UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ekspresowy

rzadziej expresowy

Chronologizacja

1865, Przekłady Ustaw, Rozporządzeń i Obwieszczeń z Dziennika Praw Państwa dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi, tudzież Wielkiego Księstwa Krakowskiego, books.google.pl

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ekspresowy	ekspresowy	ekspresowy	ekspresowe	ekspresowa
D.	ekspresowego	ekspresowego	ekspresowego	ekspresowego	ekspresowej
C.	ekspresowemu	ekspresowemu	ekspresowemu	ekspresowemu	ekspresowej
B.	ekspresowego	ekspresowego	ekspresowy	ekspresowe	ekspresową
N.	ekspresowym	ekspresowym	ekspresowym	ekspresowym	ekspresową
Ms.	ekspresowym	ekspresowym	ekspresowym	ekspresowym	ekspresowej
W.	ekspresowy	ekspresowy	ekspresowy	ekspresowe	ekspresowa

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ekspresowi	ekspresowi	ekspresowe	ekspresowe
D.	ekspresowych	ekspresowych	ekspresowych	ekspresowych
C.	ekspresowym	ekspresowym	ekspresowym	ekspresowym
B.	ekspresowych	ekspresowych	ekspresowych	ekspresowe
N.	ekspresowymi	ekspresowymi	ekspresowymi	ekspresowymi
Ms.	ekspresowych	ekspresowych	ekspresowych	ekspresowych
W.	ekspresowi	ekspresowi	ekspresowe	ekspresowe

1. związany z ekspresem - do kawy

Definicja

związany z ekspresem - do kawy

Warianty

rzadziej expresowy

Pochodzenie

Od: ekspres (do kawy)

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Cytaty

Mocniejsza kawa nie musi wcale zawierać więcej kofeiny. Szczególnie dotyczy to popularnych w Europie kaw ekspresowych, które są sporządzane zwykle z gatunków arabskich.

źródło: NKJP: Maja Denisiuk: Aromatyczna kawa to królowa spotkań, Metropol, nr 20/02, 2001

2. list

Definicja

taki, który jest szybko doręczony adresatowi

Warianty

rzadziej expresowy

Pochodzenie

Od: ekspres (list)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Komunikacja na odległość poczta

Cytaty

	Poczta ma być szybsza. Jeśli wyślemy przesyłkę ekspresową lub przekaz pieniężny w obrębie tego samego województwa, powinny zostać doręczone następnego dnia (dotychczas w ciągu dwóch dni). źródło: NKJP: Rewolucja w paczkach, Gazeta Wyborcza, 1996-06-04
	Choć nie regulują tego żadne ustawy, rozporządzenia i przepisy, poczta stara się, aby listy zwykłe i kartki pocztowe odbiorca dostawał w ciągu 3-5 dni od dnia wysłania, niezależnie od miejsca, gdzie zostały one wrzucone do skrzynki, i gdzie mają dotrzeć. W przypadku listów ekspresowych termin ten to maksymalnie dwa dni. źródło: NKJP: Siedem ton dziennie, Dziennik Polski, 2000-12-20
	Możemy też wybrać przekaz ekspresowy, za który zapłacimy dodatkowo jedyne 2,50 zł. Pieniądze znajdą się u odbiorcy z tego samego województwa już na drugi dzień, z innego województwa dwa dni po nadaniu. źródło: NKJP: Forum Czytelników, Gazeta Poznańska, 2002-06-06
	Drugi raz przesyłka z Krakowa do Gdyni (paczka expresowa) szła ponad trzy tygodnie. źródło: NKJP: Marcin Maj: Czy InPost ma problemy w Trójmieście?, Dziennik Internautów, 2008-10-24

3. autobus

Definicja

taki, który pokonuje wyznaczoną trasę zdecydowanie szybciej niż inny środek komunikacji kursujący na tym samym odcinku

Warianty

rzadziej expresowy

Pochodzenie

Od: ekspres (pociąg)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

Cytaty

Z lotniska do centrum miasta najwygodniej dostać się ekspresowym autobusem nr 500.

źródło: NKJP: Michał Micor: Liverpool kocha muzykę, Dziennik Zachodni, 2008-01-26

Ekspresowe tramwaje w Krakowie mają być konkurencją dla samochodów i jeździć ze średnią prędkością prawie 30 km/h.

źródło: NKJP: (TYM): Ekspresowe tramwaje w Krakowie, Dziennik Polski, 2008-08-08

Warto też dodać, że czas przejazdu pociągu expresowego z Nowego Sącza do Krakowa z obecnych trzech godzin i pięciu minut obniży się do godziny!

źródło: NKJP: Jerzy Wideł: Za godzinę pociągiem w Krakowie, Gazeta Krakowska, 2005-10-12

4. trasa

Definicja

taki, który jest przeznaczony do szybkiego ruchu pojazdów

Noty o użyciu

Połączenie droga ekspresowa jest używane jako termin z zakresu kodeksu drogowego i oznacza drogę o parametrach określonych w szczegółowych przepisach i oznakowaną w ustalony sposób.

Warianty

rzadziej expresowy

Pochodzenie

Od: ekspres (pociąg)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

Cytaty

	Wczoraj z Brukseli nadeszła informacja, że wśród dotyczących transportu priorytetów Unii Europejskiej znalazła się budowa ekspresowej linii kolejowej z Gdańska przez Warszawę, Katowice, Zebrzydowice do Ostrawy i Bratysławy. źródło: NKJP: Marek Twaróg: Superszybko przez Śląsk, Dziennik Zachodni, 2003-11-13
	[...] czynimy starania, by odciążyć ruch tranzytowy przy okazji budowy ekspresowej piątki - zapewniał [...] kierownik Miejskiego Zarządu Dróg i Inwestycji w Lesznie. źródło: NKJP: Kinga Zydorowicz: Dzielnica jak osiedle, Gazeta Poznańska, 2006-04-08
	Zakładamy, że droga S-8 będzie trasą ekspresową o dwóch jezdniach po trzy pasy ruchu w każdym kierunku, rozdzielonymi 3,5 metrowym pasem zieleni. źródło: NKJP: Marek Chrzanowski: Nie ma wariantu idealnego, Wieści Podwarszawskie, 2008-07-27
	Drogowcy niedawno ogłosili, że w związku z Euro 2012 znacznie przyspieszy budowa niezbędnych tras ekspresowych. Liczą nawet, że przed 2012 r. uda się zbudować całą ekspresową obwodnicę Warszawy, która pomoże rozprowadzić ruch z autostrady docierającej od zachodu do stolicy. źródło: NKJP: Małgorzata Barwicka: Czy na Euro 2012 powstanie obwodnica Warszawy?, Tygodnik Ciechanowski, 2007-07-05
	Utwierdzam się w przekonaniu, że tutejsi kierowcy to nadludzie. Oni nie używają hamulców. Są za to mistrzami manewrowania między pieszymi, krowami i autami, bez potrzeby zmniejszania prędkości. Jadąc drogą ekspresową, mijamy stada krów idące ospale za ubraną w kolorowe sari pasterką. źródło: NKJP: Ewa Szafruga: Subkontynent od środka, Gazeta Krakowska, 2007-08-03

5. kurs języka

Definicja

taki, który trwa lub jest robiony krócej niż zazwyczaj

Warianty

rzadziej expresowy

Pochodzenie

Od: ekspres (szybka usługa)

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Relacje znaczeniowe

synonimy:

szybki

Połączenia

ekspresowe tempo

Cytaty

	Usługi ekspresowe kosztują o połowę drożej. źródło: NKJP: Sezon na magistra, Dziennik Polski, 2001-08-17
	Ekspresowy kurs to jednak głównie propozycja dla tych, którzy chcą błyskawicznie nauczyć się podstaw komunikowania w języku obcym. źródło: NKJP: Marek Niedźwiecki: Lato na językach, Dziennik Zachodni, 2009-06-29
	Expresowy kurs nurkowania. Na pływalni Startu od najbliższej środy do niedzieli (5-9 bm.) klub płetwonurków „Diver” przeprowadzi przyśpieszony kurs nurkowania. źródło: NKJP: (MM): Expresowy kurs nurkowania, Express Ilustrowany, 2003-02-04
	Egzekucja odbyła się w ekspresowym tempie. źródło: NKJP: Renata Bara: Pazerność urzędnika?, Dziennik Zachodni, 2005-04-19

6. herbata

Definicja

mający postać rozdrobnioną i umieszczony w torebkach, które zalewa się wrzątkiem

Warianty

rzadziej expresowy

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

Połączenia

herbata ekspresowa

Cytaty

Ja kupiłam melisę ekspresową do zaparzania, ale nie odważyłam się jej jeszcze użyć, leży w kuchni drugi miesiąc.

źródło: Internet: wizaz.pl

Śniadania są poprawne i urozmaicone: jogurty, serki, masło – serwowane są niestety w plastikowych opakowaniach, a herbata jest ekspresowa.

źródło: Internet: archiwum.gf24.pl

Ochlapał się w umywalce i zagotował wodę w aluminiowym czajniku. Znalazł kilka torebek ekspresowej herbaty. Dwie wrzucił do szklanki i zalał wrzątkiem.

źródło: NKJP: Joanna Rudniańska: Miejsca, 1999

Frazeologizmy

droga ekspresowa

Data ostatniej modyfikacji: 30.09.2019