zobaczyć - Wielki słownik języka polskiego PAN

Definicja

6.

uświadomić sobie wagę lub istnienie czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Działalność intelektualna człowieka

nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:

dostrzec

Połączenia

zobaczyć niesprawiedliwość, szansę, szkodliwość, źródło czegoś

Cytaty

	- Żelazo trzeba kuć póki gorące - zacytował Hochberg, ale głos mu już zmatowiał, zobaczył śmieszność swojego pośpiechu, bezsens wyciągania ludzi - w nocy - do roboty, nad którą mozolili się przecież od dłuższego czasu. źródło: KWSJP: Romuald Cabaj: Trzebienie lasu, 1967
	Uczył się fizyki, biologii, a potem, kiedy mógł zdobyć od socjaldemokratów książki marksistowskie, studiował marksizm, który pomógł mu zobaczyć źródło krzywdy, wyzysku i uczył, jak należy zwyciężać. źródło: KWSJP: S.B.: Książka - pomocnik przewodnika, Drużyna, 1953, nr 5
	Wszyscy z mego otoczenia mieli poczucie humoru i umieli zobaczyć zabawną stronę postaci czasem dosyć dziwnych. Uczyłam się od nich tej serdeczności i otwartości. źródło: KWSJP: Zofia Morawska: „Może coś potrafię dać...”, Tygodnik Powszechny, 1994, nr 46
	Nasz region jest piękny. Cieszymy się, że minister przybył na targi. Mamy nadzieję, że zobaczy potencjał, jaki w sobie kryje ziemia morawska. źródło: KWSJP: Jarosław promowany na południu, Dziennik Polski, 2004-01-13

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zobaczę	zobaczymy
2 os.	zobaczysz	zobaczycie
3 os.	zobaczy	zobaczą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zobaczyłem +(e)m zobaczył	zobaczyłam +(e)m zobaczyła	zobaczyłom +(e)m zobaczyło	zobaczyliśmy +(e)śmy zobaczyli	zobaczyłyśmy +(e)śmy zobaczyły
2 os.	zobaczyłeś +(e)ś zobaczył	zobaczyłaś +(e)ś zobaczyła	zobaczyłoś +(e)ś zobaczyło	zobaczyliście +(e)ście zobaczyli	zobaczyłyście +(e)ście zobaczyły
3 os.	zobaczył	zobaczyła	zobaczyło	zobaczyli	zobaczyły

bezosobnik: zobaczono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zobaczmy
2 os.	zobacz	zobaczcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zobaczyłbym bym zobaczył	zobaczyłabym bym zobaczyła	zobaczyłobym bym zobaczyło	zobaczylibyśmy byśmy zobaczyli	zobaczyłybyśmy byśmy zobaczyły
2 os.	zobaczyłbyś byś zobaczył	zobaczyłabyś byś zobaczyła	zobaczyłobyś byś zobaczyło	zobaczylibyście byście zobaczyli	zobaczyłybyście byście zobaczyły
3 os.	zobaczyłby by zobaczył	zobaczyłaby by zobaczyła	zobaczyłoby by zobaczyło	zobaczyliby by zobaczyli	zobaczyłyby by zobaczyły

bezosobnik: zobaczono by

bezokolicznik: zobaczyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zobaczywszy

gerundium: zobaczenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zobaczenie	zobaczenia
D.	zobaczenia	zobaczeń
C.	zobaczeniu	zobaczeniom
B.	zobaczenie	zobaczenia
N.	zobaczeniem	zobaczeniami
Ms.	zobaczeniu	zobaczeniach
W.	zobaczenie	zobaczenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: zobaczony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zobaczony	zobaczony	zobaczony	zobaczone	zobaczona
D.	zobaczonego	zobaczonego	zobaczonego	zobaczonego	zobaczonej
C.	zobaczonemu	zobaczonemu	zobaczonemu	zobaczonemu	zobaczonej
B.	zobaczonego	zobaczonego	zobaczony	zobaczone	zobaczoną
N.	zobaczonym	zobaczonym	zobaczonym	zobaczonym	zobaczoną
Ms.	zobaczonym	zobaczonym	zobaczonym	zobaczonym	zobaczonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zobaczeni	zobaczeni	zobaczone	zobaczone
D.	zobaczonych	zobaczonych	zobaczonych	zobaczonych
C.	zobaczonym	zobaczonym	zobaczonym	zobaczonym
B.	zobaczonych	zobaczonych	zobaczonych	zobaczone
N.	zobaczonymi	zobaczonymi	zobaczonymi	zobaczonymi
Ms.	zobaczonych	zobaczonych	zobaczonych	zobaczonych

Składnia

Rz_osobowy

+

zobaczyć

+

CO

Pochodzenie

Z przedrostkiem z- od daw. ob-aczyć (od XV w.) 'patrząc, zauważyć coś, ujrzeć, spostrzec; dowiedzieć się, przekonać się o czymś, pojąć, zrozumieć'. Podstawą jest czasownik *ačiti 'zobaczyć, widzieć' ze wzdłużeniem rdzennej samogłoski o > a w stosunku do podstawowego rzeczownika oko (zob.).