UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

omieść

Chronologizacja

1541, SPXVI

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. omiotę
 omieciemy
2 os. omieciesz
 omieciecie
3 os. omiecie
 omiotą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. omiotłem
+(e)m omiótł
 omiotłam
+(e)m omiotła
 omiotłom
+(e)m omiotło
 omietliśmy
+(e)śmy omietli
 omiotłyśmy
+(e)śmy omiotły
2 os. omiotłeś
+(e)ś omiótł
 omiotłaś
+(e)ś omiotła
 omiotłoś
+(e)ś omiotło
 omietliście
+(e)ście omietli
 omiotłyście
+(e)ście omiotły
3 os. omiótł
 omiotła
 omiotło
 omietli
 omiotły

bezosobnik: omieciono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. omiećmy
2 os. omieć
 omiećcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. omiótłbym
bym omiótł
 omiotłabym
bym omiotła
 omiotłobym
bym omiotło
 omietlibyśmy
byśmy omietli
 omiotłybyśmy
byśmy omiotły
2 os. omiótłbyś
byś omiótł
 omiotłabyś
byś omiotła
 omiotłobyś
byś omiotło
 omietlibyście
byście omietli
 omiotłybyście
byście omiotły
3 os. omiótłby
by omiótł
 omiotłaby
by omiotła
 omiotłoby
by omiotło
 omietliby
by omietli
 omiotłyby
by omiotły

bezosobnik: omieciono by

bezokolicznik: omieść

imiesłów przysłówkowy uprzedni: omiótłszy

gerundium: omiecenie

imiesłów przymiotnikowy bierny: omieciony

odpowiednik aspektowy: omiatać

Pochodzenie

Zob. mieść

1. miotłą

Definicja

usunąć z czegoś kurz, brud, przesuwając po tym miotłą, szczotką

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka czynności związane z codziennym życiem w domu

Relacje znaczeniowe

synonimy:  obmieść

Połączenia

  • omieść sufit, ściany

Cytaty

Pościągałam wszystko ze ścian, omiotłam kurz i pajęczyny, powyjmowałam gwoździki. Potem ułożyłam książki w pudłach.

źródło: NKJP: Marek Soból: Mojry, 2005

Tymczasem kobieta omiotła rękawem stół i postawiła na nim butelkę wódki, którą wręczył jej Stalker.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Imię twoje, 2008

W czasie wielkich porządków powinniśmy także omieść sufity i ściany z pajęczyn.

źródło: NKJP: Sprzatanie zacznij od mycia, Wieczór Wybrzeża, 2000-09-28

Składnia

bez ograniczeń + omieść +
CO + (CZYM) + (z CZEGO)

2. liście z drzew

Definicja

wiejąc z dużą siłą, postrącać coś z czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda warunki atmosferyczne

Cytaty

Grzbiet, na którym staliśmy, nie był szeroki — myślę; że miał jakieś dwieście metrów. W niektórych miejscach wiatr omiótł go dokładnie ze śniegu, odsłaniając niebieskawy lód.

źródło: Roald Amundsen: Zdobycie bieguna południowego, 1957 (books.google.pl)

Składnia

bez ograniczeń + omieść +
CO

3. włosami

Definicja

przesunąć (się) po czymś, lekko tego dotknąwszy

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Cytaty

Babka omiotła progi święconą palmą.

źródło: NKJP: Wioletta Grzegorzewska, Zeszyty Poetyckie, 2010-10-23

Gdy Magdalena Grzybowska, wręczając mu bukiet, pochyliła się, jej wspaniały warkocz omiótł ziemię.

źródło: NKJP: Ewa Berberyusz: Moja teczka, 2006

Kobieta odwróciła się do niego, a pióra jej kapelusza omiotły twarze ludzi stojących wokół niej.

źródło: Ewald Arenz: Zapach czekolady, 2017 (books.google.pl)

Składnia

bez ograniczeń + omieść +
CO + CZYM
bez ograniczeń + omieść +
CO

4. zapachem perfum

Definicja

otoczyć kogoś lub coś, unosząc się w powietrzu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda warunki atmosferyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  owiać, owionąć

Cytaty

Jesienny wiatr omiótł mnie zapachem kwiatów i deszczu.

źródło: Internet: niam-in-paris.blogspot.com

Mirela nie pomijając nikogo, omiotła nas unoszącą się w powietrzu wonią tego trunku.

źródło: Internet: poprawnesaunowanie.pl/index.php/pl-PL/artykuly.../iii-wroclaw-sauna-festival

W górze widziałem blady kształt świetlika; był szeroko otwarty i moją twarz omiótł kolejny podmuch wiatru.

źródło: Joseph Delaney: Tajemnica starego mistrza, 2008 (google.books.pl)

Składnia

bez ograniczeń + omieść +
KOGO/CO

5. reflektorem

Definicja

oświetlić na chwilę kogoś lub coś, skierowawszy tam światło

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

synonimy:  obmieść
hiperonimy:  oświetlić

Cytaty

Omiótł latarką przestrzeń wokół siebie i zmartwiał. Gdzie ja skręciłem?

źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Domofon, 2005

Odblask gazowego płomyka omiótł posadzkę i najbliższą ścianę z zatartym ozdobnym napisem.

źródło: NKJP: Piotr Siemion: Niskie Łąki, 2000

Przysunął się do niej, gdy naraz światła nadjeżdżającego samochodu omiotły wnętrze toyoty - zobaczył przed sobą znajome oczy żony.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Nielegalne związki, 2011

Składnia

bez ograniczeń + omieść +
KOGO/CO
bez ograniczeń + omieść +
KOGO/CO + CZYM

6. gestem

Definicja

wykonać kolisty ruch ręką w powietrzu, wskazując na jakiś fragment przestrzeni

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Cytaty

- Popatrz tylko na nich - Doron omiótł ręką ogniska położone na brzegu rzeki.

źródło: NKJP: Tomasz Kołodziejczak: Krew i kamień, 2003

Składnia

bez ograniczeń + omieść +
CO + CZYM

Frazeologizmy

ktoś omiótł wzrokiem coś/kogoś
ktoś omiótł spojrzeniem coś/kogoś
ktoś omiótł wzrokiem coś/kogoś
ktoś omiótł spojrzeniem coś/kogoś
Data ostatniej modyfikacji: 15.10.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN