UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przyrosnąć

rzadziej przyróść

Chronologizacja

1 połowa XVI w., SPXVI

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przyrosnę
 przyrośniemy
2 os. przyrośniesz
 przyrośniecie
3 os. przyrośnie
 przyrosną

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przyrosłem
+(e)m przyrósł
 przyrosłam
+(e)m przyrosła
 przyrosłom
+(e)m przyrosło
 przyrośliśmy
+(e)śmy przyrośli
 przyrosłyśmy
+(e)śmy przyrosły
2 os. przyrosłeś
+(e)ś przyrósł
 przyrosłaś
+(e)ś przyrosła
 przyrosłoś
+(e)ś przyrosło
 przyrośliście
+(e)ście przyrośli
 przyrosłyście
+(e)ście przyrosły
3 os. przyrósł
 przyrosła
 przyrosło
 przyrośli
 przyrosły

bezosobnik: przyrośnięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przyrośnijmy
2 os. przyrośnij
 przyrośnijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przyrósłbym
bym przyrósł
 przyrosłabym
bym przyrosła
 przyrosłobym
bym przyrosło
 przyroślibyśmy
byśmy przyrośli
 przyrosłybyśmy
byśmy przyrosły
2 os. przyrósłbyś
byś przyrósł
 przyrosłabyś
byś przyrosła
 przyrosłobyś
byś przyrosło
 przyroślibyście
byście przyrośli
 przyrosłybyście
byście przyrosły
3 os. przyrósłby
by przyrósł
 przyrosłaby
by przyrosła
 przyrosłoby
by przyrosło
 przyrośliby
by przyrośli
 przyrosłyby
by przyrosły

bezosobnik: przyrośnięto by

bezokolicznik: przyrosnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przyrósłszy

gerundium: przyrośnięcie

odpowiednik aspektowy: przyrastać

Pochodzenie

Zob. rosnąć

1. liść

Definicja

powiększyć w jakimś stopniu swój rozmiar lub swoją objętość czy grubość

Warianty

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  powiększyć się

Cytaty

W ciągu XIV wieku Rynek krakowski przyrósł o dwa metry.

źródło: NKJP: Podziemne miasto, Dziennik Polski, 1999-12-24

Przez około 8 tygodni, a nawet i więcej gwiazda powinna mieć światło [...]. Jeżeli będzie oświetlało dłużej, wtedy przyrosną nam bardzo ładne zielone liście, ale nie będą się wybarwiać i nie będzie kwiatostanu.

źródło: NKJP: ELKA: Pasje, Gazeta Poznańska, 2001-12-22

Gałązki przyrosły w lecie, a dozorca zimowy miał je przyciąć.

źródło: NKJP: Internet

Składniki zaczynu wymieszać i pozostawić do przefermentowania przez noc. Zaczyn powinien przyrosnąć około 4-krotnie.

źródło: Internet: cukierniczekreacje.blox.pl/2014

Składnia

bez ograniczeń + przyrosnąć +
(ILE | o ILE)

2. dług

Definicja

składając się z jakichś elementów lub jednostek, stać się większym pod względem ich liczebności, ilości, intensywności bądź wartości

Warianty

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zwiększyć się

Połączenia

  • majątek; dług; liczba kogoś/czegoś przyrósł; oszczędności przyrosły

Cytaty

Ze skokowym przyrostem ludności (np. w Dżakarcie liczba mieszkańców przyrosła w ciągu roku o 18 %), wiążą się też złe strony życia w miastach.

źródło: NKJP: Iwona: Ekorozwój: Dwa oblicza wielkich miast, Magazyn Puls Studenta, nr 15, 1999-10

[...] dług gwałtownie przyrósł pod koniec roku, bo z powodu niedoszacowania budżetu trzeba było wydatki rzeczowe przenieść na płace.

źródło: NKJP: Wojciech Staszewski: Rozmowa z wiceministrem edukacji, Gazeta Wyborcza, 1995-09-01

Oczywiście, od tamtego czasu ogromnie przyrosła specjalistyczna wiedza na temat klęski wrześniowej, interpretacje uległy zmianie i obiektywizującej korekcie, zwłaszcza gdy chodziło o wojnę polsko-niemiecką.

