UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pacnąć

Chronologizacja

1811, SL

Pochodzenie

Czasownik dźwiękonaśladowczy od pac! imitującego odgłos uderzania, upadania.

1. dłonią

Definicja

uderzyć lekko dłonią lub jakimś przedmiotem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Połączenia

  • pacnąć dłonią, łapą
  • pacnąć w czoło, w głowę, w pupę

Cytaty

- Te, kierowca, nie widzi ci się coś? - prowodyr przyskoczył znienacka z tyłu do Pawła i otwartą dłonią chciał pacnąć go w czubek głowy.

źródło: NKJP: Piotr Krawczyk: Plamka światła, 1997

Delikatnie pacnął chłopca wielką łapą, ale to wystarczyło, by Kamyk przewrócił się na ziemię.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Naznaczeni błękitem. Kamień na szczycie Kroniki Drugiego Kręgu. Księga I. cz 1, 2005

Ale robić bohatera z faceta, który własnego cienia się boi? Ze strachu muchy nie pacnie?!

źródło: NKJP: Barbara Kosmowska: Hermańce, 2008

Pani Barbara pacnęła dłonią w stół. - Mirka!

źródło: NKJP: Krystyna Boglar: Zobaczysz, że pewnego dnia..., 1996

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pacnę
pacniemy
2 os. pacniesz
pacniecie
3 os. pacnie
pacną

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pacnąłem
+(e)m pacnął
pacnęłam
+(e)m pacnęła
pacnęłom
+(e)m pacnęło
pacnęliśmy
+(e)śmy pacnęli
pacnęłyśmy
+(e)śmy pacnęły
2 os. pacnąłeś
+(e)ś pacnął
pacnęłaś
+(e)ś pacnęła
pacnęłoś
+(e)ś pacnęło
pacnęliście
+(e)ście pacnęli
pacnęłyście
+(e)ście pacnęły
3 os. pacnął
pacnęła
pacnęło
pacnęli
pacnęły

bezosobnik: pacnięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pacnijmy
2 os. pacnij
pacnijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pacnąłbym
bym pacnął
pacnęłabym
bym pacnęła
pacnęłobym
bym pacnęło
pacnęlibyśmy
byśmy pacnęli
pacnęłybyśmy
byśmy pacnęły
2 os. pacnąłbyś
byś pacnął
pacnęłabyś
byś pacnęła
pacnęłobyś
byś pacnęło
pacnęlibyście
byście pacnęli
pacnęłybyście
byście pacnęły
3 os. pacnąłby
by pacnął
pacnęłaby
by pacnęła
pacnęłoby
by pacnęło
pacnęliby
by pacnęli
pacnęłyby
by pacnęły

bezosobnik: pacnięto by

bezokolicznik: pacnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pacnąwszy

gerundium: pacnięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pacnięcie
pacnięcia
D. pacnięcia
pacnięć
C. pacnięciu
pacnięciom
B. pacnięcie
pacnięcia
N. pacnięciem
pacnięciami
Ms. pacnięciu
pacnięciach
W. pacnięcie
pacnięcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: pacnięty

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pacnięty
pacnięty
pacnięty
pacnięte
pacnięta
D. pacniętego
pacniętego
pacniętego
pacniętego
pacniętej
C. pacniętemu
pacniętemu
pacniętemu
pacniętemu
pacniętej
B. pacniętego
pacniętego
pacnięty
pacnięte
pacniętą
N. pacniętym
pacniętym
pacniętym
pacniętym
pacniętą
Ms. pacniętym
pacniętym
pacniętym
pacniętym
pacniętej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pacnięci
pacnięci
pacnięte
pacnięte
D. pacniętych
pacniętych
pacniętych
pacniętych
C. pacniętym
pacniętym
pacniętym
pacniętym
B. pacniętych
pacniętych
pacniętych
pacnięte
N. pacniętymi
pacniętymi
pacniętymi
pacniętymi
Ms. pacniętych
pacniętych
pacniętych
pacniętych

odpowiednik aspektowy: pacać

Składnia

bez ograniczeń + pacnąć +
(KOGO | CO) + (CZYM) + (GDZIE)

2. o ziemię

Definicja

uderzyć o coś płaskiego, wydając charakterystyczny dźwięk

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Cytaty

Beata leżała pod kocem i czytała, kiedy śnieżna kula pacnęła w okno.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Dziewczyny z Portofino, 2005

Równocześnie, bez umawiania się, Anglik i Lidka przełożyli nogi przez balustradę i skoczyli w mrok, pacnęli o piasek dwa metry w dole, zebrali się i popędzili w ciemność.

źródło: NKJP: Piotr Siemion: Niskie Łąki, 2000

Obrany ziemniak pacnął w wodę. Anna otarła twarz i sięgnęła po następny.

źródło: NKJP: Małgorzata Saramonowicz: Sanatorium, 2005

Niewidoczny deszcz syknął w drzewach. Ogromna kropla wilgoci pacnęła ciężko na stare liście.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Kronika wypadków miłosnych, 1974

- Wszystkie siadać! Damy jak na komendę pacnęły zadami o ziemię, a ludzie Feriego pospiesznie zaczęli zbierać ze stołów dowody tożsamości i składać je na stole prezydialnym.

źródło: NKJP: Grzegorz Mathea: IV Rzeczpospolita, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pacnę
pacniemy
2 os. pacniesz
pacniecie
3 os. pacnie
pacną

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pacnąłem
+(e)m pacnął
pacnęłam
+(e)m pacnęła
pacnęłom
+(e)m pacnęło
pacnęliśmy
+(e)śmy pacnęli
pacnęłyśmy
+(e)śmy pacnęły
2 os. pacnąłeś
+(e)ś pacnął
pacnęłaś
+(e)ś pacnęła
pacnęłoś
+(e)ś pacnęło
pacnęliście
+(e)ście pacnęli
pacnęłyście
+(e)ście pacnęły
3 os. pacnął
pacnęła
pacnęło
pacnęli
pacnęły

bezosobnik: pacnięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pacnijmy
2 os. pacnij
pacnijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pacnąłbym
bym pacnął
pacnęłabym
bym pacnęła
pacnęłobym
bym pacnęło
pacnęlibyśmy
byśmy pacnęli
pacnęłybyśmy
byśmy pacnęły
2 os. pacnąłbyś
byś pacnął
pacnęłabyś
byś pacnęła
pacnęłobyś
byś pacnęło
pacnęlibyście
byście pacnęli
pacnęłybyście
byście pacnęły
3 os. pacnąłby
by pacnął
pacnęłaby
by pacnęła
pacnęłoby
by pacnęło
pacnęliby
by pacnęli
pacnęłyby
by pacnęły

bezosobnik: pacnięto by

bezokolicznik: pacnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pacnąwszy

gerundium: pacnięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pacnięcie
pacnięcia
D. pacnięcia
pacnięć
C. pacnięciu
pacnięciom
B. pacnięcie
pacnięcia
N. pacnięciem
pacnięciami
Ms. pacnięciu
pacnięciach
W. pacnięcie
pacnięcia

odpowiednik aspektowy: pacać

Składnia

bez ograniczeń + pacnąć +
(GDZIE)

3. farbą

Definicja

pot. 
narzucić niedbale porcję czegoś półpłynnego, mazistego na jakąś powierzchnię

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ciapnąć

Cytaty

Gdy stelaż był już gotowy, trzeba było pacnąć ścianę dookoła farbą.

źródło: Internet: msz-n.mojabudowa.pl

Remonty robił jeden robotnik, snuł się po piętrach z puszką farby, ślamazarnie i od niechcenia pacnął tu, pacnął tam

źródło: Wojciech Albiński: Kalahari, 2012 (books.google.pl)

Niedługo wyjdę w poszukiwaniu farby, którą pacnę całą szafkę.

źródło: Internet: forum.haszysz.com

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pacnę
pacniemy
2 os. pacniesz
pacniecie
3 os. pacnie
pacną

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pacnąłem
+(e)m pacnął
pacnęłam
+(e)m pacnęła
pacnęłom
+(e)m pacnęło
pacnęliśmy
+(e)śmy pacnęli
pacnęłyśmy
+(e)śmy pacnęły
2 os. pacnąłeś
+(e)ś pacnął
pacnęłaś
+(e)ś pacnęła
pacnęłoś
+(e)ś pacnęło
pacnęliście
+(e)ście pacnęli
pacnęłyście
+(e)ście pacnęły
3 os. pacnął
pacnęła
pacnęło
pacnęli
pacnęły

bezosobnik: pacnięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pacnijmy
2 os. pacnij
pacnijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pacnąłbym
bym pacnął
pacnęłabym
bym pacnęła
pacnęłobym
bym pacnęło
pacnęlibyśmy
byśmy pacnęli
pacnęłybyśmy
byśmy pacnęły
2 os. pacnąłbyś
byś pacnął
pacnęłabyś
byś pacnęła
pacnęłobyś
byś pacnęło
pacnęlibyście
byście pacnęli
pacnęłybyście
byście pacnęły
3 os. pacnąłby
by pacnął
pacnęłaby
by pacnęła
pacnęłoby
by pacnęło
pacnęliby
by pacnęli
pacnęłyby
by pacnęły

bezosobnik: pacnięto by

bezokolicznik: pacnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pacnąwszy

gerundium: pacnięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pacnięcie
pacnięcia
D. pacnięcia
pacnięć
C. pacnięciu
pacnięciom
B. pacnięcie
pacnięcia
N. pacnięciem
pacnięciami
Ms. pacnięciu
pacnięciach
W. pacnięcie
pacnięcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: pacnięty

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pacnięty
pacnięty
pacnięty
pacnięte
pacnięta
D. pacniętego
pacniętego
pacniętego
pacniętego
pacniętej
C. pacniętemu
pacniętemu
pacniętemu
pacniętemu
pacniętej
B. pacniętego
pacniętego
pacnięty
pacnięte
pacniętą
N. pacniętym
pacniętym
pacniętym
pacniętym
pacniętą
Ms. pacniętym
pacniętym
pacniętym
pacniętym
pacniętej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pacnięci
pacnięci
pacnięte
pacnięte
D. pacniętych
pacniętych
pacniętych
pacniętych
C. pacniętym
pacniętym
pacniętym
pacniętym
B. pacniętych
pacniętych
pacniętych
pacnięte
N. pacniętymi
pacniętymi
pacniętymi
pacniętymi
Ms. pacniętych
pacniętych
pacniętych
pacniętych

Składnia

bez ograniczeń + pacnąć +
CO + (CZYM)
Data ostatniej modyfikacji: 08.12.2019
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json