UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pieniądze

Chronologizacja

Zob. pieniądz

Pochodzenie

Zob. pieniądz

Definicja

ogół środków, jakie posiada określona osoba lub instytucja w postaci gotówki, papierów wartościowych i na kontach w banku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dudki, finanse, flota, forsa, hajs, kapucha, kasa, kasiora, kasiorka, szmal, szmalec, waluta

Połączenia

  • dobre, duże, gigantyczne, godziwe, grube, kolosalne, konkretne, niemałe, niezłe, ogromne, olbrzymie, potężne, poważne, przyzwoite, spore, wielkie; małe, marne, nieduże, niewielkie, skromne, śmieszne; prawdziwe, realne; własne; dodatkowe; budżetowe, gminne, miejskie, państwowe, rządowe, samorządowe, unijne; cudze, prywatne, publiczne, społeczne; należne, potrzebne; pierwsze pieniądze
  • pieniądze inwestorów, klientów, lokatorów, mieszkańców, obywateli, podatnika, pracodawców, pracowników, rolników, sponsorów; rządu, samorządu; agencji, banku, firmy, fundacji, spółki, szkoły; gminy, miasta, państwa, powiatu, sołectwa, starostwa, Unii Europejskiej; budżetu, funduszu, kasy chorych, skarbu państwa
  • pieniądze dla emerytów, dla lekarzy, dla nauczycieli, dla pielęgniarek, dla pracowników, dla rolników, dla strażaków, dla urzędników, dla zawodników; dla ofiar, dla powodzian, dla uchodźców; dla gminy, dla miasta, dla powiatu; dla fundacji, dla klubów, dla szkół, dla szpitali; dla górnictwa, dla policji, dla rolnictwa, dla służby zdrowia; pieniądze do dyspozycji, do podziału; pieniądze od darczyńców, od inwestorów, od sponsorów; pieniądze z budżetu, z funduszu, z jakiejś puli, z rezerwy; z banku, z kasy, z konta; z gminy, z ministerstwa, z powiatu, z Unii Europejskiej, z województwa, z zagranicy; z abonamentów, z akcyzy, z czynszu, z dochodów, z dopłat, z dotacji, z inwestycji, z kar, z koncesji, z kontraktów, z kredytów, z kwesty, z mandatów, z obligacji, z odszkodowania, z opłat, z podatków, z pożyczki, z jakiegoś programu, z prywatyzacji, z reklam, z subwencji, z transakcji, z wynajmu; pieniądze ze skarbu państwa; ze składek, ze sprzedaży, ze zbiórki
  • pieniądze na leczenie, na leki; na szkołę, na szpital; na paliwo; na bilet, na dojazd, na podróż; na budowę, na drogi, na modernizację czegoś, na remont; na inwestycje, na realizację czegoś; na pensje, na podwyżki, na pomoc, na stypendium, na wynagrodzenia, na wypłaty, na zasiłki; na kupno, na zakup; na utrzymanie; pieniądze za leki, za samochód, za sprzęt, za towar; za benzynę, za paliwo, za węgiel, za wodę; za dom, za działkę; za studia; za czynsz, za dzierżawę, za nocleg, za pobyt, za wynajem; za bilety, za delegacje, za dojazd, za przejazd; za reklamy; za dyżury, za ochronę, za opiekę, za usługi; za sprzedaż, za transfer, za wykup, za zakup; za nadgodziny; za luty, za maj...
  • pieniądze i artykuły spożywcze, pieniądze i dary, pieniądze i korupcja, pieniądze i kosztowności, pieniądze i ludzie, pieniądze i majątek, pieniądze i odzież, pieniądze i papiery wartościowe, pieniądze i praca, pieniądze i prestiż, pieniądze i sława, pieniądze i sprzęt, pieniądze i towary, pieniądze i władza, pieniądze i żywność; kompetencje i pieniądze, siły i pieniądze, zdrowie i pieniądze
  • brak; nadmiar, niedobór, niedostatek; kwota, pula, suma; góra, kupa, masa, mnóstwo; kradzież, marnotrawstwo, strata; podział; dopływ, napływ, przyrost, zastrzyk; wpłata, wypłata, zwrot; strumień, źródło; obieg, przepływ; zbiórka pieniędzy
  • obrót pieniędzmi
  • człowiek bez pieniędzy; szacunek; ślub dla pieniędzy; dostęp, prawo; miłość do pieniędzy; dotacje, inwestycje z jakichś pieniędzy
  • gra; chciwość, chrapka, pazerność; popyt; nadzieja, szansa na pieniądze; awantura, batalia, bój, kłótnia, konflikt, spór, walka; starania, troska, zabiegi; prośba, wniosek; pytanie o pieniądze; kolejka, wyścig po pieniądze; miłość, odpust, seks; inwestycja za pieniądze
  • kontrola, władza nad pieniędzmi; kłopoty, problemy z pieniędzmi; bieganina, gonitwa, pęd, pogoń za pieniędzmi
  • dyskusja, rozmowa o pieniądzach
  • chciwy, chętny, łasy, pazerny, zachłanny; nieprzeliczalny, przeliczalny na pieniądze
  • pieniądze decydują o czymś; płyną, wpłynęły; trafiają gdzieś; idą, poszły na coś
  • chcieć, potrzebować, wymagać, zażądać, żądać; żałować; poszukiwać, szukać pieniędzy; pieniędzy brakuje, zabrakło; starcza, wystarcza
  • mieć, trzymać; brać, dostać, odzyskać, otrzymać/otrzymywać, pobierać, pozyskać, skraść, ukraść, uzyskać, wyłudzać, wziąć, zabrać, zarobić, zdobyć, znaleźć; gromadzić, odkładać, uzbierać, zaoszczędzić, zbierać; dać/dawać, ładować w kogoś/coś, oddać, pożyczyć/pożyczać, przekazać, przeznaczyć/przeznaczać na coś, topić w czymś, wpłacić/wpłacać, wydać/wydawać, wyłożyć, wypłacić/wypłacać, zwrócić; liczyć pieniądze
  • dysponować, dzielić, gospodarować, obracać, operować, płacić, rozporządzać, rządzić, szastać, zarządzać pieniędzmi
  • zostać, żyć bez pieniędzy; grać, pisać, pracować, walczyć, zabijać; robić coś; oszaleć dla pieniędzy; dojść do pieniędzy; zależeć od pieniędzy; finansować coś, płacić, sfinansować coś; kupić coś; rozliczyć się; korzystać, skorzystać; rezygnować, zrezygnować; utrzymywać się, żyć; opłacony, pokryty, utrzymywany, współfinansowany, zakupiony; budowany, realizowany, wybudowany z jakichś pieniędzy
  • czekać, oczekiwać, poczekać; liczyć; grać; przeliczyć/przeliczać coś na pieniądze; grać; apelować, dopominać się, kłócić się, pokłócić się, postarać się, prosić, starać się, ubiegać się, upominać się, walczyć, zabiegać, żebrać; martwić się o pieniądze; zgłosić, zwrócić się; sięgnąć/sięgać po pieniądze
  • uciec, ulotnić się, zniknąć; zalegać; zrobić coś z pieniędzmi; gonić za pieniędzmi
  • decydować; dyskutować, mówić, rozmawiać; myśleć o pieniądzach

Cytaty

Kiedy brakowało pieniędzy, sprzedawałam brylanty, aby kupować marmury i brązy.

źródło: NKJP: Maria Irena Kwiatkowska, Marek Kwiatkowski, Krzysztof Wesołowski: Znane i nieznane: rezydencje, ludzie, wydarzenia, 2001

Ludzie chcą zarabiać pieniądze, ale nie zawsze są gotowi zainwestować w to swój wysiłek, pot i czas.

źródło: NKJP: Jerzy Sławomir Mac: Tajemnica Amwaya, 1998

Ponieważ początkowo zespół nie dysponował pieniędzmi, Chandler sprzedał większość swoich gitar basowych, żeby opłacić studio.

źródło: NKJP: Grzegorz Brzozowicz, Filip Łobodziński: Sto płyt, które wstrząsnęły światem : kronnika czasów popkultury, 2000

Co jakiś czas dowiadujemy się, że jakiś emeryt popełnił samobójstwo [...]. Albo że jakaś emerytka zamarzła, ponieważ nie miała pieniędzy na opał.

źródło: NKJP: Krystyna Janda, Bożena Janicka: Gwiazdy mają czerwone pazury, 1998

Próchnik może np. sprzedać akcje po milion złotych. Dzięki tym pieniądzom stanie się bardziej konkurencyjny, będzie miał większe zyski, zwiększy produkcję, stworzy nowe miejsca pracy.

źródło: NKJP: Paweł Wujec: Nie będzie podatku od obrotu giełdowego, Gazeta Wyborcza, 1994-02-02

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: p3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pieniądze
D. pieniędzy
C. pieniądzom
B. pieniądze
N. pieniędzmi
Ms. pieniądzach
W. pieniądze

Frazeologizmy

ktoś bierze do kieszeni
ktoś zabiera pieniądze do własnej kieszeni
ktoś inkasuje pieniądze do własnej kieszeni
ktoś chowa pieniądze do kieszeni
ktoś bierze pieniądze do kieszeni
ktoś liczy się z pieniędzmi
ktoś ma forsy jak lodu
ktoś ma pieniędzy jak lodu
ktoś pierze brudne pieniądze
ktoś robi pieniądze
ktoś śpi na pieniądzach
ktoś leży na pieniądzach
ktoś siedzi na pieniądzach
ktoś tłucze kasę
ktoś tłucze pieniądze
ktoś wyprał brudne pieniądze
ktoś wyrzuca pieniądze w błoto
ktoś wyrzuca pieniądze przez okno
ktoś wyrzucił pieniądze w błoto
ktoś wyskakuje z kasy
ktoś wyskakuje z pieniędzy
ktoś wyskoczył z kasy
ktoś wyskoczył z pieniędzy
ktoś zrobił pieniądze
ktoś/coś jest po jednych pieniądzach
ktoś jest po tych samych pieniądzach
maszynka do robienia pieniędzy
pieniądze się nie trzymają kogoś
pralnia brudnych pieniędzy
za drogie pieniądze
za tanie pieniądze
za żadne skarby
za żadne pieniądze

Przysłowia

Jak / Gdy nie wiadomo, o co chodzi, to chodzi o pieniądze
Gdy nie wiadomo, o co chodzi, (to) na pewno chodzi o pieniądze
Gdy nie wiadomo, o co chodzi, to wiadomo, że chodzi o pieniądze
Chcesz stracić przyjaciela, pożycz mu pieniądze
Data ostatniej modyfikacji: 22.12.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj