UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kadź

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kadź
kadzie
D. kadzi
kadzi
C. kadzi
kadziom
B. kadź
kadzie
N. kadzią
kadziami
Ms. kadzi
kadziach
W. kadzi
kadzie

Pochodzenie

gr. kádion '(mała) kadź, wiadro, naczynie - zdrobnienie od kádos'

Wyraz ogólnosłowiański *kadь 'rodzaj naczynia', przejęty z gr. przez Słowian południowych, do polszczyzny przedostał się może za pośrednictwem języków wschodniosłowiańskich (Bor.). Takie pochodzenie wyrazu jest kwestionowane ze wskazaniem na związki z litew. lub możliwość pochodzenia z sanskr. (Bańk.).

Definicja

dużych rozmiarów naczynie, zwykle w kształcie ściętego walca lub stożka, mające różne zastosowanie w przemyśle, dawniej także w gospodarstwie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł produkcja

Relacje znaczeniowe

synonimy:  naczynie

Połączenia

  • betonowa, dębowa, drewniana, gliniana, kamienna, miedziana, metalowa, stalowa, żeliwna; specjalna; gigantyczna, ogromna, olbrzymia, wielka; pełna kadź
  • kadź fermentacyjna, filtracyjna, wirowa, zacierna
  • kadź z alkoholem, z chemikaliami, z piwem, z olejem, z samogonem, z surówką, z wodą
  • brzeg, krawędź, dno, wnętrze kadzi

Cytaty

To piwo wypuściliśmy na rynek wraz z rozpoczynającymi się żniwami, gdyż jest znakomitym napojem gaszącym pragnienie. Wyprodukowano je w nowo zainstalowanych kadziach fermentacyjnych, na bazie krystalicznej wody źródlanej z własnych ujęć.

źródło: NKJP: (YES): Piwo dla żniwiarzy, Gazeta Krakowska, 2003-07-21

Żeby sprostać unijnym wymogom, w mleczarni oddano niedawno do użytku nowoczesną serowarnię. Tu w ogromnych kadziach mleko zmienia się w żółty ser.

źródło: NKJP: Jacek Zemła: U ozorkowskich serowarów, Express Ilustrowany, 2004-03-13

Fragmenty szyn pod nogami mieszają się z odlewami, formierkami, maszynami różnych gabarytów, które trzeba uważnie omijać. [...] W kadziach bulgocze rozgrzany płynny metal.

źródło: NKJP: Katarzyna Chilińska: Sztuka wśród odlewó, Gazeta Poznańska, 2005-07-29

Osłaniali oni nosy listkami mięty, które rozdawał przewodnik, gdy się zbliżali do dzielnicy farbiarzy, gdzie od pokoleń te same kadzie farbiarskie tą samą technologią obsługiwali członkowie tych samych rodzin.

źródło: NKJP: Bohdan Jałowiecki; Marek S. Szczepański: Miasto i przestrzeń w perspektywie socjologicznej, 2009

Otwarte kadzie fermentacyjne niegdyś znajdowały się w każdym browarze, a dziś stanowią rzadkość, zastąpione masowo przez tanki ze stali .

źródło: Internet: birofilia.org

Data ostatniej modyfikacji: 23.01.2020
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json