UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

patron

Chronologizacja

1449, SStp

1. jednostki wojskowej

Definicja

osoba zasłużona, której imię i nazwisko jest nadawane jakiejś instytucji, organizacji lub jakiemuś miejscu

Pochodzenie

ang. patron

fr. patron

niem. Patron

z łac. patrōnus

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Połączenia

wielki; wspaniały, znakomity, święty; duchowy; narodowy; honorowy; skautowy; oficjalny; dawny, dotychczasowy, nowy, obecny, przyszły; główny patron
patron biblioteki, szkoły, ulicy; gimnazjum, podstawówki; ZHP
patron dla gimnazjum, dla szkoły
imię, nazwisko; osoba, postać, sylwetka, wizerunek; imieniny, urodziny; kult; obraz, pomnik, portret, rzeźba; rola, twórczość; śmierć; grób; wybór, zmiana; syn, żona; ku czci patrona
poświęcony patronowi
mieć, posiadać; wybrać/wybierać, nadać czemuś; zmienić/zmieniać; upamiętniający; ustanowienie patrona
być, stać się patronem
obrać, wybrać kogoś na patrona; mieć, obrać kogoś za patrona; uważany za patrona
związany z patronem

Cytaty

	[...] delegacja uczniów złożyła kwiaty pod pomnikiem patrona szkoły Stanisława Moniuszki. źródło: NKJP: JK: 20 lat minęło, Gazeta Poznańska, 2003-11-22
	Złotowska biesiada literacka poświęcona była [...] Cyprianowi Kamilowi Norwidowi, patronowi biblioteki. źródło: NKJP: WP MM TR KON: Z ZIEMI PILSKIEJ, Gazeta Poznańska, 2005-12-08
	Nowy patron toruńskiej ulicy był honorowym członkiem Towarzystwa Bibliofilów w Toruniu, w którym działał 50 lat. źródło: NKJP: Oprac. Andrzej Dembowski: Rada uchwaliła, Gazeta Miejska, 99, 2002
	[...] w krakowskim kościele garnizonowym złożono prochy gen. Józefa Hallera. [...] Haller ogłoszony został patronem harcerzy odrodzonej Rzeczypospolitej [...] źródło: NKJP: Robert Makłowicz: CZARNA PRAWDA O BŁĘKITNYM GENERALE, Gazeta Wyborcza, 1993-06-08
	Patronem ośrodka jest Maria Grzegorzewska, twórczyni Instytutu Pedagogiki Specjalnej w Warszawie. źródło: NKJP: Leonard Dymowski: Dyrektorem się bywa, Dziennik Słupski, 1999-09-10

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	patron	patroni rzadziej patronowie	ndepr
M.	patron	patrony	depr
D.	patrona	patronów
C.	patronowi	patronom
B.	patrona	patronów
N.	patronem	patronami
Ms.	patronie	patronach
W.	patronie	patroni rzadziej patronowie	ndepr
W.	patronie	patrony	depr

Składnia

patron

(KOGO/CZEGO)

2. święty

Definicja

rel.

święty lub bóstwo, których rolą, zgodnie z wierzeniami, jest opieka nad kimś lub nad czymś

Pochodzenie

ang. patron

fr. patron

niem. Patron

z łac. patrōnus

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja wierzenia i przesądy

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem

Relacje znaczeniowe

synonimy:

opiekun

Połączenia

duchowy; popularny; nowy, obecny; nasz, twój... patron; święci patroni
patron Europy; Irlandii, Litwy, Polski...; Wenecji; Rybnika; aptekarzy, artystów, dziennikarzy, kierowców, myśliwych, piekarzy, pszczelarzy, podróżników, rolników, strażaków; chorych, zakochanych; złodziei; miasta, kraju; bazyliki, kaplicy, katedry, kościoła, świątyni; muzeum, teatru; diecezji, parafii, zakonu; dobrej śmierci
patron od spraw beznadziejnych, niebezpiecznych...
patron i opiekun
imię; osoba, postać, sylwetka, wizerunek; dzień, imieniny, święto; kult; relikwie; figura, obraz, pomnik, portret, rzeźba, statuetka; rola, twórczość; grób; wybór, zmiana; na cześć; coś pod wezwaniem patrona
mieć; czcić; przedstawiający patrona
być; ogłoszony patronem
obrać kogoś na patrona

Cytaty

	[...]Jan Paweł II [...] ogłosił, iż obok tradycyjnego patrona Europy św. Benedykta patronami naszego kontynentu stają się także święci Cyryl i Metody, którzy ponieśli chrześcijaństwo na wschód, [...] źródło: NKJP: Zdzisław Morawski: Watykan bez tajemnic, 1997
	Kościół katolicki obchodzi dziś dzień św. Krzysztofa, patrona kierowców. źródło: NKJP: (DAGU): Swięcenie samochodów, Dziennik Zachodni, 2005-07-25
	Tylko się pomodlę do świętego Jana, mojego patrona - mówił z trudem kapitan Grabowski. źródło: NKJP: Leon Pawlik: Ankara, 1981
	Dziś przypada uroczystość świętych apostołów Piotra i Pawła, patronów katedry i miasta Poznania. źródło: NKJP: ROM ELKA: KARTKA Z POZNANIA, Gazeta Poznańska, 2004-06-29
	Helleńskim patronem pasterzy był bóg Hermes, szczególnie czczony w górzystej, pasterskiej Arkadii. źródło: NKJP: Zygmunt Kubiak: Przestrzeń dzieł wiecznych : eseje o tradycji kultury śródziemnomorskiej, 1993
	Uroczystości milenijne, związane z ustanowieniem św. Jana Chrzciciela oficjalnym patronem miasta, odbędą się jutro w Mysłowicach. źródło: NKJP: Igor Cieślicki: Święty powraca do miasta, Trybuna Śląska, 2000-11-03

