UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

gadzina

Chronologizacja

1522, SPXVI

Pochodzenie

Zob. gad

1. o gadzie

Definicja

ekspresywnie o gadzie

Noty o użyciu

Używane też w odniesieniu do większej liczby gadów, np. gadzina kłębiła się w terrarium.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt inne zwierzęta lądowe

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta drapieżne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

gad

Cytaty

	Dokoła naszej chaty zdumiewająco wiele było obrzydliwych gadzin, i to wężów jadowitych. źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Orinoko, 1957
	[...] przeniósł wzrok na podlane terrarium, gdzie kłębiła się podenerwowana gadzina [...]. źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997
	[...] był to jeden z dni, w których wyjątkowo obficie zaowocowały kobry. Tell Atrib znane było zresztą z tych gadzin. źródło: NKJP: Joanna Podgórska: Wejście do Egiptu, Polityka, 2002-03-16
	[...] wziął długi drąg i zdzielił nim najbliższego krokodyla kilkukrotnie w łeb. Gadzina zawarczała, zasyczała, pokłapała trochę zębiskami ale w końcu dała za wygraną i uciekła do wody. Podobnie postąpił z drugim krokodylem. Potem upewnił się, że w pobliżu nie ma żadnej gadziny, i ostrożnie wszedł do ich zagrody z wiaderkiem pełnym mięska. źródło: Internet: wakacje.pl/forum/kenia

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	gadzina	gadziny
D.	gadziny	gadzin

C.	gadzinie	gadzinom
B.	gadzinę	gadziny
N.	gadziną	gadzinami
Ms.	gadzinie	gadzinach
W.	gadzino	gadziny

2. o chorobie

Definicja

ekspresywnie o zwierzęciu, jakimś obiekcie lub zjawisku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Cytaty

	[...] nie mogę sobie pozwolić na trzymanie drugiego kota, bo mam już jednego [...]. Trochę przykro, bo Maryśka jest fajną gadziną, no ale wyjścia nie mam. źródło: Internet: wykop.pl
	Przepędzę gadzinę, powiedziałem, i nie będzie szczurów. I zabrałem się do gonienia tych szczurów, po całej piwnicy mi się rozbiegły [...]. źródło: NKJP: Christian Skrzyposzek: Wolna Trybuna, 1985
	[...] rok temu przeżyłam apogeum cierpienia z powodu rwy kulszowej. Trzymała gadzina z różnym natężeniem przez kilka miesięcy. źródło: Internet: mrspolka-dot.com
	Zdarłem okleinę, niestety pozostawiła ona na powierzchni szafy warstwę kleju, która jest raczej oporna na wszelkie sposoby usunięcia. Gadzina nie reaguje na benzynę ani rozpuszczalnik. źródło: Internet: grupy.senior.pl
	[...] jakiś czas temu zniknął mi z ekranu zegar. Niby nic nadzwyczajnego, ale ta gadzina nie da się ponownie wyciągnąć. źródło: Internet: forum.komputerswiat.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	gadzina	gadziny
D.	gadziny	gadzin

C.	gadzinie	gadzinom
B.	gadzinę	gadziny
N.	gadziną	gadzinami
Ms.	gadzinie	gadzinach
W.	gadzino	gadziny

3. człowiek

Definicja

pot. pejorat.

osoba, która według mówiącego jest podła i przez to budzi odrazę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Cytaty

Pracując, byłem dla tych gadzin niebezpieczeństwem i postrachem. Musieli to być ludzie należący do jakiegoś sprzysiężenia [...].

źródło: NKJP: Jerzy Odrowąż-Pieniążek: Więcej niż świadek, 2007

Otóż raczył mnie łaskawie pominąć i wyruszył w podróż w towarzystwie podkanclerzego Jakuba. Widać, że ta gadzina zdołała go omotać bez reszty i usunąć moją osobę w cień.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Ogród miłości, 2006

- Gadziny ! Pamięci wielebnego ojca nawet nie uszanowali i wszystko rozkradli [...].

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	gadzina	gadziny
D.	gadziny	gadzin

C.	gadzinie	gadzinom
B.	gadzinę	gadziny
N.	gadziną	gadzinami
Ms.	gadzinie	gadzinach
W.	gadzino	gadziny

4. domowa

Definicja

przest.

ogół zwierząt hodowanych w gospodarstwie wiejskim

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Cytaty

	Nie powodziło mu się najlepiej, ale też i nie najgorzej, uprawiał niewielkie poletko, dbał o gadzinę, żonę i dziecko [...]. źródło: NKJP: Justyna Report: Podróżnik, Tygodnik Podhalański, 1999
	[...] gadzina w gospodarstwie ma swe prawa. Bydło trzeba karmić, poić, doić o stałych porach, bez względu na to, czy wojna czy nie. źródło: NKJP: Internet
	Maciora z prosiętami w domu i dwa psy uwiązane. Na pastwę losu gadzinę zostawię? źródło: NKJP: Wanda Dybalska: Klucze. Dzień przed, Gazeta Wyborcza, 1997-07-15
	Przy kopytnych robota jak przy domowej gadzinie. Krowa czy wielbłąd żreć musi o określonej godzinie. źródło: NKJP: Andrzej Bęben: Zoo, moja miłość, Trybuna Śląska, 2001-06-22

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	gadzina	gadziny
D.	gadziny	gadzin

C.	gadzinie	gadzinom
B.	gadzinę	gadziny
N.	gadziną	gadzinami
Ms.	gadzinie	gadzinach
W.	gadzino	gadziny

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 06.02.2020