kantonista

„Kurier Warszawski” informował w jednym z pierwszych numerów rocznika 1845, że w roku poprzednim „dla zapobieżenia kradzieżom władza czuwająca nad porządkiem zakwalifikowała do rot aresztanckich w fortecach 42 złodziei”; 40 - odesłano na prowincję z oddaniem pod dozór i zakazem powrotu; 15 osób za kradzieże skierowano do domu przytułku i pracy, a 10 do kantonistów [...].

źródło: NKJP: Stanisław Milewski: Szemrane towarzystwo niegdysiejszej Warszawy, 2009

Siedmioletnich chłopców zabierano do „batalionów kantonistów”, gdzie przebywali przez pięć lat. Następnie wracali do rodzin, pomagali w gospodarstwie, zaś kiedy osiągali pełnoletniość, wcielano ich do armii na dwadzieścia pięć lat [...].

źródło: KWJP: Tomasz Targański: Właściwy człowiek, Nowa Europa Wschodnia, 2016-10-27

Car wywoził w głąb Rosji nawet dzieci. Chłopców w wieku od 7 do 16 lat grupowano w specjalnych batalionach tzw. kantonistów, a potem wycieńczonych i głodnych gnano na Północ.

źródło: KWJP: Agnieszka Kowalczyk: Popowstaniowe losy „Gazety Polskiej”, Gazeta Polska Codziennie, 2016-06-28