UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kruszec

Chronologizacja

1472, SStp

Pochodzenie

psł. *krušьcь 'odłamany kawałek, okruch, bryłka, grudka'

1. metal

Definicja

metal szlachetny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia minerały i pierwiastki

Połączenia

cenny, drogi, drogocenny, szlachetny, wartościowy, złoty kruszec

Cytaty

	Przeniósł wzrok na bogate ramy, złocone szczerym kruszcem, gdzie za grubymi szkłami drzemały dostojne sztychy. źródło: NKJP: Bohdan Czeszko: Pokolenie, 1951
	Szlachetne kruszce biją rekordy na światowych giełdach. Za uncję złota na parkiecie w Londynie zapłacić trzeba około 440 dolarów. źródło: NKJP: Łukasz Bąk, Krzysztof Grzegrzółka: Ozłocimy świat, Ozon nr 12, 2005
	Legenda głosi, że wywieziono kruszcu tak dużo, że można by z niego zbudować srebrny most z Potosi do Hiszpanii. źródło: NKJP: Ela Komaszyńska, Michał Zieliński: Potosi znaczy bogactwo,Przekrój nr 28/2611, 1995
	W końcu ubiegłego stulecia w brytyjskiej ekspedycji naukowej na Spitsbergenie pracował geolog poszukujący złota i innych cennych kruszców. Bez powodzenia. źródło: NKJP: Jacek Jania: Zrozumieć lodowce, 1988

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kruszec	kruszce
D.	kruszcu	kruszców
C.	kruszcowi	kruszcom
B.	kruszec	kruszce
N.	kruszcem	kruszcami
Ms.	kruszcu	kruszcach
W.	kruszcu	kruszce

Inne uwagi

W D. lp spotykana też forma: kruszca.

2. ruda

Definicja

ruda metalu lub innego bogactwa naturalnego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia minerały i pierwiastki

Cytaty

W XV wieku pojawił się termin kruszec na określenie rud metali nieżelaznych; powstał jako określenie rud, które kruszyły się w toku urabiania. Termin ten dotyczył również górnictwa soli kamiennej. Po raz pierwszy wystąpił w 1449 roku jako ..sypanie kruszcu na określenie daniny olkuskich górników.

źródło: NKJP: Łatwiej orać niż kopać, Co Tydzień Jaworzno, 2005-01-01

Radni zadecydowali 9 głosami o tym, że wójt gminy Zapolice ma zerwać umowę dzierżawy z kopalnią żwiru w Ptaszkowicach. [...] Kontrolujący nakazali jednak sporządzenie dokładnych map i rozliczeń wydobywanego kruszcu.

źródło: NKJP: (jj): Gmina zmieniła zdanie, Dziennik Łódzki, 2004-07-01

To paranoja, by schorowanych, starszych ludzi wysyłać tyle kilometrów po węgiel, gdy nasz rodzimy kruszec jest pod nosem.

źródło: NKJP: (TAJ): Flaszka już nie wystarczy, Gazeta Krakowska, 2005-11-14

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kruszec	kruszce
D.	kruszcu	kruszców
C.	kruszcowi	kruszcom
B.	kruszec	kruszce
N.	kruszcem	kruszcami
Ms.	kruszcu	kruszcach
W.	kruszcu	kruszce

Inne uwagi

W D. lp spotykana też forma: kruszca.

3. artystyczny

Definicja

książk.

to, co tworzy jakąś osobę lub rzecz i świadczy o jej specyfice

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie prawdy i wartości życiowe

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne

Cytaty

	Lecz Leśmian to jeszcze nurt symbolizmu, a rozlewność poematów Piętaka jest z innego kruszcu artystycznego. źródło: NKJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1959
	Po jakimś czasie Młody Człowiek przyniósł do mnie swoje dzieło. Było ono bardzo inteligentne, ale też bardzo niezaradne [...]. Należało jedynie paroma światłymi radami oczyścić kruszec ze zbędnego osadu nieporadności, zachęcić Młodego Człowieka do dalszych wysiłków, a później czekać na jego pierwsze triumfy. źródło: NKJP: Teodor Krzysztof Toeplitz: Mój wybór: rzeczy mniejsze, 1998
	Każdy symbol, jak szlachetny kamień, potrzebuje jednak właściwej oprawy. Tworzy się ona nie tylko z kruszcu historycznej, zbiorowej i jednostkowej pamięci. Najszlachetniejszym jej składnikiem są ludzie, uczestniczący we wspólnocie wartości, które stanowią o nieprzemijającej sile symboli. źródło: NKJP: Internet
	Czasem mężczyźni inaczej demonstrują swoje przywiązania... Są zbudowani z innego, gorszego kruszcu. źródło: NKJP: Józef Kozielecki: Zbrodnia, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kruszec	kruszce
D.	kruszcu	kruszców
C.	kruszcowi	kruszcom
B.	kruszec	kruszce
N.	kruszcem	kruszcami
Ms.	kruszcu	kruszcach
W.	kruszcu	kruszce

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 08.02.2018