UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zgrzytnąć

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zgrzytnę	zgrzytniemy
2 os.	zgrzytniesz	zgrzytniecie
3 os.	zgrzytnie	zgrzytną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zgrzytnąłem +(e)m zgrzytnął	zgrzytnęłam +(e)m zgrzytnęła	zgrzytnęłom +(e)m zgrzytnęło	zgrzytnęliśmy +(e)śmy zgrzytnęli	zgrzytnęłyśmy +(e)śmy zgrzytnęły
2 os.	zgrzytnąłeś +(e)ś zgrzytnął	zgrzytnęłaś +(e)ś zgrzytnęła	zgrzytnęłoś +(e)ś zgrzytnęło	zgrzytnęliście +(e)ście zgrzytnęli	zgrzytnęłyście +(e)ście zgrzytnęły
3 os.	zgrzytnął	zgrzytnęła	zgrzytnęło	zgrzytnęli	zgrzytnęły

bezosobnik: zgrzytnięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zgrzytnijmy
2 os.	zgrzytnij	zgrzytnijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zgrzytnąłbym bym zgrzytnął	zgrzytnęłabym bym zgrzytnęła	zgrzytnęłobym bym zgrzytnęło	zgrzytnęlibyśmy byśmy zgrzytnęli	zgrzytnęłybyśmy byśmy zgrzytnęły
2 os.	zgrzytnąłbyś byś zgrzytnął	zgrzytnęłabyś byś zgrzytnęła	zgrzytnęłobyś byś zgrzytnęło	zgrzytnęlibyście byście zgrzytnęli	zgrzytnęłybyście byście zgrzytnęły
3 os.	zgrzytnąłby by zgrzytnął	zgrzytnęłaby by zgrzytnęła	zgrzytnęłoby by zgrzytnęło	zgrzytnęliby by zgrzytnęli	zgrzytnęłyby by zgrzytnęły

bezosobnik: zgrzytnięto by

bezokolicznik: zgrzytnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zgrzytnąwszy

gerundium: zgrzytnięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zgrzytnięcie	zgrzytnięcia
D.	zgrzytnięcia	zgrzytnięć
C.	zgrzytnięciu	zgrzytnięciom
B.	zgrzytnięcie	zgrzytnięcia
N.	zgrzytnięciem	zgrzytnięciami
Ms.	zgrzytnięciu	zgrzytnięciach
W.	zgrzytnięcie	zgrzytnięcia

odpowiednik aspektowy: zgrzytać

1. o człowieku

Definicja

spowodować powstanie ostrego, nieprzyjemnego dla ucha dźwięku, pocierając o siebie twarde powierzchnie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Relacje znaczeniowe

synonimy:

zazgrzytnąć

Cytaty

[...] tępy nóż jest zmorą [...]. W tej sytuacji [...] łatwo zgrzytnąć, zwłaszcza ostrzem o porcelanę, a zgrzyt jest jednym z tych dźwięków, których nie powinno się przy stole wydawać [...].

źródło: NKJP: Biesiadny savoir-vivre, Dziennik Polski, 2000-08-19

Maks ma obecnie prawie 10 zębów [...]. I też czasami zdarza mu się zgrzytnąć, ot, tak, żeby sprawdzić, co to takiego w tej buzi siedzi.

źródło: NKJP: Internet

Pani Słaba zgrzytnęła kluczem w zamku i weszła do przedpokoju.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Przystupa, 2007

Składnia

zgrzytnąć

(CZYM) + (o CO)

2. o mechanizmie

Definicja

wydać ostry, nieprzyjemny dla ucha dźwięk w wyniku tarcia o siebie twardych przedmiotów

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Relacje znaczeniowe

synonimy:

zazgrzytnąć

Połączenia

klucz, zamek zgrzytnął; kula, winda, zasuwa zgrzytnęła; szkło, żelazo zgrzytnęło; drzwi, hamulce, koła, zawiasy zgrzytnęły

Cytaty

	W tym momencie klucz zgrzytnął w zamku i weszli rodzice. źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Diabeł na dzwonnicy, 1998
	Pociski zazwyczaj są wygrzebywane przez rolników w trakcie prac polowych. Często zgrzytnie coś pod pługiem. źródło: NKJP: Jacek Bombor: Bomby tykają, Trybuna Śląska, 2002-03-18
	A tutaj cisza, tylko piach chrzęści i czasem łopata zgrzytnie o kamień. źródło: NKJP: Mariusz Wilk: Wilczy notes, 2007
	Klinga zgrzytnęła na kości, a ciało napastnika zwaliło się na ziemię, bluzgając krwią. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Naznaczeni błękitem Kamień na szczycie Kroniki Drugiego Kręgu Księga I, cz. 1, 2005
	Zapałka zgrzytnęła hałaśliwie po zardzewiałej blaszanej ścianie baraku, zasyczała, a potem bryznęła iskrzącym płomieniem. źródło: NKJP: Internet
	Solidna brama, dwaj ochroniarze zlustrowali mnie przez zakratowane okno, zanim zgrzytnęła zasuwa. źródło: NKJP: Anna Żebrowska: Rekin i gwiazdy, Gazeta Wyborcza, 1997-04-04

Składnia

	+	zgrzytnąć	+	(GDZIE)
	+	zgrzytnąć	+	(o CO \| na CZYM \| po CZYM)

3. o elementach

Definicja

nie spasować do siebie lub do jakiejś całości

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Cytaty

	A czy bez poglądów można zajmować się kabaretem? Ciążenie tradycji sprawia, że jest on wrogiem zakazów i nakazowej moralności, że jest antykołtuński, daleki od osuwania się na kolana. [...] Chociaż zgrzytnie to patosem, taka jest prawda gatunku [...]. źródło: NKJP: Ryszard Marek Groński: Kabareciarze 2000, Polityka, 2000-03-04
	W Twych wierszach czasem coś zgrzytnie - i czasem chce się to jakoś zauważyć, wskazać. źródło: NKJP: Internet
	Wiedziałem, że coś mi słownictwo zgrzytnęło. źródło: NKJP: Internet
	Sam nie wiem czemu, ale mnie się bardzo podobał filmik. Oczywiście kilka rzeczy troszkę zgrzytnęło, ale ogólnie bardzo mi poprawił nastrój [...]. źródło: NKJP: Internet

Składnia

zgrzytnąć

(CZYM) + (w CZYM)

4. o relacjach

Definicja

zaistnieć jako sytuacja konfliktowa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Cytaty

	[...] w kontaktach władza - społeczeństwo znowu coś zgrzytnęło. źródło: NKJP: Sławomir Łotysz: Naczelny „Brukowca” o umiastowieniu, Brukowiec Ochlański, 2003
	Tym razem zgrzytnęło na linii media-prokuratura źródło: NKJP: Eliza Jarguz: Tak się nie robi!, Dziennik Polski, 2006-12-22
	Zgrzytnęło w miejskiej koalicji. źródło: Internet: olsztyn24.com/news
	W drodze powrotnej coś zgrzytnęło między nami. Do mieszkania weszliśmy naburmuszeni. źródło: Internet: dziennikbaltycki.pl
	Zgrzytnęło między PiS a Samoobroną źródło: Internet: niedziela.pl/artykul

Składnia

	+	zgrzytnąć	+	(GDZIE)
	+	zgrzytnąć	+	(między KIM \| między KIM a KIM)

Frazeologizmy

ktoś zazgrzytał zębami
ktoś zgrzytnął zębami

Data ostatniej modyfikacji: 27.08.2018