UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

szydło

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szydło
szydła
D. szydła
szydeł
C. szydłu
szydłom
B. szydło
szydła
N. szydłem
szydłami
Ms. szydle
szydłach
W. szydło
szydła

Pochodzenie

psł. *šidlo 'ostre narzędzie do przekłuwania materiału (skóry) przy szyciu'

Nazwa narzędzia z przyrostkiem *-dlo od psł. *šiti (pol. szyć).

1. szewskie

Definicja

metalowy kolec osadzony na trzonku służący do przekłuwania skóry lub innego twardego materiału

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

Połączenia

  • szydło szewskie

Cytaty

Nasmołowaną dratwę za pomocą igły ze szczeciny dzika przeciągało się przez otwory zrobione szydłem.

źródło: NKJP: Artyści i naprawiacze, Dziennik Polski, 2006-09-23

TO rozchyliło pokryte czarniawymi wrzodami wargi, odsłaniając ostre i cienkie niczym szydła szewskie zęby, spomiędzy których wysunął się długi, wąski, rozwidlony na końcu – niczym wężowy – język.

źródło: NKJP: Andrzej Sarwa: Strzyga, 2006

2. do szycia

Definicja

gruba igła służąca do szycia skóry lub innego twardego materiału

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  igła

Połączenia

  • szyć szydłem

Cytaty

Ze źródeł historycznych wiadomo, że przodkiem dzisiejszej igły do szycia jest kościane szydło, później wielokrotnie udoskonalane, ewoluujące aż do postaci maszyny do szycia.

źródło: NKJP: Renata Mączka: Historia na płocie zapisana, Gazeta Poznańska, 2001-08-28

W warsztacie znajduje się kilkaset narzędzi różnego rodzaju. Podstawowe to szydła okrągłe, służące do zakończenia ściegu.

źródło: NKJP: Józef M. Ziółkowski: Siodła z szyfrem, Dziennik Bałtycki, 2000-10-14

3. jelenia

Definicja

łow. 
ostro zakończona i pozbawiona odnóg część poroża samca dużego zwierzęcia łownego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta leśne i polne

Cytaty

Na powstanie cech selekcyjności u [...] byków ma wpływ starzenie się i przez to uwstecznianie się poroża, które zaczyna słabnąć [...], w koronie zmniejsza się liczba odnóg, w miejsce korony pojawia się iglica albo ostry długi grot, niebezpieczne szydło.

źródło: NKJP: Stanisław Godlewski: Vademecum myśliwego, 1955

[...] jako osobnik w ogóle słaby, możliwe że po chorobie lub po postrzale, wytwarzający poroże słabe w masie, a więc często właśnie szydło – i tak nie będzie dopuszczony do reprodukcji przez kozły mocniejsze w masie.

źródło: Piotr Topiński: Kryteria selekcyjne w turniejach dżentelmenów, Łowiec Polski, 1977-06-16

Frazeologizmy

mydło i powidło
szydło, mydło i powidło
wychodzi szydło z worka
wyłazi szydło z worka
wyszło szydło z worka
wylazło szydło z worka
Data ostatniej modyfikacji: 30.04.2019
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json