UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bakałarz

Chronologizacja

1457, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bakałarz
bakałarze
ndepr
bakałarze
depr
D. bakałarza
bakałarzów
bakałarzy
C. bakałarzowi
bakałarzom
B. bakałarza
bakałarzów
bakałarzy
N. bakałarzem
bakałarzami
Ms. bakałarzu
bakałarzach
W. bakałarzu
bakałarze
ndepr
bakałarze
depr

Pochodzenie

łac. śred. baccalarius 'młody kancelista albo kleryk; starszy student'

1. na uniwersytecie

Definicja

osoba posiadająca najniższy stopień naukowy nadawany dawniej (od XIII w.) na wszystkich uniwersytetach

Noty o użyciu

Współcześnie używane w krajach anglosaskich, np. Jak zostać południowoafrykańskim bakałarzem? Albo licencjatem z dyplomem francuskiej czy amerykańskiej uczelni i w ogóle nie wyjeżdżać ze swojego miasta?.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata studia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Cytaty

Maciej z Pyzdr (z Pełczyna) [...] we wrześniu 1453 został bakałarzem sztuk wyzwolonych, a już 26 października tegoż roku wstąpił do benedyktynów na Łysej Górze, gdzie wkrótce złożył śluby zakonne i przyjął święcenia kapłańskie.

źródło: NKJP: Roman Mazurkiewicz: Polskie średniowieczne pieśni maryjne. Studia filologiczne, 2002

Studiował raczej gruntownie, bo magistrem teologii został po czternastu latach (jej bakałarzem zaś po dziewięciu latach), dzięki czemu mógł rozpocząć w 1445 roku wykłady z tego zakresu.

źródło: NKJP: Zbigniew Mikołejko: Żywoty świętych poprawione, 2000

Bolonia. Potem Padwa. I Montpellier. W Pradze też bywałem... Znałem doktorów, mistrzów, bakałarzów ... Nie omieszkano mi tego przypomnieć. Przy aresztowaniu. A inkwizytor będzie chciał znać szczegóły...

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

2. w szkole dawniej

Definicja

nauczyciel w dawnej szkole elementarnej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata szkoła

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  nauczyciel

Cytaty

Najubożsi również nie pozostawali poza blaskiem kaganków oświaty. Podstawowej wiedzy - a więc umiejętności mówienia, pisania i czytania po łacinie, a także rachowania - uczyli chodzący po wsiach bakałarze.

źródło: NKJP: Jolanta Wachowicz-Makowska: Świat zapamiętany, 2002

W Legnicy nie zastałem, niestety, pierwszego bakałarza mych dziecinnych lat, Ludwika, którego wciąż zachowywałem we wdzięcznej pamięci, udał się bowiem właśnie w sobie tylko wiadomych sprawach do klasztoru w Henrykowie.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Uczeń czarnoksiężnika, 2003

Wielowiekową tradycją w rodzinie Rosentreterów obok zawodu rolnika jest zawód nauczyciela. Już Martinus w XVII wieku był bakałarzem.

źródło: NKJP: Lucyna Zdanowska: Jedenaście pokoleń, Tygodnik Tucholski, nr 603, 2003

Spopularyzowane w Polsce kolędy, układano również na dworach królewskich, w pałacach rycerzy i możnowładców, zajmowali się tym m.in. organiści, bakałarze szkół przykościelnych, jak i z czasem wiejscy poeci.

źródło: NKJP: Internet

3. w szkole dzisiaj

Definicja

żart. 
nauczyciel w szkole

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata szkoła

Relacje znaczeniowe

synonimy:  belfer, nauczyciel

Cytaty

W 1980 roku podjęliśmy z żoną decyzję o wyjeździe z Krakowa do mojej rodzinnej Żmiącej w Beskidzie Wyspowym. [...] W Krakowie nie mieliśmy szans na własne mieszkanie, a brak żywności w sklepach dodatkowo sprzyjał decyzji. Rozpoczęliśmy pracę w okolicznych szkołach. Basia w Jaworznem, a ja w Żmiącej, gdzie spędziłem siedem bardzo ciekawych lat pracy bakałarza wiejskiego.

źródło: NKJP: Młodsze siostry naszego życia, Dziennik Polski, 2006-10-02

Data ostatniej modyfikacji: 19.06.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json