gminowładztwo

Twórczość Lelewela ujmowała całość dziejów Polski, uczyła zainteresowania dolą i rolą ludu na przestrzeni stuleci, mówiła o pierwotnym gminowładztwie polskim [...].

źródło: NKJP: Stefan Kieniewicz: Historia Polski 1795-1918, 1968

W kontekście polskim syntezą, powstałą ze zderzenia romantyzmu i rozważań o charakterze historiozoficznym, był mit utraconego „gminowładztwa”, a zatem pierwotnego ustroju wiejskiej harmonii, równości i demokracji.

źródło: Piotr Kuligowski: Gminowładztwo czy miejskość? Meandry polskiej irredenty przed powstaniem styczniowym, 2015 (refleksje.amu.edu.pl)

W przeciwieństwie do Leszków, Wenedowie znani byli z życia w zgodzie z przyrodą i pomiędzy sobą oraz z gminowładztwa. Nazywano ich Piestunami lub Piastami.

źródło: KWJP: Marian Dziwisz: Nie zwalczać, lecz rozumieć (Rola twórców w perspektywie historii i religii), Projektor, 2020-05-20

Za fundament ustroju przyszłej Polski uznawały gminowładztwo, często określane jako wszechwładztwo ludu lub ludowładztwo.

źródło: Ryszard Szwed: Idea ustroju samorządnego w polskiej myśli politycznej i samorządowej, 2012 (dlibra.bg.ajd.czest.pl)

[...] wrodzony demokratyzm i republikanizm Polaków wynikał z zachowanej wyłącznie w Polsce zasady gminowładztwa. Stąd umiłowane przez szlachtę (i Lelewela) liberum veto czy prawo rokoszu.

źródło: KWJP: Paweł Wroński: Czy Polacy są narodem straconym, Gazeta Wyborcza, 2013-10-11