kredencerz - Wielki słownik języka polskiego PAN

Definicja

służący, który w dawnych dworach i pałacach zajmował się obsługą niektórych posiłków oraz kredensem - miejscem, w którym przechowywano zastawę stołową

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA

Praca

zawody

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE

Tradycja

świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

kredensarz

Cytaty

W niektórych domach podawano nawet dwa śniadania - lżejsze o dziesiątej i bardziej obfite o dwunastej godzinie. A śniadanie to już był posiłek solidny. Jeszcze jednak nie na tyle, aby przygotowywano go w kuchni, bowiem śniadaniowe obowiązki należały do kredencerza [...].

źródło: NKJP: Rozkosze stołu, Dziennik Polski, 2001-04-14

W tym czasie hrabiostwo zatrudniali w domu kamerdynera, ochmistrzynię, kuchmistrza, piwniczego, kredencerza, trzech lokajów, dwie pokojówki (jedną porządkową, drugą dbającą o fryzury Ady), garderobianą z dwiema pomocnicami, krawcową, dwie praczki [...].

źródło: KWJP: Małgorzata Gutowska-Adamczyk: Cukiernia Pod Amorem. Cieślakowie, 2010

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kredencerz	kredencerze	ndepr
M.	kredencerz	kredencerze	depr
D.	kredencerza	kredencerzy
C.	kredencerzowi	kredencerzom
B.	kredencerza	kredencerzy
N.	kredencerzem	kredencerzami
Ms.	kredencerzu	kredencerzach
W.	kredencerzu	kredencerze	ndepr
W.	kredencerzu	kredencerze	depr

Pochodzenie

Od: kredens
Od: kredensować

Pierwotnie jako 'służący krający i podający pokarmy przy stole, zobowiązany do kosztowania potraw podawanych panującemu, podczaszy' (SPXVI). Podobnie śr.pol. kredens (kredenc) oznaczał m.in. 'próbowanie, kosztowanie potrawy lub napoju nim się je poda drugiemu', jak również 'kielich' czy 'zastawę stołową, srebra stołowe' (SPXVI). Postać kredencerz (zamiast wcześniejszego kredencarz, por. Chronologizacja) pod wpływem używanego od XVI wieku niem. Credenzer / Kredenzer.