UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zawłaszczyć

Chronologizacja

1836, Kwartalnik Naukowy, books.google.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zawłaszczę
 zawłaszczymy
2 os. zawłaszczysz
 zawłaszczycie
3 os. zawłaszczy
 zawłaszczą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zawłaszczyłem
+(e)m zawłaszczył
 zawłaszczyłam
+(e)m zawłaszczyła
 zawłaszczyłom
+(e)m zawłaszczyło
 zawłaszczyliśmy
+(e)śmy zawłaszczyli
 zawłaszczyłyśmy
+(e)śmy zawłaszczyły
2 os. zawłaszczyłeś
+(e)ś zawłaszczył
 zawłaszczyłaś
+(e)ś zawłaszczyła
 zawłaszczyłoś
+(e)ś zawłaszczyło
 zawłaszczyliście
+(e)ście zawłaszczyli
 zawłaszczyłyście
+(e)ście zawłaszczyły
3 os. zawłaszczył
 zawłaszczyła
 zawłaszczyło
 zawłaszczyli
 zawłaszczyły

bezosobnik: zawłaszczono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zawłaszczmy
2 os. zawłaszcz
 zawłaszczcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zawłaszczyłbym
bym zawłaszczył
 zawłaszczyłabym
bym zawłaszczyła
 zawłaszczyłobym
bym zawłaszczyło
 zawłaszczylibyśmy
byśmy zawłaszczyli
 zawłaszczyłybyśmy
byśmy zawłaszczyły
2 os. zawłaszczyłbyś
byś zawłaszczył
 zawłaszczyłabyś
byś zawłaszczyła
 zawłaszczyłobyś
byś zawłaszczyło
 zawłaszczylibyście
byście zawłaszczyli
 zawłaszczyłybyście
byście zawłaszczyły
3 os. zawłaszczyłby
by zawłaszczył
 zawłaszczyłaby
by zawłaszczyła
 zawłaszczyłoby
by zawłaszczyło
 zawłaszczyliby
by zawłaszczyli
 zawłaszczyłyby
by zawłaszczyły

bezosobnik: zawłaszczono by

bezokolicznik: zawłaszczyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zawłaszczywszy

gerundium: zawłaszczenie

imiesłów przymiotnikowy bierny: zawłaszczony

odpowiednik aspektowy: zawłaszczać

1. majątek

Definicja

książk. 
przejąć coś na własność, co wcześniej należało do kogoś innego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse własność

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  przejąć

Połączenia

  • państwo zawłaszczyło
  • zawłaszczyć działkę, grunt, teren, ziemię; dorobek, majątek, mienie
  • bezprawnie zawłaszczyć

Cytaty

W kampanii wyborczej prezydent obiecywał zresztą podzielenie kanałów TVP między trzy główne nurty ideowe i uniezależnienie ich od fluktuującego układu politycznego. [...] Ale potem podpisał haniebną nowelizację, która pozwoliła jednemu środowisku zawłaszczyć dobro publiczne.

źródło: NKJP: Jacek Żakowski: Mea culpa, Polityka, 2008-05-17

[...] bardzo żałuję, że nasze wielopokoleniowe gniazdo rodzinne (mały, ciasny dworek w Wadowicach) zniszczyła wojna, a ruiny zawłaszczył PGR.

źródło: NKJP: Internet

Maria Teresa bezprawnie zawłaszczyła należące do Polski szesnaście miast spiskich.

źródło: NKJP: Kraków i Spisz, Dziennik Polski, 2003-07-05

Pierwsze zaczęły protestować Siostry Panny Zwierzynieckie, inaczej: norbertanki. Przypomniały, że w 1912 r. wydzierżawiły Cracovii spory kawałek ziemi, na którym wkrótce potem powstał stadion i zabudowania klubowe. W 1950 r. teren zawłaszczyło państwo.

źródło: NKJP: Anna Szulc: Wanda chce Niemca, Polityka, 2000-06-10

Uzbecy [...] zawłaszczyli dla Massuda rządowe samoloty i zapewnili mu możliwość błyskawicznego przerzucania wojsk i uzbrojenia, co w pozbawionym kolei żelaznej i dróg kraju dawało ogromną przewagę nad każdym przeciwnikiem.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2002

Składnia

bez ograniczeń + zawłaszczyć +
CO

2. władzę

Definicja

książk. 
przyznawszy sobie prawo do kogoś lub czegoś, wykorzystać to do realizacji własnych celów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  przejąć

Połączenia

  • zawłaszczyć (sobie) prawo do czegoś, przywileje; kulturę, media, rynek, państwo, politykę, tradycję, władzę; nazwę, symbol, znak; Polskę

Cytaty

Miłość stawia zaporę zachłanności, z jaką chcemy drugiego zawłaszczyć, uczynić dyspozycyjnym i odartym z jakiejkolwiek prywatności, a nawet intymności.

źródło: NKJP: Elżbieta Ryszka: Zwyczajne szczęście, 2004

Młoda mazurska inteligencja [...] bez zahamowań zawłaszczyła całą wieloetniczną tradycję byłych Prus Wschodnich, próbując tworzyć na tej podstawie nowe wartości na miarę europejskiej współczesności.

źródło: NKJP: Wojciech Marek Darski: Ucieczka z raju, Gazeta Wyborcza, 1997-05-08

[...] komunistyczne państwo zawłaszczyło prawo do wszelkiej aktywności. W PRL-u wszystko, na czym zależało ludziom i środowiskom, było traktowane właśnie jak coś, czego władza mogła udzielić lub nie.

źródło: NKJP: Teresa Bogucka: Egzamin z przyzwoitości , Gazeta Wyborcza, 1997-07-12

Obalając bariery oddzielające niewolników od ich właścicieli, chrześcijaństwo od samego początku było źródłem siły słabych, a tym samym celem nienawistnych ataków ze strony tych ludzi, którzy zawłaszczyli władzę nad innymi ludźmi.

źródło: NKJP: Internet

Wojewoda jest reprezentantem rządu. Marszałek jest związany z administracją lokalną. Wojewodowie niestety zawłaszczyli sobie wiele z kompetencji marszałków.

źródło: NKJP: Zabójczy próg, Dziennik Polski, 2005-06-14

Składnia

bez ograniczeń + zawłaszczyć +
KOGO/CO
Data ostatniej modyfikacji: 25.08.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN