UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

plaster

Chronologizacja

1466, SStp
W postaci: plastr

1. kiełbasy

Definicja

płaski kawałek odkrojony od jakiejś całości

Pochodzenie

niem. Pflaster

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  płat
hiperonimy:  kawałek

Połączenia

  • cienki, gruby plaster
  • plaster ananasa, bekonu, boczku, cebuli, cytryny, jabłka, kiełbasy, mięsa, pomarańczy, pomidora, sera, szynki, wędliny, żółtego sera
  • ciąć, kroić, pociąć, pokroić coś na plastry, w plastry

Cytaty

Joszka bez ceremonii sięga ręką do mego talerza i zabiera plaster szynki.

źródło: NKJP: Katarzyna Surmiak-Domańska: Spadają kapelusze, spadają peruki, Magazyn nr 37, dodatek do Gazety Wyborczej, 1998-09-11

A jednak wiedziałam, za kogo się wydać – pomyślała Anna, krojąc wędlinę na grube plastry.

źródło: NKJP: Sławomir Shuty: Cukier w normie z ekstrabonusem, 2005

[...] postawił przed Mockiem butelkę śląskiej wódki, talerz z dymiącymi kartoflami i tacę, na której pocięta w plastry pierś kaczki pławiła się w sosie z żurawin.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

Na stalowy stempel, gruby plaster ucięty z długiego walca, zahartowany do najwyższej twardości, nanosi się rysunek.

źródło: NKJP: Grawer, Dziennik Polski, 2003-12-06

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. plaster
plastry
D. plastra
plastrów
C. plastrowi
plastrom
B. plaster
plastry
N. plastrem
plastrami
Ms. plastrze
plastrach
W. plastrze
plastry

Składnia

bez ograniczeń + plaster +
CZEGO

2. żelbetu

Definicja

przedmiot przypominający kształtem plaster - płaski kawałek odkrojony od jakiejś całości

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Cytaty

Charakterystyczne dla tego okresu są domy mieszkalne zbudowane z zawieszonych jakby w powietrzu cienkich plastrów żelbetu, które przedzielają szklane płaszczyzny.

źródło: NKJP: Dziennik Polski, Richard Josef Neutra, Dziennik Polski, 2001-02-14

[...] zanim tam dotarliśmy, mijały dni i tygodnie w glinianych chatach uzbeckich wiosek, gdzie na ścianach suszyły się zielonkawe plastry kiziaku, wielbłądziego łajna na opał [...].

źródło: NKJP: Andrzej Czcibor-Piotrowski: Cud w Esfahanie, 2001

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. plaster
plastry
D. plastra
plastrów
C. plastrowi
plastrom
B. plaster
plastry
N. plastrem
plastrami
Ms. plastrze
plastrach
W. plastrze
plastry

3. z opatrunkiem

Definicja

kawałek materiału samoprzylepnego, czasem z umieszczonym pośrodku kawałkiem gazy, służący do opatrywania drobnych ran lub - jeśli nasycony jest jakąś substancją - przyklejany do ciała w celach leczniczych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Połączenia

  • plaster gorczyczny; antykoncepcyjny, opatrunkowy, przeciwbólowy, przeciwreumatyczny, rozgrzewający
  • plaster na odciski, na opryszczkę
  • plaster z opatrunkiem
  • położyć, przykleić/przyklejać, przyłożyć/przykładać plaster

Cytaty

Na nosie miał przyklejony plaster.

źródło: NKJP: Wyrwana półka, Dziennik Polski - Kraków, 2002-06-29

Pochyliła się nad nim, przetarła mu wargę gazą i przylepiła plaster.

źródło: NKJP: Piotr Niklewicz: Niezwykła kariera Antoniego K., 2006

Cierpiący na nowotwory będą też musieli słono płacić za plastry przeciwbólowe [...]. Od kwietnia 6 plastrów (plaster trzeba zmieniać co najmniej raz dziennie) będzie kosztować od 150 do 300 zł.

