UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kanton

Chronologizacja

1609, Elektroniczny korpus tekstów polskich z XVII i XVIII w. (do 1772), korba.edu.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kanton
kantony
D. kantonu
kantonów
C. kantonowi
kantonom
B. kanton
kantony
N. kantonem
kantonami
Ms. kantonie
kantonach
W. kantonie
kantony

Pochodzenie

ang. canton

fr. canton

niem. Kanton

1. w Szwajcarii

Definicja

jednostka podziału terytorialnego w Szwajcarii i niektórych innych krajach

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Przynależność i podział terytorialny typy terytoriów, podział administracyjny

Połączenia

  • kanton francuski, szwajcarski, germański; francuskojęzyczny, niemieckojęzyczny, włoskojęzyczny; katolicki, protestancki
  • część, granice, gmina kantonu (Berno, Zurych,...); federacja kantonów

Cytaty

Liberalna demokracja masowa ma niespełna sto lat, a dopiero w 1991 r. ostatni szwajcarski kanton przyznał prawa wyborcze kobietom.

źródło: NKJP: Jacek Żakowski: Mission possible? Polityka, 2008-03-29

Paul Grueninger był wówczas komendantem szwajcarskiej policji w Sankt-Gallen, kantonie graniczącym z Austrią i Niemcami.

źródło: NKJP: Tomasz Surdel: Szwajcaria: pośmiertna rehabilitacja obrońcy Żydów, Gazeta Wyborcza 1995-12-01

Szef delegacji chorwackiej oświadczył, że uzgodniono zarys konstytucji federacji bośniackiej oraz mapę podziału kraju na etniczne kantony.

źródło: NKJP: Bośnia, Gazeta Wyborcza, 1994-03-12

2. dawniej w wojsku

Definicja

dawny okręg wojskowy, z którego zaciągano rekrutów do armii

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna armia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  okręg

Cytaty

System pruski - pobór rekruta z kantonu, czyli z pewnego okręgu terytorialnego - miał posłużyć do podniesienia armii regularnej do stu tysięcy [...].

źródło: Bronisław Pawłowski: Od konfederacji barskiej do powstania styczniowego studia z historii wojskowości, 1962 (books.google.pl)

Granica Prus Południowych z Rzecząpospolitą szlachecką na szerokości trzech mil będzie wolna od kantonów. Urządzenie tych ostatnich miało nastąpić dopiero w 1795 r . Do tego czasu rekruci do nowego batalionu fizylierów i kilku szwadronów huzarów mieli być dostarczeni przez inne powiaty [...].

źródło: Jan Wąsicki: Ziemie polskie pod zaborem pruskim: Prusy południowe, 1793-1806 studium historycznoprawne, 1957 (books.google.pl)

Rekrutacja do jazdy tej odbywała się ze specjalnych kantonów, rozmieszczonych na terenach licznie zamieszkałych przez drobną szlachtę. Nie utworzono natomiast, jak to miało miejsce w Prusach Zachodnich i Południowych korpusu kadetów [...].

źródło: Jan Wąsicki: Ziemie polskie pod zaborem pruskim Prusy Nowowschodnie, 1957 (books.google.pl)

Data ostatniej modyfikacji: 22.12.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json