UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kwaterka

Chronologizacja

1 połowa XVI w., SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kwaterka
kwaterki
D. kwaterki
kwaterek
C. kwaterce
kwaterkom
B. kwaterkę
kwaterki
N. kwaterką
kwaterkami
Ms. kwaterce
kwaterkach
W. kwaterko
kwaterki

Pochodzenie

Zob. kwatera

1. pojemność

Definicja

przest. 
jednostka objętości płynu lub substancji sypkiej równa około jednej czwartej litra

Noty o użyciu

Używane także w odniesieniu do ilości płynu lub substancji sypkiej, której objętość jest równa 1 kwaterce.

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie szczegółowe określenia ilości

Połączenia

  • kwaterka kaszy, mąki, piwa, śmietany, wódki

Cytaty

Garniec to 4 kwarty, czyli 16 kwaterek co odpowiada obecnym 3,7689 litra.

źródło: Robert Primke, Wojciech Szczerepa, Maciej Szczerepa: Gawędy o piwie, 2007 (almanach.historyczny.org)

Dziwne, że whisky popija się w pubach kwaterką piwa.

źródło: NKJP: Leszek Matela: Kod druidów i sekrety celtów, 2006

- Nie dalibyście, matko, mleka? Choć kwaterkę, ale ciepłego, prosto od krowy?

źródło: NKJP: Halina Auderska: Babie lato, 1974

Zalecała, aby przewidzieć na jedną osobę dwa funty chleba żytniego, razowego i kwaterkę kaszy.

źródło: NKJP: Irena Domańska-Kubiak: Zakątek pamięci: życie w XIX-wiecznych dworkach kresowych, 2004

Zażywam na kaszel miodu lipcowego: tegorocznego przyniesiono pół garnca; zeszłoroczny jakby lepszy, zostało pięć kwaterek.

źródło: NKJP: Marcin Wroński: Officium Secretum: pies pański, 2010

Skróty

kw.

2. pojemnik

Definicja

przest. 
naczynie o pojemności około jednej czwartej litra

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie szczegółowe określenia ilości

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  naczynie

Połączenia

  • blaszana kwaterka

Cytaty

Śmietanę gęstą i tłustą nalewała klientce blaszaną kwaterką lub wazową łyżką z dzióbkiem do słoika [...].

źródło: Internet: bazar-rozyckiego.pl

[…] wysączył resztę wódki z bańki do swojej kwaterki i podniósł ją do ust.

źródło: Józef Morton: Inkluzowe wiano, 1946 (books.google.pl)

3. mieszkanie

Definicja

ekspresywnie o kwaterze - mieszkaniu

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka dom/inne miejsca zamieszkania i ich otoczenie

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny urlop i wypoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kwatera, mieszkanie

Cytaty

- Tanio pokoje, kwatery, mieszkania do wyboru blisko centrum - zachęcali jeden przez drugiego podróżnych. Ominąłem ten tłumek i zacząłem się kierować do wyjścia. - Może kwaterka potrzebna - usłyszałem za sobą męski głos. - Tylko 350 koron ze śniadaniem..

źródło: NKJP: (ksaf): Praskie pokusy, Express Ilustrowany, 2002-05-25

- […] tu, na tej kwaterce, niemal szukaliśmy się. Pokoiki, przedpokój, kuchnia, łazienka.

źródło: NKJP: Zygmunt Szych: Życie codzienne Machmudowów, Gazeta Krakowska, 2002-02-01

4. na cmentarzu

Definicja

ekspresywnie o kwaterze - miejscu na cmentarzu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kwatera

Połączenia

  • kwaterka na cmentarzu

Cytaty

Kwaterka na cmentarzu już wykupiona […], ale jeszcze ze 40 lat trzeba coś robić.

źródło: Internet: forum.gazeta.pl

[…] tylko durnie marnują życie na harówkę, dzięki której zyskują jedynie ból krzyża i tyle grosza, by odłożyć na przytulną kwaterkę na cmentarzu.

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Skarb w glinianym naczyniu, 2008

5. harcerska

Definicja

środ. 
ogół prac służących podstawowemu przygotowaniu obozu harcerskiego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata organizacje/placówki opiekuńcze i kulturalne

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny urlop i wypoczynek

Cytaty

[…] cała infrastruktura obozowa powstaje podczas kwaterki [...].

źródło: Internet: natropie.zhp.pl

Zaczęły się kwaterki chorągwiane, czyli [...] budują miejsca, w których będą spali i obozowali.

źródło: Internet: m.radiogdansk.pl

Chętnie pojedzie na rajd, pouczestniczy w konferencji instruktorskiej, kominku, chętnie pojedzie na kwaterkę i na obóz.

źródło: NKJP: hm. Grzegorz Całek: Temat z okładki, Czuwaj, 2002-09

Data ostatniej modyfikacji: 30.09.2021
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json