UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

korzec

Chronologizacja

XV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	korzec	korce
D.	korca	korców korcy
C.	korcowi	korcom
B.	korzec	korce
N.	korcem	korcami
Ms.	korcu	korcach
W.	korcu	korce

Pochodzenie

psł. *korьcь 'rodzaj naczynia'

1.a jednostka objętości

Definicja

dawna jednostka objętości sypkich produktów stosowana od średniowiecza do 2. połowy XIX wieku, wynosząca różnie w zależności od regionu, najczęściej około 120 litrów

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie szczegółowe określenia ilości

Połączenia

korzec grochu, kaszy, zboża

Cytaty

Okruchy informacji z różnych obszarów Europy wskazują, że plony były bardzo niskie: z korca wysianego zboża uzyskiwano przeciętnie po żniwach i omłotach 2-3 korce.

źródło: NKJP: Karol Modzelewski: Barbarzyńska Europa, 2004

Kupiłeś koszenilę? Za pół darmo, po pięć dwadzieścia za korzec?

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Miecz przeznaczenia, 1992

- Weźmiesz sobie moje korytko i pół litra wypijemy. - Pół litra możemy wypić. Ale i pół korca żyta dołożysz.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Kamień na kamieniu, 2008

Składnia

korzec

(CZEGO)

1.b naczynie

Definicja

dawne naczynie o pojemności jednego korca - jednostki objętości

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie szczegółowe określenia ilości

Cytaty

Oto niektóre z przestrzeganych rzekomo przez pitagorejczyków reguł wraz z przypisywanym im ukrytym sensem. Pitagorejczykom nie wolno było siadać na korcu. Już drugi raz dzisiaj spotykamy się z tym przedmiotem, wchodzącym wówczas najwyraźniej w skład wyposażenia domu. Był to duży pojemnik, którym odmierzano dzienną rację zboża [...] przysługującą każdemu z domowników.

źródło: NKJP: Mikołaj Szymański: Najlepiej spożyć przed końcem, Gazeta Wyborcza, 1996-11-08

Najstarsze relikty naczyń klepkowych znaleziono na Śląsku. W średniowiecznej Polsce ludzi zajmujących się wytwarzaniem takich naczyń nazywano „spędownikami”. Nazwa powstała od wyrazu „spęd”, czyli korzec, co oznaczało naczynie z klepek będące miarą objętości ziarna.

źródło: Internet: Bednarstwo w świetle zbiorów Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu (mazowieckiszlaktradycji.com)

2. jednostka ciężaru

Definicja

dawna jednostka wagi wynosząca 98 kilogramów

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ciężar

Cytaty

Przychodziłem do willi Olego, rozmawialiśmy, zapisywałem jego myśli, plany, o korcach złota, pancerzach i samolotach, przeplatane łacińskimi sentencjami, skandynawskimi przekleństwami.

źródło: NKJP: Bohdan Sławiński: Królowa Tiramisu, 2008

Założona w roku 1851 cukrownia w Cielcach była średnich rozmiarów. Obliczona początkowo na przerób 20 tysięcy korców buraków rocznie [...].

źródło: NKJP: Feliks Jabłkowski: Dom Towarowy Bracia Jabłkowscy: romans ekonomiczny, 2005

Już my obrali ziemniaków korzec,
a może kwintal, można by orzec.

źródło: NKJP: Janusz Szpotański: Zebrane utwory poetyckie, 1990

Składnia

korzec

(CZEGO)

Frazeologizmy

ktoś chowa coś pod korcem
ktoś trzyma coś pod korcem
ktoś dobrał się jak w korcu maku
ktoś dobrał się w korcu maku
ktoś znalazł się w korcu maku
ktoś znalazł się jak w korcu maku
ktoś schował coś pod korcem

Data ostatniej modyfikacji: 29.03.2019