źródło: NKJP: Dorota Stec-Fus: Oszczędności na wagę zdrowia, Dziennik Polski-Kraków, 2002-03-08

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. plaster
plastry
D. plastra
plastrów
C. plastrowi
plastrom
B. plaster
plastry
N. plastrem
plastrami
Ms. plastrze
plastrach
W. plastrze
plastry

4. przylepiec

Definicja

taśma z jednej strony pokryta substancją samoprzylepną

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przylepiec

Połączenia

  • przykleić/przyklejać plaster
  • zakleić komuś usta plastrem

Cytaty

Wronek wskazał na przeciwległą półkę, gdzie w rządku ustawione były mniejsze słoiki z przezroczystym płynem. Nakrętki zalepiono plastrem i okręcono drutem.

źródło: NKJP: Jarosław Maślanek: Haszyszopenki, 2008

Zawlokła nieprzytomnego, odurzonego gazem kochanka na kanapę, jak prawdziwa samarytanka podłożyła pod głowę poduszkę. Zakleiła mu też usta szerokim plastrem.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Wielką miłość tanio sprzedam, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. plaster
plastry
D. plastra
plastrów
C. plastrowi
plastrom
B. plaster
plastry
N. plastrem
plastrami
Ms. plastrze
plastrach
W. plastrze
plastry

5. na zmartwienia

Definicja

to, co daje pocieszenie w trudnej sytuacji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Cytaty

Często skazańcy prześcigali się wzajemnie w swych umiejętnościach, rywalizowali. Ten plaster na obolałą psychikę miał też i wymierne korzyści.

źródło: NKJP: Jan Rogóż: Praca czyni wolnym?, Dziennik Polski, 2001-05-26

Jesteś z nią, bo coś jej zawdzięczasz (np. była plastrem na złamane serce po poprzedniej dziewczynie).

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. plaster
plastry
D. plastra
plastrów
C. plastrowi
plastrom
B. plaster
plastry
N. plastrem
plastrami
Ms. plastrze
plastrach
W. plastrze
plastry

Składnia

bez ograniczeń + plaster +
na CO

6. z miodem

Definicja

płaska konstrukcja złożona z przylegających do siebie sześciokątnych komórek woskowych, zrobiona przez pszczoły i służąca im do przechowywania miodu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt owady

Połączenia

  • pszczeli plaster
  • plaster miodu
  • plaster z miodem
  • miód w plastrze

Cytaty

Pszczoły, produkując plaster miodu, budują symetryczne, sześciokątne komórki.

źródło: NKJP: Adam Pisarek: Nieodparty urok symetrii, Gazeta Wyborcza - Magazyn, 1995-02-10

Wymienił też szereg pszczelich dobrodziejstw - zaczynając od miodu, poprzez propolis, wosk, pyłek kwiatowy, pierzgę czy też mleczko pszczele. Woskowe plastry nazwał najwspanialszą konstrukcją świata.

źródło: NKJP: Beata Zalot: Skrzydlate dobrodziejki, Tygodnik Podhalański, 1996-nr 48

Ule były porozbijane, plastry z miodem wybrane.

źródło: NKJP: Kto beknie za niedzwiedzie?, Dziennik Polski , 1999-10-15

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. plaster
plastry
D. plastra
plastrów
C. plastrowi
plastrom
B. plaster
plastry
N. plastrem
plastrami
Ms. plastrze
plastrach
W. plastrze
plastry

7. piłkarz

Definicja

sport.  pot. 
piłkarz, który podczas meczu stale kryje jednego z zawodników przeciwnej drużyny

Noty o użyciu

W tym znaczeniu wyraz czasem używany w cudzysłowie lub poprzedzany wyrażeniem tzw.

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport osoby i organizacje związane ze sportem

Cytaty

Gdy pierwszego faulu sędzia nie zauważył, Dzieński podniósł się, jeszcze raz ograł swojego plastra i ponownie został przewrócony.

źródło: NKJP: (ALG): Przebudzenie Ankowskiego, Dziennik Polski, 2000-10-15

W następnych spotkaniach był plastrem takich piłkarzy, jak Ganson (Haiti), Chinaglia (Włochy), Edström (Szwecja) [...].

źródło: Internet

Z plastrem można sobie poradzić pod warunkiem, że plaster nie jest dość dobry, a piłkarz mający plastra umie sobie poradzić indywidualnie.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. plaster
plastrowie
ndepr
plastry
depr
D. plastra
plastrów
C. plastrowi
plastrom
B. plastra
plastrów
N. plastrem
plastrami
Ms. plastrze
plastrach
W. plastrze
plastrowie
ndepr
plastry
depr
Data ostatniej modyfikacji: 04.09.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json