proklamować - Wielki słownik języka polskiego PAN

Definicja

polit. uroczyście i oficjalnie stwierdzić istnienie stanu bardzo ważnego dla państwa czy organizacji, odnoszącego się do objęcia stanowiska przez jakąś osobę, zmiany ustroju politycznego czy sytuacji politycznej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE

Funkcjonowanie państwa

władza państwowa

Połączenia

proklamować niepodległość, państwo, powstanie czegoś, republikę, strajk, utworzenie czegoś;
proklamowany cesarzem, królem, władcą czegoś
proklamowany oficjalnie
rocznica proklamowania czegoś

Cytaty

	Już w ciągu października ruch rewolucyjny ogarnął większą część Chin. Powstała armia rewolucyjna złożona z robotników i studentów. 29 grudnia 1911 r. w Nankinie proklamowano republikę chińską. źródło: NKJP: Janusz Pajewski: Historia powszechna 1871-1918, 1967
	Waszyngton powołał gabinet bardzo silny i kompetentny. Konstytucja nie mówiła nic na temat, kto ma prawo proklamować neutralność kraju. źródło: NKJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, 2002
	[...] chciał dla Katangi trzech ministerstw w rządzie centralnym: obrony, gospodarki i państwa. Dostał tylko jedno - gospodarki. Obraził się, wyjechał, wrócił i znowu wyjechał. 11 lipca 1960 r. proklamował secesję Katangi. źródło: NKJP: Ryszard Kapuścinski: Czarne gwiazdy, 1963
	W 1876 r. królowa angielska Wiktoria została proklamowana cesarzową Indii. źródło: NKJP: Janusz Pajewski: Historia powszechna 1871-1918, 1967

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany lub niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	proklamuję	proklamujemy
2 os.	proklamujesz	proklamujecie
3 os.	proklamuje	proklamują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	proklamowałem +(e)m proklamował	proklamowałam +(e)m proklamowała	proklamowałom +(e)m proklamowało	proklamowaliśmy +(e)śmy proklamowali	proklamowałyśmy +(e)śmy proklamowały
2 os.	proklamowałeś +(e)ś proklamował	proklamowałaś +(e)ś proklamowała	proklamowałoś +(e)ś proklamowało	proklamowaliście +(e)ście proklamowali	proklamowałyście +(e)ście proklamowały
3 os.	proklamował	proklamowała	proklamowało	proklamowali	proklamowały

bezosobnik: proklamowano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę proklamował będę proklamować	będę proklamowała będę proklamować	będę proklamowało będę proklamować	będziemy proklamowali będziemy proklamować	będziemy proklamowały będziemy proklamować
2 os.	będziesz proklamował będziesz proklamować	będziesz proklamowała będziesz proklamować	będziesz proklamowało będziesz proklamować	będziecie proklamowali będziecie proklamować	będziecie proklamowały będziecie proklamować
3 os.	będzie proklamował będzie proklamować	będzie proklamowała będzie proklamować	będzie proklamowało będzie proklamować	będą proklamowali będą proklamować	będą proklamowały będą proklamować

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		proklamujmy
2 os.	proklamuj	proklamujcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	proklamowałbym bym proklamował	proklamowałabym bym proklamowała	proklamowałobym bym proklamowało	proklamowalibyśmy byśmy proklamowali	proklamowałybyśmy byśmy proklamowały
2 os.	proklamowałbyś byś proklamował	proklamowałabyś byś proklamowała	proklamowałobyś byś proklamowało	proklamowalibyście byście proklamowali	proklamowałybyście byście proklamowały
3 os.	proklamowałby by proklamował	proklamowałaby by proklamowała	proklamowałoby by proklamowało	proklamowaliby by proklamowali	proklamowałyby by proklamowały

bezosobnik: proklamowano by

bezokolicznik: proklamować

imiesłów przysłówkowy współczesny:

proklamując

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

proklamowawszy

gerundium: proklamowanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	proklamowanie	proklamowania
D.	proklamowania	proklamowań
C.	proklamowaniu	proklamowaniom
B.	proklamowanie	proklamowania
N.	proklamowaniem	proklamowaniami
Ms.	proklamowaniu	proklamowaniach
W.	proklamowanie	proklamowania

imiesłów przymiotnikowy czynny: proklamujący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	proklamujący	proklamujący	proklamujący	proklamujące	proklamująca
D.	proklamującego	proklamującego	proklamującego	proklamującego	proklamującej
C.	proklamującemu	proklamującemu	proklamującemu	proklamującemu	proklamującej
B.	proklamującego	proklamującego	proklamujący	proklamujące	proklamującą
N.	proklamującym	proklamującym	proklamującym	proklamującym	proklamującą
Ms.	proklamującym	proklamującym	proklamującym	proklamującym	proklamującej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	proklamujący	proklamujący	proklamujące	proklamujące
D.	proklamujących	proklamujących	proklamujących	proklamujących
C.	proklamującym	proklamującym	proklamującym	proklamującym
B.	proklamujących	proklamujących	proklamujących	proklamujące
N.	proklamującymi	proklamującymi	proklamującymi	proklamującymi
Ms.	proklamujących	proklamujących	proklamujących	proklamujących

imiesłów przymiotnikowy bierny: proklamowany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	proklamowany	proklamowany	proklamowany	proklamowane	proklamowana
D.	proklamowanego	proklamowanego	proklamowanego	proklamowanego	proklamowanej
C.	proklamowanemu	proklamowanemu	proklamowanemu	proklamowanemu	proklamowanej
B.	proklamowanego	proklamowanego	proklamowany	proklamowane	proklamowaną
N.	proklamowanym	proklamowanym	proklamowanym	proklamowanym	proklamowaną
Ms.	proklamowanym	proklamowanym	proklamowanym	proklamowanym	proklamowanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	proklamowani	proklamowani	proklamowane	proklamowane
D.	proklamowanych	proklamowanych	proklamowanych	proklamowanych
C.	proklamowanym	proklamowanym	proklamowanym	proklamowanym
B.	proklamowanych	proklamowanych	proklamowanych	proklamowane
N.	proklamowanymi	proklamowanymi	proklamowanymi	proklamowanymi
Ms.	proklamowanych	proklamowanych	proklamowanych	proklamowanych

Składnia

	+	proklamować	+	CO
	+	proklamować	+	KOGO + KIM

Pochodzenie

łac. proclamo