UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

omiatać

Chronologizacja

1564, SPXVI

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	omiatam	omiatamy
2 os.	omiatasz	omiatacie
3 os.	omiata	omiatają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	omiatałem +(e)m omiatał	omiatałam +(e)m omiatała	omiatałom +(e)m omiatało	omiataliśmy +(e)śmy omiatali	omiatałyśmy +(e)śmy omiatały
2 os.	omiatałeś +(e)ś omiatał	omiatałaś +(e)ś omiatała	omiatałoś +(e)ś omiatało	omiataliście +(e)ście omiatali	omiatałyście +(e)ście omiatały
3 os.	omiatał	omiatała	omiatało	omiatali	omiatały

bezosobnik: omiatano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę omiatał będę omiatać	będę omiatała będę omiatać	będę omiatało będę omiatać	będziemy omiatali będziemy omiatać	będziemy omiatały będziemy omiatać
2 os.	będziesz omiatał będziesz omiatać	będziesz omiatała będziesz omiatać	będziesz omiatało będziesz omiatać	będziecie omiatali będziecie omiatać	będziecie omiatały będziecie omiatać
3 os.	będzie omiatał będzie omiatać	będzie omiatała będzie omiatać	będzie omiatało będzie omiatać	będą omiatali będą omiatać	będą omiatały będą omiatać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		omiatajmy
2 os.	omiataj	omiatajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	omiatałbym bym omiatał	omiatałabym bym omiatała	omiatałobym bym omiatało	omiatalibyśmy byśmy omiatali	omiatałybyśmy byśmy omiatały
2 os.	omiatałbyś byś omiatał	omiatałabyś byś omiatała	omiatałobyś byś omiatało	omiatalibyście byście omiatali	omiatałybyście byście omiatały
3 os.	omiatałby by omiatał	omiatałaby by omiatała	omiatałoby by omiatało	omiataliby by omiatali	omiatałyby by omiatały

bezosobnik: omiatano by

bezokolicznik: omiatać

imiesłów przysłówkowy współczesny: omiatając

gerundium: omiatanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	omiatanie	omiatania
D.	omiatania	omiatań
C.	omiataniu	omiataniom
B.	omiatanie	omiatania
N.	omiataniem	omiataniami
Ms.	omiataniu	omiataniach
W.	omiatanie	omiatania

imiesłów przymiotnikowy czynny: omiatający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	omiatający	omiatający	omiatający	omiatające	omiatająca
D.	omiatającego	omiatającego	omiatającego	omiatającego	omiatającej
C.	omiatającemu	omiatającemu	omiatającemu	omiatającemu	omiatającej
B.	omiatającego	omiatającego	omiatający	omiatające	omiatającą
N.	omiatającym	omiatającym	omiatającym	omiatającym	omiatającą
Ms.	omiatającym	omiatającym	omiatającym	omiatającym	omiatającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	omiatający	omiatający	omiatające	omiatające
D.	omiatających	omiatających	omiatających	omiatających
C.	omiatającym	omiatającym	omiatającym	omiatającym
B.	omiatających	omiatających	omiatających	omiatające
N.	omiatającymi	omiatającymi	omiatającymi	omiatającymi
Ms.	omiatających	omiatających	omiatających	omiatających

imiesłów przymiotnikowy bierny: omiatany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	omiatany	omiatany	omiatany	omiatane	omiatana
D.	omiatanego	omiatanego	omiatanego	omiatanego	omiatanej
C.	omiatanemu	omiatanemu	omiatanemu	omiatanemu	omiatanej
B.	omiatanego	omiatanego	omiatany	omiatane	omiataną
N.	omiatanym	omiatanym	omiatanym	omiatanym	omiataną
Ms.	omiatanym	omiatanym	omiatanym	omiatanym	omiatanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	omiatani	omiatani	omiatane	omiatane
D.	omiatanych	omiatanych	omiatanych	omiatanych
C.	omiatanym	omiatanym	omiatanym	omiatanym
B.	omiatanych	omiatanych	omiatanych	omiatane
N.	omiatanymi	omiatanymi	omiatanymi	omiatanymi
Ms.	omiatanych	omiatanych	omiatanych	omiatanych

odpowiednik aspektowy: omieść

Pochodzenie

Zob. mieść

1. miotłą

Definicja

usuwać z czegoś kurz, brud, przesuwając po tym miotłą, szczotką

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Najbliższe środowisko życia człowieka ➔ czynności związane z codziennym życiem w domu

Relacje znaczeniowe

synonimy:

obmiatać

Połączenia

omiatać pokój, ściany

Cytaty

	Potrafił [koń Akron] okazywać swoje sympatie i antypatie. - Któregoś dnia omiatałam pajęczyny w jego boksie i już miałam wyjść, gdy nagle się odwrócił i boleśnie mnie kopnął źródło: NKJP: Serca i kopyta, Dziennik Polski, 2002-04-05
	Kobieta zamiatająca liście - okropna, jakieś czterdzieści lat. Wygląd zdziry z papierosem w gębie, omiata grobowce z liści, klnie, wywozi pod mur. źródło: NKJP: Anna Kowalska: Dzienniki 1927-1969, 2008
	Zawsze gdy była zdenerwowana albo gdy chciała zebrać myśli, zaczynała sprzątać; niekiedy były to tylko małe porządki, kiedy indziej jednak prawdziwe tajfuny, z wyrzucaniem garnków z szafek, odsuwaniem mebli i omiataniem sufitów. źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Krakowska żałoba, 2006
	O kasetony na suficie nie trzeba dbać w szczególny sposób. Dla odświeżenia można je omiatać zwykłą zmiotką. źródło: NKJP: (EBu): W innym stylu, Dziennik Bałtycki, 2000-04-25

Składnia

omiatać

CO + (CZYM) + (z CZEGO)

2. liście z drzew

Definicja

wiejąc z dużą siłą, strącać coś z czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Pogoda ➔ warunki atmosferyczne

Cytaty

Stoję na ulicy. Zimny wiatr omiata liście.

