.

źródło: KWSJP: Margit Kaffka: Barwy i lata, 1960

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. biel
biele
D. bieli
bieli
C. bieli
bielom
B. biel
biele
N. bielą
bielami
Ms. bieli
bielach
W. bieli
biele

Inne uwagi

Zwykle lp

1.b barwnik

Definicja

barwnik, farba lub pigment koloru białego

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  barwnik, pigment

Połączenia

  • biel barowa, barytowa, cynkowa, indygowa, ołowiana, ołowiowa, tytanowa

Cytaty

Po zapokostowaniu pokrywamy powierzchnię kadłuba gruntową farbą pokostową, którą sporządzamy sami, mieszając biel cynkową z pokostem.

źródło: KWSJP: Stefan Wysocki: Żeglarstwo śródlądowe, 1969

Istnieją dowody na to, że w starożytnym Egipcie już przed pięcioma tysiącami lat stosowano niektóre specyfiki, jak ołów, tlenek cynku, znane też były pewne właściwości lecznicze ałunu, glejty ołowianej, bieli ołowianej, grynszpanu, saletry...

źródło: KWSJP: Teresa Kuczyńska: Czego to człowiek nie wymyśli, 1972

Do tworzyw PCW stosuje się wypełniacze, takie jak biel tytanowa i talk. Zastosowanie barwników i pigmentów jest dozwolone wówczas, gdy istnieje pewność, że nie będą przenikały do żywności.

źródło: KWSJP: Wiktoria Sobczyk: Substancje obce w żywności. Żywność bezpieczna, 2000

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. biel
biele
D. bieli
bieli
C. bieli
bielom
B. biel
biele
N. bielą
bielami
Ms. bieli
bielach
W. bieli
biele

Składnia

bez ograniczeń + biel +
JAKA

1.c ubranie

Definicja

ubranie w kolorze białym

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie cechy ubrań

Połączenia

  • ślubna biel
  • ktoś w bieli
  • cały w bieli
  • odziany, spowity, ubrany w biel

Cytaty

Uniósł oczy z niezmiernym trudem. Istotnie, tuż przy fotelu stała nieruchoma postać w bieli.

źródło: KWSJP: Stanisław Rembek: Ballada o wzgardliwym wisielcu, 1977

Myśl, że zażywna kobieta, cała w bielach, rzeczywiście pękata jak pierzyna, może nazywać się Pierzyńska, zmuszała nas do jeszcze większego - wręcz bolesnego - śmiechu.

źródło: KWSJP: Ameryka, Ameryka, Ameryka..., Dziennik Polski, 2004-01-31

Julia w ślubnej bieli wydała się Zapale jeszcze piękniejsza niż podczas prezentacyjnej wizyty w kwietniu.

źródło: KWSJP: Jerzy Jesionowski: Nad urwiskiem, 1987

Niemowlę miało na sobie odświętną biel; sukienka była naprawiana bardzo delikatnie, można by myśleć, że wcale nie jest łatana [...].

źródło: KWSJP: Dorothy Parker: Międzmiastowa Nowy Jork - Detroit, 1958

Na głównej ulicy w wojewódzkim mieście, pod neonem z napisem „Mariage”, stałyśmy pośród śnieżystych bieli udrapowanych na manekinach lub rozwieszonych na stelażach, oglądając gabloty pełne zwiewnych welonów, srebrno-białych stroików, malusieńkich kapelusików i wianków [...].

źródło: KWSJP: Ewa Nowacka: Emilia z kwiatem lilii leśnej, 1993

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. biel
biele
D. bieli
bieli
C. bieli
bielom
B. biel
biele
N. bielą
bielami
Ms. bieli
bielach
W. bieli
biele

2. drewno

Definicja

bot. 
część drewna w pniu drzewa, znajdująca się tuż pod korą, mająca jaśniejszy kolor niż części bliżej środka pnia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

Połączenia

  • biel drewna

Cytaty

[...] gatunki, u których w drewnie wyraźnie występuje warstwa bielu i wewnątrz ciemno zabarwiona twardziel — są to tzw. gatunki twardzielowe (np. dęby, orzech włoski, [...], cis, jałowiec).

źródło: Internet

Wada wywołana jest przez grzyby pasożytnicze. Występuje najczęściej w składowanym drewnie iglastym, szczególnie świerkowym oraz w bielu drewna dębowego.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. biel
biele
D. bielu
bieli
C. bielowi
bielom
B. biel
biele
N. bielem
bielami
Ms. bielu
bielach
W. bielu
biele

3. amfetamina

Definicja

środ. 
w języku osób zażywających narkotyki: amfetamina

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie uzależnienia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  amfa, amfetamina, szur I, szuwaks

Połączenia

  • wciągać biel

Cytaty

W lokalu było mało osób. Gość podający się za kogoś sławnego prowadził dyskusję z rudą kobietą z dekoltem do dwunastego żebra. Jakiś inny bawił się, pijąc wino i paląc papierosy [...] koło kibla. Zaś w kiblu, w jednej z kabin nastolatka rzygała, a ktoś inny wciągał biel. W sumie to było spokojnie.

źródło: Internet: sod---rpg.blogspot.com

Między 21 a 24 rokiem życia wtargałem kilkaset gram różnego ch[...]stwa - od zieleni przez biel po brown (ale helenki nie tknąłem).

źródło: Internet: insomnia.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. biel
biele
D. bieli
bieli
C. bieli
bielom
B. biel
biele
N. bielą
bielami
Ms. bieli
bielach
W. bieli
biele

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 19.04.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json