racjonalizacja

Pierwotnej racjonalizacji śmierci może człowiek dokonać przez rozstrzygnięcie metafizyczne. Wtórnej racjonalizacji dokonuje poprzez nadanie śmierci znaczenia.

źródło: NKJP: Józef Tischner: Świat ludzkiej nadziei: wybór szkiców filozoficznych 1966-1975, 1975

[...] ludzie dokonywali nieustannej racjonalizacji swych zachowań, chętnie przyjmowali usprawiedliwienia, jakieś myślowe konstrukcje, które pomagały zachować szacunek dla siebie i w które usilnie wierzyli.

źródło: NKJP: Teresa Bogucka: Pamiętać, aby nie powtórzyć, Gazeta Wyborcza, 1995-09-23

Ale też dziwnie podobne są te wywody do wcześniej cytowanej rekonstrukcji myśli prymitywnej i funkcjonujących w niej racjonalizacji.

źródło: KWJP: Jerzy Jarzębski: Miasta, rzeczy, przestrzenie, 2019

Kiedy ich zanik zostaje uświadomiony, a wina staje się oczywista, pojawiają się techniki racjonalizacji.

źródło: KWJP: Magdalena Środa: Obcy, inny, wykluczony, 2020

Żywy mit oddziałuje i broni się przed racjonalizacją.

źródło: KWJP: Piotr Matywiecki: Twarz Tuwima, 2015