źródło: Internet: krzyz.cytaty.info/t/wiersze.htm

Składnia

omiatać

CO + (SKĄD)

3. włosami

Definicja

przesuwając (się) po czymś, lekko dotykać

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ ruch i spoczynek

Cytaty

	Ciemne sypkie włosy pachnące wodorostami i słońcem omiatają mi twarz. źródło: NKJP: Martyna Żandarska-Ochnik, Pan wichrów i powiewów, 2008
	W kobiecym aśramie Sri Upasani Baby stara mniszka dotykała czołem krowiego boku i omiatała sobie twarz krowim - czystym - ogonem. źródło: NKJP: Anna Sobolewska: Mapy duchowe współczesności: co nam zostało z Nowej Ery?, 2009
	Większość dobrze pamięta, jak żegnając się na Okęciu, obiecała: „Futrem z norek będę omiatać nowojorski bruk”. źródło: Marta Sztokfisz: Caryca polskiej mody, święci i grzesznicy, 2015 (books.google.pl)
	Pędzel wachlarzowy wykonany z naturalnego włosia szopa. Służy do omiatania twarzy lub nakładania rozświetlacza na szczyty kości policzkowych. źródło: Internet: https://cosibella.pl › Pędzle i akcesoria › Pędzle do pudru i różu

Składnia

	+	omiatać	+	CO + CZYM
	+	omiatać	+	CO

4. zapachem perfum

Definicja

otaczać kogoś lub coś, unosząc się w powietrzu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Pogoda ➔ warunki atmosferyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

owiewać

Połączenia

wiatr omiatał

Cytaty

	Jego ciekawą, męską twarz omiata właśnie ciepły wiatr znad morza, a on zadowolony przeczesuje dłonią krótko obcięte, mocne włosy, czuje, jak emanuje aromatem dobrych papierosów i wody po goleniu Old Spice. źródło: NKJP: Andrzej Horubała: Farciarz, 2003
	Zapach omiata nozdrza i całą łazienkę. źródło: Internet: brzytwa.org › ... › Forum › Nasze recenzje i testy. › Mydła, kremy, olejki do golenia
	Busik mknie jak zwariowany, kolebie się na boki, trzeszczy, wydaje dziwne dźwięki, powiew wiatru z otwartych okien omiata nas przyjemnie. źródło: NKJP: (Noida): Ciemna strona Norwegii, Pinezka.pl, 2005-10
	Mgły, pędzone wichurą, co chwila omiatały kadłub statku. źródło: Stanisław Lem: Fiasko, 1986 (books.google.pl)

Składnia

omiatać

KOGO/CO

5. reflektorem

Definicja

przez chwilę oświetlać kogoś lub coś, kierując tam światło

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ kolory i światło

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	obmiatać
	hiperonimy:	oświetlać

Połączenia

reflektor omiatał; latarka omiatała; światło omiatało
omiatać okolicę, teren

Cytaty

	Reflektory omiatały taflę asfaltowego placu. źródło: NKJP: Jadwiga Pawlak-Mihai: Rumunia: trwa robotniczy protest w Bukareszcie, Gazeta Wyborcza, 1994-06-17
	Czas trwania jednorazowego omiatania wiązką radiolokacyjną rozpoznawanego terenu nie przekraczał trzydziestu zaledwie sekund. Każdy punkt w obserwowanym terenie omiatany był ponownie nie rzadziej niż raz na minutę. źródło: NKJP: Jerzy Gotowała: Najkrócej żyją motyle : lotnictwo rozpoznawcze wciąż niezbędne, 1996
	Na górze, w niewielkim, mrocznym pomieszczeniu, chłopcy i Fryderyk świecili latarkami, omiatając blaskiem podłogę i ściany. źródło: NKJP: Zbigniew Nienacki: Księga strachów, 1967
	Norbert omiatał światłem latarki ściany korytarza. źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Rytuał, 2008
	Długie promienie świateł reflektorów omiatały mnie raz po raz, zmierzającą ku wejściu do naszego bloku. źródło: Barbara Gordon: Nieuchwytny, 1977 (books.google.pl)

Składnia

	+	omiatać	+	KOGO/CO
	+	omiatać	+	KOGO/CO + CZYM

6. gestem

Definicja

wykonywać kolisty ruch ręką w powietrzu, wskazując na jakiś fragment przestrzeni

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA ➔ Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego ➔ czynności i stany fizjologiczne

Cytaty

Ale mnie jest wszystko jedno, co się z tym wszystkim stanie - zatoczył ręką koło, omiatając tym gestem dom i ogród. - Niech sobie bierze, kto chce.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

Składnia

omiatać

CO + CZYM

Frazeologizmy

ktoś omiata wzrokiem coś/kogoś
ktoś omiata oczyma coś/kogoś
ktoś omiata spojrzeniem coś/kogoś
ktoś omiata wzrokiem coś/kogoś
ktoś omiata oczyma coś/kogoś
ktoś omiata spojrzeniem coś/kogoś
ktoś omiata wzrokiem coś/kogoś
ktoś omiata oczyma coś/kogoś
ktoś omiata spojrzeniem coś/kogoś

Data ostatniej modyfikacji: 15.10.2018