UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

karłowacieć

Chronologizacja

1837, M. Grabowski, Literatura i krytyka, cz. 1, polona.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. karłowacieję
karłowaciejemy
2 os. karłowaciejesz
karłowaciejecie
3 os. karłowacieje
karłowacieją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. karłowaciałem
+(e)m karłowaciał
karłowaciałam
+(e)m karłowaciała
karłowaciałom
+(e)m karłowaciało
karłowacieliśmy
+(e)śmy karłowacieli
karłowaciałyśmy
+(e)śmy karłowaciały
2 os. karłowaciałeś
+(e)ś karłowaciał
karłowaciałaś
+(e)ś karłowaciała
karłowaciałoś
+(e)ś karłowaciało
karłowacieliście
+(e)ście karłowacieli
karłowaciałyście
+(e)ście karłowaciały
3 os. karłowaciał
karłowaciała
karłowaciało
karłowacieli
karłowaciały

bezosobnik: karłowaciano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę karłowaciał
będę karłowacieć
będę karłowaciała
będę karłowacieć
będę karłowaciało
będę karłowacieć
będziemy karłowacieli
będziemy karłowacieć
będziemy karłowaciały
będziemy karłowacieć
2 os. będziesz karłowaciał
będziesz karłowacieć
będziesz karłowaciała
będziesz karłowacieć
będziesz karłowaciało
będziesz karłowacieć
będziecie karłowacieli
będziecie karłowacieć
będziecie karłowaciały
będziecie karłowacieć
3 os. będzie karłowaciał
będzie karłowacieć
będzie karłowaciała
będzie karłowacieć
będzie karłowaciało
będzie karłowacieć
będą karłowacieli
będą karłowacieć
będą karłowaciały
będą karłowacieć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. karłowaciejmy
2 os. karłowaciej
karłowaciejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. karłowaciałbym
bym karłowaciał
karłowaciałabym
bym karłowaciała
karłowaciałobym
bym karłowaciało
karłowacielibyśmy
byśmy karłowacieli
karłowaciałybyśmy
byśmy karłowaciały
2 os. karłowaciałbyś
byś karłowaciał
karłowaciałabyś
byś karłowaciała
karłowaciałobyś
byś karłowaciało
karłowacielibyście
byście karłowacieli
karłowaciałybyście
byście karłowaciały
3 os. karłowaciałby
by karłowaciał
karłowaciałaby
by karłowaciała
karłowaciałoby
by karłowaciało
karłowacieliby
by karłowacieli
karłowaciałyby
by karłowaciały

bezosobnik: karłowaciano by

bezokolicznik: karłowacieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: karłowaciejąc

gerundium: karłowacenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. karłowacenie
karłowacenia
D. karłowacenia
karłowaceń
C. karłowaceniu
karłowaceniom
B. karłowacenie
karłowacenia
N. karłowaceniem
karłowaceniami
Ms. karłowaceniu
karłowaceniach
W. karłowacenie
karłowacenia

imiesłów przymiotnikowy czynny: karłowaciejący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. karłowaciejący
karłowaciejący
karłowaciejący
karłowaciejące
karłowaciejąca
D. karłowaciejącego
karłowaciejącego
karłowaciejącego
karłowaciejącego
karłowaciejącej
C. karłowaciejącemu
karłowaciejącemu
karłowaciejącemu
karłowaciejącemu
karłowaciejącej
B. karłowaciejącego
karłowaciejącego
karłowaciejący
karłowaciejące
karłowaciejącą
N. karłowaciejącym
karłowaciejącym
karłowaciejącym
karłowaciejącym
karłowaciejącą
Ms. karłowaciejącym
karłowaciejącym
karłowaciejącym
karłowaciejącym
karłowaciejącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. karłowaciejący
karłowaciejący
karłowaciejące
karłowaciejące
D. karłowaciejących
karłowaciejących
karłowaciejących
karłowaciejących
C. karłowaciejącym
karłowaciejącym
karłowaciejącym
karłowaciejącym
B. karłowaciejących
karłowaciejących
karłowaciejących
karłowaciejące
N. karłowaciejącymi
karłowaciejącymi
karłowaciejącymi
karłowaciejącymi
Ms. karłowaciejących
karłowaciejących
karłowaciejących
karłowaciejących

odpowiednik aspektowy: skarłowacieć

Pochodzenie

Zob. karzeł 2

1. maleć

Definicja

stawać się karłowatym - mniejszym z powodu utraty normalnej zdolności do wzrostu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,

Relacje znaczeniowe

synonimy:  karleć, nikczemnieć
hiperonimy:  wyrodnieć

Połączenia

  • drzewa karłowacieją

Cytaty

Zgryzają buki, brzozy, najgorzej jak zgryzą pędy szczytowe, drzewo karłowacieje. Jelenie piękne, sarenki urodziwe - miła zwierzyna, lecz barbarzyńcy drzew.

źródło: NKJP: (e): Jelenie grasują, Gazeta Krakowska, 2004-04-20

Śledzie bałtyckie karłowacieją, dużych prawie się już nie spotyka.

źródło: NKJP: Ryszarda Socha: Żegnaj flądro, Polityka, 2000-09-16

Jak w stawie szczupaka zabraknie, to ryby karłowacieją - powiedział jeden z nich.

źródło: NKJP: Konrad Przezdzięk: Cios z lewa, Gazeta Wrocławska, 2003-07-15

Wszystko to za sprawą odkrycia genetycznych podstaw karłowacenia niektórych roślin. Naukowcy z Purdue University odkryli, wedle jakich zasad dochodzi do karłowacenia takich roślin, jak kukurydza czy sorgo (proso afrykańskie).

źródło: NKJP: kp: Rośliny będą mniejsze, ale zbiory większe, Dziennik Łódzki, 2003-10-31

2. uwsteczniać się

Definicja

książk. 
cofać się w rozwoju, tracąc dotychczasowe rozmiary, wagę i znaczenie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  karleć, nikczemnieć
hiperonimy:  wyrodnieć

Połączenia

  • kultura karłowacieje

Cytaty

Chodzi o warunki istnienia kultury narodowej, która karłowacieje pod wpływem niezliczonych ciosów, chaotycznie na oślep i w popłochu wymierzanych jej przez różne władze administracyjne.

źródło: NKJP: Marta Fik: Literaci a marzec, Gazeta Wyborcza, 1995-03-04

Zawartość ma drugorzędne znaczenie, gdy sprzedaż jest budowana przez filmy, kremy, podkoszulki. Ta logika sprawia, że dziennikarstwo szybko karłowacieje. A karłowaciejąc, staje się dodatkiem do reklam i gadżetów.

źródło: NKJP: Jacek Żakowski: Mea culpa, Polityka, 2008-05-17

Karłowacenie uczuć, myśli i zachowań patriotycznych jest jednym ze znaków uwstecznienia się osoby ludzkiej, a co za tym idzie społeczeństwa, które ona tworzy. Sygnałem tego karłowacenia jest brak pamięci o wielkich historycznych wydarzeniach, które tworzą fundament patriotycznej świadomości.

źródło: NKJP: ks. Edmund Jaworski: Felieton Gazeta Poznańska, 2004-09-0

Data ostatniej modyfikacji: 31.07.2020
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json