UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wybielić

Chronologizacja

SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. biały

1. zęby

Definicja

sprawić, że coś stało się białe lub bielsze niż wcześniej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Pielęgnacja ciała czynności związane z pielęgnacją ciała i ich efekty

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka czynności związane z codziennym życiem w domu

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Połączenia

księżyc wybielił; słońce wybieliło
wybielić paznokcie, piegi, skórę, włosy, zęby; bluzkę, firanki, obrus, prześcieradło; plamy, przebarwienia
wybielić cytryną, kwaskiem cytrynowym, słońcem, światłem

Cytaty

	Jak wybielić firanki tak, żeby były białe? Próbowałam już Vanishem do firanek, ale to nie pomaga. źródło: Internet
	Podeszła do drzwi, otworzyła je, wyszła; z korytarza odwróciła się jeszcze, światło latarni zza okna na klatce schodowej wybieliło jej twarz jak maskę. źródło: KWSJP: Anka Kowalska, Pestka, 1964
	Za pożyczone nie wiadomo od kogo pieniądze kupił obwoźny kramik i teraz rozjeżdżał się zgodnie z kalendarzem targów, wyprawiając się aż pod Zakopane i oferując cuda na kiju: bielidło do zębów, pompadurowe maści na piegi, kremy cytrynowe na wybielenie cery, własnego wyrobu pomady zapobiegające siwiźnie [...]. źródło: KWSJP: Monika Piątkowska: Krakowska żałoba, 2006
	[...] po odpowiednim pookrywaniu odrapanych i wyszczerbionych blatów całe wnętrze, wybielone obrusami, wyglądało jak śnieżna równina, na której tu i ówdzie stały kwiaty. źródło: NKJP: KWSJP: Maria Klimas-Błachutowa: Skandal w niebie,
	[...] jeśli producent np. środku wybielającego zapowiada, że wybieli on każdą plamę, a po jego zastosowaniu plama i tak pozostaje, obecnie konsument może zareklamować taki środek [...]. źródło: NKJP: (ANA): Buty i pralka, Dziennik Polski, 2003-02-12

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wybielę	wybielimy
2 os.	wybielisz	wybielicie
3 os.	wybieli	wybielą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wybieliłem +(e)m wybielił	wybieliłam +(e)m wybieliła	wybieliłom +(e)m wybieliło	wybieliliśmy +(e)śmy wybielili	wybieliłyśmy +(e)śmy wybieliły
2 os.	wybieliłeś +(e)ś wybielił	wybieliłaś +(e)ś wybieliła	wybieliłoś +(e)ś wybieliło	wybieliliście +(e)ście wybielili	wybieliłyście +(e)ście wybieliły
3 os.	wybielił	wybieliła	wybieliło	wybielili	wybieliły

bezosobnik: wybielono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wybielmy
2 os.	wybiel	wybielcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wybieliłbym bym wybielił	wybieliłabym bym wybieliła	wybieliłobym bym wybieliło	wybielilibyśmy byśmy wybielili	wybieliłybyśmy byśmy wybieliły
2 os.	wybieliłbyś byś wybielił	wybieliłabyś byś wybieliła	wybieliłobyś byś wybieliło	wybielilibyście byście wybielili	wybieliłybyście byście wybieliły
3 os.	wybieliłby by wybielił	wybieliłaby by wybieliła	wybieliłoby by wybieliło	wybieliliby by wybielili	wybieliłyby by wybieliły

bezosobnik: wybielono by

bezokolicznik: wybielić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wybieliwszy

gerundium: wybielenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wybielenie	wybielenia
D.	wybielenia	wybieleń
C.	wybieleniu	wybieleniom
B.	wybielenie	wybielenia
N.	wybieleniem	wybieleniami
Ms.	wybieleniu	wybieleniach
W.	wybielenie	wybielenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: wybielony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wybielony	wybielony	wybielony	wybielone	wybielona
D.	wybielonego	wybielonego	wybielonego	wybielonego	wybielonej
C.	wybielonemu	wybielonemu	wybielonemu	wybielonemu	wybielonej
B.	wybielonego	wybielonego	wybielony	wybielone	wybieloną
N.	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybieloną
Ms.	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybielonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wybieleni	wybieleni	wybielone	wybielone
D.	wybielonych	wybielonych	wybielonych	wybielonych
C.	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybielonym
B.	wybielonych	wybielonych	wybielonych	wybielone
N.	wybielonymi	wybielonymi	wybielonymi	wybielonymi
Ms.	wybielonych	wybielonych	wybielonych	wybielonych

odpowiednik aspektowy: wybielać

Składnia

wybielić

2. ściany

Definicja

pomalować na biało, zwykle wapnem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo czynności związane z budową

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	pobielić
	hiperonimy:	pomalować

Połączenia

wybielić izbę, mieszkanie, pokój, ściany, sufit
wybielić wapnem
czysto, dobrze, świeżo wybielić

Cytaty

	[...] zaraz dach naprawię, płot pomaluję i ściany wybielę. źródło: KWSJP: Joanna Wilińska: Dobranoc dla dorosłych, 1977
	Parszywe to, leniwe. Nawet własnego łajna spod siebie nie usunie i tylko czeka na cud i zmiłowanie boskie, zamiast płoty ponaprawiać i chałupy wybielić. źródło: KWSJP: Wiesław Dymny: Opowiadania zwykłe, 1997
	Wszyscy powędrowali teraz do niewielkiego domku, gdzie w jakimś czysto wybielonym pokoju, zastawionym pierzyniastymi łóżkami, zaczęło się pod komendą mamy układanie mnóstwa falbaniastych sukien w ogromnych kufrach. źródło: KWSJP: Maria Krüger: Godzina pąsowej róży, 1960
	Kaźmierz już od kilku tygodni szykował się na ten dzień. Obejście wyporządził, oborę wybielił, bramę żelazną kazał Pawłowi na zielono pomalować. źródło: KWSJP: Andrzej Mularczyk: Sami swoi, 1967
	Sklepikarz tu we wiosce oszukiwał na wadze, sołtys nie załatwił niczego bez gąski, komisarz policji sypał kary, jeśli kto posiał sobie gdzie na boku trochę tytoniu albo nie wybielił wychodka. źródło: KWSJP: Jan Józef Szczepański: Polska jesień, 1955

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wybielę	wybielimy
2 os.	wybielisz	wybielicie
3 os.	wybieli	wybielą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wybieliłem +(e)m wybielił	wybieliłam +(e)m wybieliła	wybieliłom +(e)m wybieliło	wybieliliśmy +(e)śmy wybielili	wybieliłyśmy +(e)śmy wybieliły
2 os.	wybieliłeś +(e)ś wybielił	wybieliłaś +(e)ś wybieliła	wybieliłoś +(e)ś wybieliło	wybieliliście +(e)ście wybielili	wybieliłyście +(e)ście wybieliły
3 os.	wybielił	wybieliła	wybieliło	wybielili	wybieliły

bezosobnik: wybielono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wybielmy
2 os.	wybiel	wybielcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wybieliłbym bym wybielił	wybieliłabym bym wybieliła	wybieliłobym bym wybieliło	wybielilibyśmy byśmy wybielili	wybieliłybyśmy byśmy wybieliły
2 os.	wybieliłbyś byś wybielił	wybieliłabyś byś wybieliła	wybieliłobyś byś wybieliło	wybielilibyście byście wybielili	wybieliłybyście byście wybieliły
3 os.	wybieliłby by wybielił	wybieliłaby by wybieliła	wybieliłoby by wybieliło	wybieliliby by wybielili	wybieliłyby by wybieliły

bezosobnik: wybielono by

bezokolicznik: wybielić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wybieliwszy

gerundium: wybielenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wybielenie	wybielenia
D.	wybielenia	wybieleń
C.	wybieleniu	wybieleniom
B.	wybielenie	wybielenia
N.	wybieleniem	wybieleniami
Ms.	wybieleniu	wybieleniach
W.	wybielenie	wybielenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: wybielony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wybielony	wybielony	wybielony	wybielone	wybielona
D.	wybielonego	wybielonego	wybielonego	wybielonego	wybielonej
C.	wybielonemu	wybielonemu	wybielonemu	wybielonemu	wybielonej
B.	wybielonego	wybielonego	wybielony	wybielone	wybieloną
N.	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybieloną
Ms.	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybielonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wybieleni	wybieleni	wybielone	wybielone
D.	wybielonych	wybielonych	wybielonych	wybielonych
C.	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybielonym
B.	wybielonych	wybielonych	wybielonych	wybielone
N.	wybielonymi	wybielonymi	wybielonymi	wybielonymi
Ms.	wybielonych	wybielonych	wybielonych	wybielonych

