UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zgliszcze

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zgliszcze
zgliszcza
D. zgliszcza
zgliszcz
zgliszczy
C. zgliszczu
zgliszczom
B. zgliszcze
zgliszcza
N. zgliszczem
zgliszczami
Ms. zgliszczu
zgliszczach
W. zgliszcze
zgliszcza

Inne uwagi

Zwykle lm

Pochodzenie

st.pol. żec, żgę 'niszczyć ogniem, palić'

Pierwotna postać żgliszcze (XVII w.); nazwa miejsca z przyr. -isko / -iszczę od dawnego imiesłowu czasu przeszłego żgły 'spalony'od st.pol. żec, żgę; z psł. *žъglъ : *žegti žьgǫ 'palić'.

1. pogorzelisko

Definicja

miejsce, w którym był pożar i w którym znajdują się spalone resztki różnych przedmiotów

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pogorzel, pogorzelisko, zglisko

Połączenia

  • zgliszcza chaty, domu, miasta, wsi
  • zgliszcza po pożarze
  • gruzy i zgliszcza, popioły i zgliszcza, ruiny i zgliszcza
  • zgliszcza dopalają się, dymią, pozostały
  • dogaszać, widzieć zgliszcza
  • zamienić coś w zgliszcza
  • znaleźć coś w zgliszczach

Cytaty

Niemcy pod koniec okupacji, gdy już mieli odchodzić, bo napierała armia sowiecka, mieli rozkaz, by niszczyć, palić wszystko, aby Rosjanie zastali tylko zgliszcze i ruiny.

źródło: Ksiądz Henryk Kietliński „Dąbek”. Rozmowę prowadził Tomek Żylski, 2006-11-14 (1944.pl/archiwum-historii-mowionej)

Od ubiegłego roku pozostają we wsi zgliszcza spalonego budynku.

źródło: NKJP: (as): Zaniedbana i zapomniana, Dziennik Tczewski, 2000-06-02

Po ugaszeniu pożaru w zgliszczach znaleźliśmy zwłoki mężczyzny [...].

źródło: NKJP: Radosław Sałaciński: Skok śmierci uratował jej życie, Super Express, 2006

Koło zgliszcz kręcą się dziesiątki policjantów i dziennikarzy.

źródło: NKJP: Magdalena Tadeusiak: Tajemnice Paryża, Ozon, 2005

2. pozostałość

Definicja

książk. 
pozostałość po czymś, co minęło lub zostało zniszczone

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  pozostałość

Połączenia

  • zgliszcza historii, świata
  • zamienić coś w zgliszcza

Cytaty

Fortuna zmieniła swój przychylny wektor,
w slumsie dziś opłakuje swej świetności zgliszcze.

źródło: NKJP: Janusz Szpotański: Zebrane utwory poetyckie, 1990

Domy starych ludzi są zgliszczami ich minionych światów.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Bóg zapłacz!, 2000

Naprawa - przed tobą nowe możliwości; na zgliszczach starego związku [...] wyłania się nowy.

źródło: NKJP: Katarzyna Ostrowska: Sny – klucz, 2000

Tęsknota za totalitaryzmem i wojna czeczeńska to zaledwie straszne preludium do wojny domowej, która zniszczy resztki pieriestrojki i zamieni nasz świat w zgliszcza.

źródło: NKJP: Zoja Krachmalnikowa: Faszyzm i religia, Gazeta Wyborcza, 1995-07-15

Składnia

bez ograniczeń + zgliszcze +
(CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 27.08.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json