-
1.
istota nadprzyrodzona o strasznym wyglądzie, będąca zagrożeniem dla żywych, którą według wierzeń niektórych kultur staje się zmarły powracający na ziemię za karę za złe uczynki -
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE
Tradycja
wierzenia i przesądy -
hiperonimy: zjawa
-
- upiory i strzygi; duchy i upiory, zjawy i upiory
- zobaczyć upiora
- blady jak upiór
- wyglądać jak upiór
-
O, będzie się na nich mścił, będzie ich straszył! Wróci upiorem po śmierci i będzie ich prześladował. Odnajdzie choćby pod ziemią wszystkich, którzy go skrzywdzili, i nie zaznają spokoju.
źródło: NKJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1953
Ludzie wierzą, że ta wigilia jest nocą pełną czarów i duchów, a zarazem ostatnią nocą swawoli dla wszystkich upiorów, gdyż zima odbiera im siłę [...].
źródło: Internet
Żyli wtedy ludzie razem z dziwożonami, rusałkami, czartami borowymi i polnymi, ubożętami, utopcami, przypołudnicami, latawcami i płanetnikami [...], a z żalnika otulone białymi płachtami wlokły się pod progi chat wampiry i upiory [...].
źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Emilia z kwiatem lilii leśnej, 1993
-
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
liczba pojedyncza liczba mnoga M. upiór
upiory
D. upiora
upiorów
C. upiorowi
upiorom
B. upiora
upiory
N. upiorem
upiorami
Ms. upiorze
upiorach
W. upiorze
upiory
-
Pochodzenie niejasne. Jedna z hipotez zakłada słowiański rodowód wyrazu. Według niej psł. *ǫpiŕь / *ǫpirь 'upiór, wampir; (dosłownie: ten, który wbija się, wciska się)' znajduje oparcie (nie tylko semantyczne) w przedrostkowym czasowniku *vъ-pirati, *vъ-pьrati 'wbijać się, napierać, wciskać się'. Polska postać z nagłosowam u- zdaje się przemawiać za zapożyczeniem z języków wsch.słowiańskich, aczkolwiek poświadczone liczne przypadki występowania form wariantywnych (nosówkowej i beznosówkowej) w leksyce polskiej (por. wnuk [< *vъnukъ]: wnęk [< *vъnǫkъ]), stwarzają podstawy do wyprowadzania wyrazu bezpośrednio od prapostaci *upirь.
Istnieją też próby wyprowadzania wyrazu z języków orientalnych. (Bor)