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	patron	patroni rzadziej patronowie	ndepr
M.	patron	patrony	depr
D.	patrona	patronów
C.	patronowi	patronom
B.	patrona	patronów
N.	patronem	patronami
Ms.	patronie	patronach
W.	patronie	patroni rzadziej patronowie	ndepr
W.	patronie	patrony	depr

Składnia

+	patron	+	(KOGO/CZEGO)
+	patron	+	(CZYJ)
+	patron	+	(od CZEGO)

3. konkursu

Definicja

osoba lub organizacja, która opiekuje się inną osobą, organizacją lub jakąś działalnością

Pochodzenie

ang. patron

fr. patron

niem. Patron

z łac. patrōnus

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	protektor
	hiperonimy:	opiekun

Połączenia

polityczny; duchowy; oficjalny; honorowy; możny; główny; nowy patron; patron medialny; radiowy, prasowy; merytoryczny
patron artystów, malarzy; sztuki; festiwalu, konkursu, uroczystości
patron i sponsor
mieć, znaleźć patrona
być, zostać patronem

Cytaty

	Najlepszy z włocławskich szachistów otrzyma [...] puchar ufundowany przez prezydenta Włocławka, który jest honorowym patronem turnieju. źródło: NKJP: (G): SZACHY. Portofino Cup już dzisiaj, Gazeta Pomorska, 2009-09-24
	[...] honorowym patronem dziewiątej edycji dni teatru została Krystyna Janda. źródło: NKJP: (ULK): Pod patronatem Jandy, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2006-12-28
	Pomysłem zainteresowały się Telewizja Kraków, Radio Kraków oraz „Dziennik Polski”. To są medialni patroni budowy ośrodka. źródło: NKJP: Podarują sport: Dziennik Polski, 1999-04-30
	„Dziennik Polski”, który był po raz pierwszy patronem prasowym zawodów, ufundował Puchar dla nadziei polskiego skialpinizmu. źródło: NKJP: (KOV): Bieg przez Tatry, Dziennik Polski, 2006-04-24
	Patronami rajdu są Krakowski Klub Jazdy Konnej i Stowarzyszenie Miłośników Mazurka Dąbrowskiego. źródło: NKJP: (mas): Jak zawsze w mundurze Hubala, Gazeta Krakowska, 2001-07-23

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	patron	patroni rzadziej patronowie	ndepr
M.	patron	patrony	depr
D.	patrona	patronów
C.	patronowi	patronom
B.	patrona	patronów
N.	patronem	patronami
Ms.	patronie	patronach
W.	patronie	patroni rzadziej patronowie	ndepr
W.	patronie	patrony	depr

Składnia

	+	patron	+	(KOGO/CZEGO )
	+	patron	+	(CZYJ)

4. nabój

Definicja

daw.

nabój lub łuska naboju

Pochodzenie

ros. patron 'nabój, łuska'

z łac. patrōn

Ros. patron najpierw w znaczeniu 'torba prochem wtykana w lufę armaty' (Bańk.).

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń

Cytaty

- Czekaj no, [...] - sapał, zrywając sierp z gwoździa. - Na ciebie szkoda patronów! Taka broń wystarczy!

źródło: NKJP: Andrzej Mularczyk: Sami swoi, 1967

Przerwał im sierżant. Zdzielił po łbie najgłośniej gadających, a potem kazał nabijać broń. Gwardziści wysupłali z ładownic owinięte w natłuszczony papier patrony.

źródło: NKJP: Krzysztof Piskorski: Zadra, tom I, Esensja, 2008-11

Proszę, niech pan się nie krępuje, mam ich więcej - odchylił i drugą połę marynarki gestem człowieka, którego poddają rewizji. Cygara tkwiły jak patrony w galowym kozackim mundurze.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	patron	patrony
D.	patrona patronu	patronów
C.	patronowi	patronom
B.	patron	patrony
N.	patronem	patronami
Ms.	patronie	patronach
W.	patronie	patrony

5. szablon

Definicja

szablon malarski lub krawiecki

Pochodzenie

fr. patron

z łac. patrōn

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka sztuki plastyczne

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

Cytaty

Malowidła były wyraziste, jaskrawe w skrzyniach krakowskich, kujawskich i późnych łowickich, [...] Zręczny rzemieślnik malował je „od ręki”, znakomicie wyczuwając proporcje, mniej sprawni posługiwali się patronami, a także stemplami z ziemniaka bądź buraka.

źródło: NKJP: Aleksander Jackowski: Polska sztuka ludowa , 1974

Nabywano 20-30 modeli w czołowych domach mody, albowiem obecność na tych pokazach wymagała dokonania zakupu. Dodatkowo kupowano tak zwane patrony od kopistów sprzedających modele tychże domów wykrojone z surówki, które dla zorientowanej krojczyni często wystarczały.

źródło: NKJP:Feliks Jabłkowski: Dom Towarowy Bracia Jabłkowscy: romans ekonomiczny , 2005

[...]najbardziej znanym zabytkiem dębniańskiego kościoła jest kolorowa, doskonale zachowana polichromia, pokrywająca drewniane ściany i sufit przeszło siedemdziesięcioma motywami, malowanymi według patronów temperą przez nieznanych malarzy cechowych.

źródło: NKJP: Maciej Pinkwart: Zakopane i Tatry: przewodnik , 1995

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	patron	patrony
D.	patrona patronu	patronów
C.	patronowi	patronom
B.	patron	patrony
N.	patronem	patronami
Ms.	patronie	patronach
W.	patronie	patrony

Data ostatniej modyfikacji: 23.10.2025