Chronologizacja
1. do gry
Definicja
Pochodzenie
łac. pīla 'piłka, kulka'
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport przedmioty związane ze sportem
Połączenia
- plażowa, tenisowa; gumowa, skórzana; kolorowa piłka; piłka palantowa
- piłka do kosza, do koszykówki, do rugby, do siatki, do siatkówki, do tenisa
- rzut piłką
- piłka leci, toczy się; musnęła, odbiła się, otarła się, przeleciała; spadła, trafiła, wpadła, zeszła
- blokować, łapać, podbijać, sparować, wyjmować, zebrać/zbierać, złapać; dobić, kopnąć/kopać, ładować, trafić, uderzyć/uderzać, wbić, wepchnąć, wpakować, rzucić/rzucać; dogrywać, dośrodkować, odbić/odbijać, podać/podawać, posłać, przebijać; dotknąć, musnąć, sięgnąć; gubić, odebrać/odbierać, przechwycić/przechwytywać, przejąć, przepuścić; przerzucić/przerzucać, przyjąć, przytrzymać, puścić, rozegrać/rozgrywać, skierować, ustawić, wrzucić, wycofać, wybić/wybijać, wykopać, wyłożyć, wypuścić, zagrać, zgubić piłkę
- bawić się, grać piłką
- wyskoczyć do piłki
- trafić w piłkę
- ćwiczyć; biegać, przebiec z piłką
Cytaty
|
Prawdopodobnie dzieciom uciekła piłka, towarzyszący im dorosły poszedł za nią i zaczął się topić. źródło: NKJP: I.Koba: Po prostu zwykli ludzie, Tygodnik Ciechanowski, 2007-09-23 |
|
|
Kolorowa piłka plącze się pod nogami, wpada na porzucone bagaże, raz po raz się od nich odbija. źródło: NKJP: Magdalena Tulli: Tryby, 2003 |
|
|
A może piłka, którą bawiły się wczoraj dzieci, zanim wpadła do zachwaszczonego ogrodu i znikła w pokrzywach? źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Żydówek nie obsługujemy, 2005 |
|
|
Ale taka szmaciana piłka to wystarczała na raz i trzeba było nową szyć [...]. źródło: NKJP: (e.Ż): Furmanką na mecz, Nowiny Raciborskie, 2005-08-09 |
|
|
Tadkowi spodobała się piłka do koszykówki, a ja jeszcze nie wiem, co bym chciała. źródło: NKJP: Wielki korek, Dziennik Polski, 2000-04-07 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | piłka |
piłki |
|
| D. | piłki |
piłek |
|
| C. | piłce |
piłkom |
|
| B. | piłkę |
piłki |
|
| N. | piłką |
piłkami |
|
| Ms. | piłce |
piłkach |
|
| W. | piłko |
piłki |
Składnia
|
+ | piłka | + |
(do CZEGO)
|
2. nożna
Definicja
Pochodzenie
łac. pīla 'piłka, kulka'
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport dyscypliny, imprezy i rozgrywki sportowe
Połączenia
- piłka halowa, plażowa; klubowa, ligowa; angielska, polska, włoska..., europejska, światowa
- mecz, stan piłki
- poświęcać coś piłce
- trenować, uprawiać; oglądać; kochać, lubić, uwielbiać piłkę
- interesować się piłką
- chodzić na piłkę; grać, grywać, pograć w piłkę
Cytaty
|
Taka jest piłka: liczą się strzelone bramki, a nie ilość stworzonych sytuacji. źródło: NKJP: M.Godlewski: Tygodnik Ciechanowski, Wygrana mimo grypy, 2002-03-17 |
|
|
Gdyby nie piłka nożna, mógłbym pozbyć się telewizora. źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski: Przystanek Śmierć, 2007 |
|
|
A gdzie moja sobotnia piłka nożna, a gdzie miejsce na odpoczynek? źródło: NKJP: Tomasz Kwaśniewski: Dziennik ciężarowca, 2007 |
|
|
Kobieca piłka zyskuje na popularności. źródło: NKJP: (ma.w): Nowiny Raciborskie - Czarnych scenariusz, 2005-12-20 |
|
|
Mają świetnych zawodników i kontakt z europejską piłką. źródło: NKJP: Jarosław Śliżewski, Jarosław Szymoniak: Co Polscy piłkarze sądzą o rywalach, Gazeta Wyborcza, 1993-07-15 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | piłka |
piłki |
|
| D. | piłki |
piłek |
|
| C. | piłce |
piłkom |
|
| B. | piłkę |
piłki |
|
| N. | piłką |
piłkami |
|
| Ms. | piłce |
piłkach |
|
| W. | piłko |
piłki |
Inne uwagi
Zwykle lp
3. podkręcona
Definicja
Pochodzenie
łac. pīla 'piłka, kulka'
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem
Połączenia
- górna, krótka, miękka, podkręcona, wysoka; odbita; ostatnia, pierwsza piłka
- grać, puścić piłkę
Cytaty
|
Zasłonięty przez obrońców Michajłow nie miał żadnych szans na obronę podkręconej piłki. źródło: NKJP: Marek Koniarek: Bułgaria - Włochy 1:2 (1:2), Dodatek do Gazety Wyborczej, 1994-07-14 |
|
|
Taka piłka za dwa punkty zaważyła na rezultacie - powiedział trener „Błękitnych” [...]. źródło: NKJP: (ma.w): Za dużo prezentów, Nowiny Raciborskie, 2005-11-22 |
|
|
Długa piłka i do przodu - z uśmiechem wspomina piłkarz. źródło: NKJP: Stadion wzrusza, Nowiny Raciborskie, 2006-06-06 |
|
|
Kiedy wszyscy spoglądali już na zegar, Iwan posłał wysoką piłkę na pole karne gospodarzy [...] źródło: NKJP: Niepotrzebne nerwy, Dziennik Polski, 1999-06-10 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | piłka |
piłki |
|
| D. | piłki |
piłek |
|
| C. | piłce |
piłkom |
|
| B. | piłkę |
piłki |
|
| N. | piłką |
piłkami |
|
| Ms. | piłce |
piłkach |
|
| W. | piłko |
piłki |
Składnia
|
|
+ | piłka | + |
JAKA
|
4. mała piła
Definicja
Pochodzenie
Zob. piła (do cięcia)
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | piła |
Połączenia
- ręczna piłka
- piłka do drewna, do metalu
- ciąć, nacinać, piłować; posługiwać się piłką
Cytaty
|
Sprawcy, posługując się piłką do metalu, nadpiłowali liny w wielu miejscach niezwykle perfidnie - uszkadzając po kilka linek, z których wykonany jest splot. źródło: NKJP: Adam Molenda: Z piłą na wyciągi, Dziennik Polski, 2000-11-15 |
|
|
Przysadzista kobieta w stożkowym bambusowym kapeluszu siedziała przy małej elektrycznej piłce do drewna i na oczach klientów wycinała misterne wzory na żeberkach wachlarza z drzewa sandałowego. źródło: NKJP: Rafał Nowakowski: Rdza, 2008 |
|
|
Jak wykazało wstępne śledztwo, uciekinierowi nie pomagał bezpośrednio w akcji żaden ze współwięźniów, jednak nie wiadomo w jaki sposób skazaniec wszedł w posiadanie niewielkiej piłki do metalu. źródło: NKJP: Rozrywka z Temidą, Detektyw, 1999 |
|
|
W drugim, krótszym (długości 3 cm) kawałku drewna obsadzamy w wywierconym otworze długi gwóźdź (tak długi, aby jego koniec sięgał kółeczka) i nacinamy na nim piłką do metalu lub pilnikiem haczykowatym ząbek[...]. źródło: NKJP: Hokus Pokus, Kalejdoskop Techniki, 1972 |
|
|
Bo niby dlaczego jakaś paniusia z Nowej Huty, a nie państwowa centrala, ma eksportować piłki do metalu lub krem „Nivea”, skoro jest na to taki popyt? źródło: NKJP: Teodor Krzysztof Toeplitz: Mój wybór : rzeczy mniejsze, 1998 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | piłka |
piłki |
|
| D. | piłki |
piłek |
|
| C. | piłce |
piłkom |
|
| B. | piłkę |
piłki |
|
| N. | piłką |
piłkami |
|
| Ms. | piłce |
piłkach |
|
| W. | piłko |
piłki |