Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *jьskra
1. żar
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień
Połączenia
- najmniejsza, przypadkowa iskra; barwne, czerwone, krwawe, złote iskry; iskra zapalna;
- iskra spod blachy; iskra z komina, z palnika, z papierosa, z parowozu, z pieca, z piecyka, z popielnika, z przewodu (dymnego, kominowego)
- iskry i dym
- deszcz, kurzawa, smuga, snop, warkocz iskier
- buchnąć, dmuchnąć, prysnąć, sypać, trysnąć, trzaskać iskrami
- coś powstało od iskry
Cytaty
|
Przyczyną pożaru były rozżarzone iskry z pieca, od których zapaliły się stare ubrania. źródło: NKJP: (ElZem): Rodzina bez dachu nad głową, Echo Dnia, 2007-03-04 |
|
|
W tym momencie palenisko komina eksplodowało, ze straszliwym hukiem plunęło na izbę ogniem, kurzawą iskier, kłębami dymu i sadzy. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002 |
|
|
Musiał czekać bardzo długą chwilę. Ale w końcu włożony w ogień pręt rozżarzył się i buchnął iskrami i blaskiem jak spawalnica. źródło: NKJP: Jerzy Broszkiewicz: Wielka, większa, największa, 1960 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | iskra |
iskry |
|
| D. | iskry |
iskier |
|
| C. | iskrze |
iskrom |
|
| B. | iskrę |
iskry |
|
| N. | iskrą |
iskrami |
|
| Ms. | iskrze |
iskrach |
|
| W. | iskro |
iskry |
2. błysk
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło
Połączenia
- mała, najmniejsza iskra; kolorowe, niebieskawe, pomarańczowe, zielone, złote; drobne iskry; iskra elektrostatyczna
- wylot iskier
- rzucić, skrzesać, wykrzesać, zapalać iskrę; krzesać iskry
Cytaty
|
Nie wiadomo, dlaczego wodorek z łyżeczki zapalił się. Może w powietrzu znajdowała się iskra elektrostatyczna [...]. źródło: NKJP: Kocem w wodorek, Dziennik Polski, 2002-10-23 |
|
|
Jeżeli jesteś na przyjęciu, zatańcz flamenco i niech twoje obcasy krzeszą iskry źródło: NKJP: Zuzanna Maj: Odstresuj się, skarbie, świat jest taki piękny!, 2000 prasa |
|
|
Chwilę po tym, jak w górę wystrzeliły korki setki szampanów, niebo nad rynkiem rozbłysnęło tysiącem kolorowych iskier. źródło: NKJP: Sławomir Czwal, Marcin Radzimowski: Hucznie i szampańsko, Echo Dnia, 2007-01-02 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | iskra |
iskry |
|
| D. | iskry |
iskier |
|
| C. | iskrze |
iskrom |
|
| B. | iskrę |
iskry |
|
| N. | iskrą |
iskrami |
|
| Ms. | iskrze |
iskrach |
|
| W. | iskro |
iskry |
3. przepływ prądu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Energia elektryczność
Połączenia
- iskra elektryczna
- iskra z hamulców, z klocków hamulcowych, z linii wysokiego napięcia, z lodówki, z lokomotywy, z silnika, z tłumika, z układu wydechowego, z urządzenia elektrycznego, z zasilacza, z żarówki
- iskra w silniku
- coś daje iskrę, powstało od iskry
Cytaty
|
Zazwyczaj na początku pojawiają się burzowe chmury, gdzie występują elektryczne iskry, czyli pioruny. źródło: NKJP: Oskar Maya: Tęcza w blasku piorunów, 2006 |
|
|
Gaz ulatniał się już od ósmej rano, potem wystarczyła iskra z lodówki albo z kontaktu, nie wiem. źródło: NKJP: Wojciech Tochman: Dzieci są niewinne, Gazeta Wyborcza, 1994-06-28 |
|
|
Trzycylindrowy silnik samochodu pracuje na wolnych obrotach, jeśli chociażby dwie świece dają iskrę. źródło: NKJP: Zygmunt Ziembiński: Logika praktyczna, 1958 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | iskra |
iskry |
|
| D. | iskry |
iskier |
|
| C. | iskrze |
iskrom |
|
| B. | iskrę |
iskry |
|
| N. | iskrą |
iskrami |
|
| Ms. | iskrze |
iskrach |
|
| W. | iskro |
iskry |
4. w oczach
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | iskierka |
Połączenia
- iskra gniewu, humoru, radości, szaleństwa
- iskry w oczach
- iskra pojawiła się
Cytaty
|
Podchodziły, niosąc wysoko piękne głowy w hełmach kruczych włosów, ogromne oczy patrzyły z iskrą humoru, były świadome własnej urody, przewagi, jaką daje bogactwo źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966 |
|
|
Duże, czarne oczy Rubina, w których tylu innych widziało tylko iskry gniewu, teraz pełne były ciepła i wstydliwego rozczulenia. źródło: NKJP: Aleksander Sołżenicyn: Krąg Pierwszy Tom 2, 1996 |
|
|
Nie wiedział, czym była ta iskra szaleństwa w jej oczach. źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski: Przystanek Śmierć, 2007 |
|
|
Wreszcie w przerażonych oczach pojawiła się iskra zrozumienia. źródło: NKJP: Małgorzata Kuźmińska: Sekret Kroke, 2009 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | iskra |
iskry |
|
| D. | iskry |
iskier |
|
| C. | iskrze |
iskrom |
|
| B. | iskrę |
iskry |
|
| N. | iskrą |
iskrami |
|
| Ms. | iskrze |
iskrach |
|
| W. | iskro |
iskry |
Składnia
|
+ | iskra | + |
CZEGO
|
5. zalążek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | iskierka |
Połączenia
- drobna, mała; irracjonalna, ostatnia, przysłowiowa iskra
- iskra dobra, dobroci i miłości, gniewu, ironii i kpiny, litości, miłosierdzia, miłości, namiętności; optymizmu, uśmiechu, wesołości; nadziei, wiary, geniuszu, indywidualizmu, inteligencji, myśli, talentu; mocy, natchnienia, szaleństwa, temperamentu, życia; buntu, dramatyzmu
- rozniecić, wykrzesać iskrę
Cytaty
|
Brakuje jednak w jego obrazach emocji, uczucia czy choćby drobnej iskry wielkiego talentu. źródło: NKJP: Piotr Sarzyński: Przewodnik po rynku malarstwa, 1999 |
|
|
Jego zakonny kaptur znają chorzy szpitali psychiatrycznych i zakaźnych w Gorzowie. [...] Iskrę wiary przynosił też ludziom przebywającym w Krakowie w Klinice Onkologicznej. źródło: NKJP: Piotr Grylak: Dobry duch, Dziennik Polski, 2002-03-15 |
|
|
[...] życząc Polakom, żeby nie były to smutne święta [...] chciałbym rozniecić iskrę nadziei: będzie lepiej, musi być lepiej, znajdziemy taki program. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 23.12.1991 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | iskra |
iskry |
|
| D. | iskry |
iskier |
|
| C. | iskrze |
iskrom |
|
| B. | iskrę |
iskry |
|
| N. | iskrą |
iskrami |
|
| Ms. | iskrze |
iskrach |
|
| W. | iskro |
iskry |
Inne uwagi
Zwykle lp