piastować - Wielki słownik języka polskiego PAN

2.

książk. pieczołowicie troszczyć się o coś i chronić to

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Ocena i wartościowanie

wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

piastować coś jak skarb

	Łatwo też oswoił się z kościaną tabliczką, na której wywiercone w czterech rzędach dziurki, po siedem w każdym, odpowiadały odmianom miesiąca, tygodniom i dniom. Jonah piastował tę tabliczkę jak skarb. źródło: KWSJP: Tadeusz Kudliński: Gniew o Szoszannę, 1963
	Towarzyszył mu starszy sekretarz z wielką teczką, piastowaną tak czule, jakby to była żywa istota. źródło: KWSJP: Eugeniusz Paukszta: Po burzy jest pogoda, 1966
	Kupił naręcze ogromnych, fioletowych gladioli, kwiaty otwierały mięsiste kielichy. Przymykając oczy w słońcu, Mihaly piastował je ostrożnie. źródło: KWSJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966
	Zamiast wieńca z polnego kwiecia romantyczne dziewczę piastuje rękawiczkę swojego rycerza. źródło: KWSJP: Ewa Nowacka: Może nie, może tak, 1976

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	piastuję	piastujemy
2 os.	piastujesz	piastujecie
3 os.	piastuje	piastują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	piastowałem +(e)m piastował	piastowałam +(e)m piastowała	piastowałom +(e)m piastowało	piastowaliśmy +(e)śmy piastowali	piastowałyśmy +(e)śmy piastowały
2 os.	piastowałeś +(e)ś piastował	piastowałaś +(e)ś piastowała	piastowałoś +(e)ś piastowało	piastowaliście +(e)ście piastowali	piastowałyście +(e)ście piastowały
3 os.	piastował	piastowała	piastowało	piastowali	piastowały

bezosobnik: piastowano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę piastował będę piastować	będę piastowała będę piastować	będę piastowało będę piastować	będziemy piastowali będziemy piastować	będziemy piastowały będziemy piastować
2 os.	będziesz piastował będziesz piastować	będziesz piastowała będziesz piastować	będziesz piastowało będziesz piastować	będziecie piastowali będziecie piastować	będziecie piastowały będziecie piastować
3 os.	będzie piastował będzie piastować	będzie piastowała będzie piastować	będzie piastowało będzie piastować	będą piastowali będą piastować	będą piastowały będą piastować

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		piastujmy
2 os.	piastuj	piastujcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	piastowałbym bym piastował	piastowałabym bym piastowała	piastowałobym bym piastowało	piastowalibyśmy byśmy piastowali	piastowałybyśmy byśmy piastowały
2 os.	piastowałbyś byś piastował	piastowałabyś byś piastowała	piastowałobyś byś piastowało	piastowalibyście byście piastowali	piastowałybyście byście piastowały
3 os.	piastowałby by piastował	piastowałaby by piastowała	piastowałoby by piastowało	piastowaliby by piastowali	piastowałyby by piastowały

bezosobnik: piastowano by

bezokolicznik: piastować

imiesłów przysłówkowy współczesny: piastując

gerundium: piastowanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	piastowanie	piastowania
D.	piastowania	piastowań
C.	piastowaniu	piastowaniom
B.	piastowanie	piastowania
N.	piastowaniem	piastowaniami
Ms.	piastowaniu	piastowaniach
W.	piastowanie	piastowania

imiesłów przymiotnikowy czynny: piastujący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	piastujący	piastujący	piastujący	piastujące	piastująca
D.	piastującego	piastującego	piastującego	piastującego	piastującej
C.	piastującemu	piastującemu	piastującemu	piastującemu	piastującej
B.	piastującego	piastującego	piastujący	piastujące	piastującą
N.	piastującym	piastującym	piastującym	piastującym	piastującą
Ms.	piastującym	piastującym	piastującym	piastującym	piastującej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	piastujący	piastujący	piastujące	piastujące
D.	piastujących	piastujących	piastujących	piastujących
C.	piastującym	piastującym	piastującym	piastującym
B.	piastujących	piastujących	piastujących	piastujące
N.	piastującymi	piastującymi	piastującymi	piastującymi
Ms.	piastujących	piastujących	piastujących	piastujących

imiesłów przymiotnikowy bierny: piastowany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	piastowany	piastowany	piastowany	piastowane	piastowana
D.	piastowanego	piastowanego	piastowanego	piastowanego	piastowanej
C.	piastowanemu	piastowanemu	piastowanemu	piastowanemu	piastowanej
B.	piastowanego	piastowanego	piastowany	piastowane	piastowaną
N.	piastowanym	piastowanym	piastowanym	piastowanym	piastowaną
Ms.	piastowanym	piastowanym	piastowanym	piastowanym	piastowanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	piastowani	piastowani	piastowane	piastowane
D.	piastowanych	piastowanych	piastowanych	piastowanych
C.	piastowanym	piastowanym	piastowanym	piastowanym
B.	piastowanych	piastowanych	piastowanych	piastowane
N.	piastowanymi	piastowanymi	piastowanymi	piastowanymi
Ms.	piastowanych	piastowanych	piastowanych	piastowanych

Składnia

Rz_osobowy

+

piastować

+

CO

Pochodzenie

psł. *pěstovati 'pielęgnować, niańczyć'

Forma prasłowiańska jest czasownikiem odrzeczownikowym od *pěsta 'piasta koła', który wtórnie stał się czasownikiem niedokonanym od *pěstiti; pierwotnym znaczeniem psł. *pěstovati było zapewne 'trzymać coś tak jak piasta' (Bor); zob. pieścić