Składnia

Rz _osobowy

wybielić

3. oskarżonego

Definicja

uwolnić od złej opinii lub ciążących na kimś zarzutów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Połączenia

wybielić bohatera, oskarżonego, sprawców, winnego; przeszłość, wizerunek

Cytaty

	Monika: Mam wrażenie, że chciałabyś wybielić alkoholików. Anka: Jestem jak najdalsza od tego, żeby usprawiedliwiać czy godzić się na bezkarność tych, którzy po alkoholu postępują w sposób niemoralny lub sprzeczny z prawem. źródło: KWSJP: Anna Dodziuk, Włodzimierz Kamecki: Wyjść z matni: proste rozmowy o zgubnym nałogu, 1994
	Próbujesz częściowo wybielić sprawców Katynia i UPA, tłumacząc ich działania odwetem. Gdyby jednak w ten sposób rozumować, to byłby to odwet za odwet [...]. źródło: NKJP: Internet
	Kusiło mnie, aby skłamać. Zmienić wersję wydarzeń. Wybielić własną, beznadziejną pozycję. źródło: KWSJP: Barbara Kosmowska: Prownicja, 2002
	[...] prawda egzystencji ludzkiej, której nie wybielisz, nie wyłagodzisz, i prawda modlitwy, prawda zaświata. Obydwie prawdy żyją w liryce Pana. źródło: KWSJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1959
	Świadectwo o stanie wojennym i jego skutkach jest ważne, bo wiele osób chce wybielić ten okres i zasypać przepaść, jaka dzieliła władze od ludu. źródło: NKJP: Świadkowie nocy, Dziennik Polski, 2002-12-13

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wybielę	wybielimy
2 os.	wybielisz	wybielicie
3 os.	wybieli	wybielą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wybieliłem +(e)m wybielił	wybieliłam +(e)m wybieliła	wybieliłom +(e)m wybieliło	wybieliliśmy +(e)śmy wybielili	wybieliłyśmy +(e)śmy wybieliły
2 os.	wybieliłeś +(e)ś wybielił	wybieliłaś +(e)ś wybieliła	wybieliłoś +(e)ś wybieliło	wybieliliście +(e)ście wybielili	wybieliłyście +(e)ście wybieliły
3 os.	wybielił	wybieliła	wybieliło	wybielili	wybieliły

bezosobnik: wybielono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wybielmy
2 os.	wybiel	wybielcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wybieliłbym bym wybielił	wybieliłabym bym wybieliła	wybieliłobym bym wybieliło	wybielilibyśmy byśmy wybielili	wybieliłybyśmy byśmy wybieliły
2 os.	wybieliłbyś byś wybielił	wybieliłabyś byś wybieliła	wybieliłobyś byś wybieliło	wybielilibyście byście wybielili	wybieliłybyście byście wybieliły
3 os.	wybieliłby by wybielił	wybieliłaby by wybieliła	wybieliłoby by wybieliło	wybieliliby by wybielili	wybieliłyby by wybieliły

bezosobnik: wybielono by

bezokolicznik: wybielić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wybieliwszy

gerundium: wybielenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wybielenie	wybielenia
D.	wybielenia	wybieleń
C.	wybieleniu	wybieleniom
B.	wybielenie	wybielenia
N.	wybieleniem	wybieleniami
Ms.	wybieleniu	wybieleniach
W.	wybielenie	wybielenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: wybielony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wybielony	wybielony	wybielony	wybielone	wybielona
D.	wybielonego	wybielonego	wybielonego	wybielonego	wybielonej
C.	wybielonemu	wybielonemu	wybielonemu	wybielonemu	wybielonej
B.	wybielonego	wybielonego	wybielony	wybielone	wybieloną
N.	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybieloną
Ms.	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybielonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wybieleni	wybieleni	wybielone	wybielone
D.	wybielonych	wybielonych	wybielonych	wybielonych
C.	wybielonym	wybielonym	wybielonym	wybielonym
B.	wybielonych	wybielonych	wybielonych	wybielone
N.	wybielonymi	wybielonymi	wybielonymi	wybielonymi
Ms.	wybielonych	wybielonych	wybielonych	wybielonych

odpowiednik aspektowy: wybielać

Składnia

wybielić

KOGO/CO

Data ostatniej modyfikacji: 28.01.2011