UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wejrzeć

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp
W postaci: weźrzeć

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wejrzę	wejrzymy
2 os.	wejrzysz	wejrzycie
3 os.	wejrzy	wejrzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wejrzałem +(e)m wejrzał	wejrzałam +(e)m wejrzała	wejrzałom +(e)m wejrzało	wejrzeliśmy +(e)śmy wejrzeli	wejrzałyśmy +(e)śmy wejrzały
2 os.	wejrzałeś +(e)ś wejrzał	wejrzałaś +(e)ś wejrzała	wejrzałoś +(e)ś wejrzało	wejrzeliście +(e)ście wejrzeli	wejrzałyście +(e)ście wejrzały
3 os.	wejrzał	wejrzała	wejrzało	wejrzeli	wejrzały

bezosobnik: wejrzano

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wejrzyjmy
2 os.	wejrzyj	wejrzyjcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wejrzałbym bym wejrzał	wejrzałabym bym wejrzała	wejrzałobym bym wejrzało	wejrzelibyśmy byśmy wejrzeli	wejrzałybyśmy byśmy wejrzały
2 os.	wejrzałbyś byś wejrzał	wejrzałabyś byś wejrzała	wejrzałobyś byś wejrzało	wejrzelibyście byście wejrzeli	wejrzałybyście byście wejrzały
3 os.	wejrzałby by wejrzał	wejrzałaby by wejrzała	wejrzałoby by wejrzało	wejrzeliby by wejrzeli	wejrzałyby by wejrzały

bezosobnik: wejrzano by

bezokolicznik: wejrzeć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wejrzawszy

gerundium: wejrzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wejrzenie	wejrzenia
D.	wejrzenia	wejrzeń
C.	wejrzeniu	wejrzeniom
B.	wejrzenie	wejrzenia
N.	wejrzeniem	wejrzeniami
Ms.	wejrzeniu	wejrzeniach
W.	wejrzenie	wejrzenia

odpowiednik aspektowy: wglądać

Pochodzenie

psł. *vъzzьrěti ' spojrzeć, popatrzyć do góry, w górę'

Czasownik z przedrostkiem w(e)- < psł. *vvъ- od podstawowego *zьrěti, *zьr'ǫ 'patrzeć, widzieć'

1. do środka

Definicja

książk.

skierować wzrok do środka, do wnętrza czegoś

Warianty

rzadziej wglądnąć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

Relacje znaczeniowe

synonimy:

zaglądnąć, zajrzeć

Cytaty

Odwrócił się ku studni. Odsunął pokrywę i wejrzał. Studnia głęboka i sucha. Woda na samym dole, na dnie pobłyskiwała i oświecała ciemność ziemi.

źródło: NKJP: Marian Pilot: Na odchodnym, 2002

Okna baraku były otwarte. Ze środka dolatywał rozproszony w smugach słońca, które przecinały zaległy mrok, ćwierkliwy, jakby ptasi brzęk dzwonków. Wejrzawszy ponad parapetem, zobaczyłem głowy klęczących, a w głębi pochylonego, w białej komży, odmawiającego modlitwę kapelana.

źródło: NKJP: Witold Zalewski: Pożegnanie twierdzy, 2000

Składnia

wejrzeć

(DOKĄD) + (KTÓRĘDY)

2. w jakieś sprawy

Definicja

książk.

uzyskać dostęp do czegoś i zapoznać się z tym

Warianty

rzadziej wglądnąć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

wejrzeć w głąb siebie; w dokumenty
wejrzeć głębiej

Cytaty

Cóż więc porabia szaman? Po pierwsze, by dobrze spełniać swoją funkcję, musi osiągnąć wtajemniczenie, wejrzeć w głąb siebie, zbadać granice własnych możliwości, przynajmniej próbować poznać niepoznawalne.

źródło: NKJP: Piotr Sarzyński: Z Bródna i kosmosu, Polityka 2006-09-09

Radziłby pan innym, żeby zostali hodowcami pszczół? - Tak. Nawet kilka pni, którymi trzeba się zajmować i jednocześnie obserwować, pozwala wejrzeć w pszczeli świat i lepiej rozumieć naturę.

źródło: NKJP:S.Żagiel: Pszczoły i samorząd, Tygodnik Ciechanowski 2006-09-17

Mówimy: proszę państwa, bez przesady, tutaj to już chyba wszystko jest udokumentowane. A oni jeszcze tego żądają. I jeszcze znowu chcą wejrzeć w jakieś dokumenty. Ale to jest dobre, bo naprawdę porządnie wszystko sprawdzają.

źródło: NKJP: Bartłomiej Dobroczyński, Jerzy Owsiak: Orkiestra Klubu Pomocnych Serc czyli Monolog wodospad Jurka Owsiaka. 1999

Składnia

	+	wejrzeć	+	w CO
	+	wejrzeć	+	do CZEGO

3. na grzesznika

Definicja

książk.

zauważyć kogoś lub coś i odnieść się do tego z wyrozumiałością, udzielić pomocy

Noty o użyciu

Występuje głównie w stylu religijnym.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Cytaty

Ale modlimy się o dziecko, może Bóg wejrzy na nas i ześle nam łaskę rodzicielstwa.

źródło: NKJP: Administrator: Intencje modlitewne - listopad 2007, Głos Ojca Pio 2007-12

Wejrzyj, Ojcze Niebieski, na naszą słabość i nieudolność. Dlatego pokornie błagamy: Przyjdź z pomocą udręczonemu ludowi swemu, połóż kres panowaniu szatana.

źródło: NKJP:Maria Wolan: Pozornie niewinne i bezpieczne: rzecz o terapiach, medytacjach, wróżbach, zabawach z duchami, 2007

- Wejrzał Pan na Abla i na ofiarę jego, ale na Kaina i na ofiarę jego nie wejrzał; i rozgniewał się Kain bardzo, i spadła twarz jego. I rozmawiał Kain z Ablem bratem swoim.

źródło: NKJP:Krystyna Kofta: Fausta, 2010

Składnia

wejrzeć

na KOGO/CO

Data ostatniej modyfikacji: 23.01.2020