źródło: NKJP: Marek Zaleski Marek: Formy pamięci, 1996

[...] w najbliższych dwóch latach przyrośnie około 100 dodatkowych miejsc pracy i idziemy w kierunku zagospodarowania osób po 50. roku życia.

źródło: NKJP: Andrzej Plęs: Dębica na rozdrożu, Gazeta Krakowska, 2006-03-08

Składnia

bez ograniczeń + przyrosnąć +
(ILE | o ILE)

3. do podłoża

Definicja

rosnąc, połączyć się z czymś bardzo ściśle lub trwale

Warianty

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  połączyć się

Połączenia

  • przyrosnąć do podłoża, do skały; do podniebienia, do skóry; do trzonu

Cytaty

Kawałek z paznokciem przyrósł do palca krzywo, ale mocno.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Sezon na papierówki, 2003

Po pewnym czasie roślinka przyrośnie do podłoża i sama będzie się w nim utrzymywać.

źródło: Internet: terrarium.pl/topic/forum

Naskórek poparzony i tak już nigdy się nie przyklei do skóry, nie przyrośnie.

źródło: NKJP: Spalona skóra, Dziennik Polski, 2000-10-20

Bardzo wcześnie można też rozpoznać przyrośnięte wędzidełko języka. Jeśli dziecko nie może unieść języka w górę, nie będzie w stanie wypowiedzieć niektórych głosek.

źródło: NKJP: MIKO: Forrum, Gazeta Poznańska, 2003-09-11

Składnia

bez ograniczeń + przyrosnąć +
(do CZEGO)

4. do fotela

Definicja

pozostać przy tym samym zajęciu lub na tym samym stanowisku przez długi czas

Warianty

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Połączenia

  • przyrosnąć do fotela, do stołka; do klawiatury

Cytaty

Odwiązałem sznur zatknięty za poczerniałą belkę i ciągnąłem go z całych sił w nogach i dłoniach, [...] aż dopadli mnie Szymek i Piotr i siłą oderwali od tego sznura, bo już prawie do niego przyrosłem [...].

źródło: NKJP: Paweł Huelle: Weiser Dawidek, 1987

Utworzyłem [...] Pomaton, pracowałem w nim 12 lat, ale nie chciałem na zawsze przyrosnąć do jednego krzesła. Siedzenie na ciepłej posadce ani dla mnie, ani dla firmy nie byłoby rozwojowe.

źródło: NKJP: Pomaton bez Tomasza Kopcia, Dziennik Polski, 2002-03-30

[...] mężczyzna na wysiedzianym fotelu przyrósł do pilota, niedosłyszy próśb i niedowidzi spraw, wymagających technicznej ingerencji naprawczych.

źródło: NKJP: Internet

Arkadiusz Radomski pauzował za kartki, a Sebastian Mila znów przyrósł do ławki rezerwowych.

źródło: NKJP: (mk): Jeszcze Legia nie poległa, Dziennik Łódzki, 2006-09-15

Składnia

bez ograniczeń + przyrosnąć +
do CZEGO

5. do kogoś

Definicja

stać się czymś nieodłącznie kojarzonym w opinii otoczenia z daną osobą, zjawiskiem lub rzeczą

Warianty

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • gęba, maska; nazwa przyrosła (do kogoś)

Cytaty

[...] do Wietnamczyków przyrósł przydomek „Mafiosów ze Wschodu”.

źródło: NKJP: Renata Wciso: Więcej Azji na tandecie, Gazeta Krakowska, 2001-12-28

Agrosowi nie udało się zarejestrować samej nazwy. Już wówczas Krówka była zbyt znana jako łakoć. Nazwa przyrosła do całej rodziny cukierków-ciągutek.

źródło: NKJP: Jacek Pawlicki: Znaki towarowe, Gazeta Wyborcza, 1997-03-11

Jagger od dawna nie ma już nic wspólnego z młodzieżowym buntem - to stary facet, któremu przyrosła do twarzy maska rockowego klauna.

źródło: NKJP: Buntownik na salonach, Dziennik Polski, 2002-06-28

W tych przypadkach możemy mówić o dyktaturach totalitarnych.Socjalizm, czy komunizm był zasłoną dymną, pustą nazwą, która potem przyrosła jako pejoratywne miano do tych zjawisk.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + przyrosnąć +
do KOGO/CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 26.09.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN