przerastać - Wielki słownik języka polskiego PAN

Definicja

3.

dokonywać czegoś, co wydaje się niemożliwe na danym etapie rozwoju

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Działalność intelektualna człowieka

nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:

wyprzedzać

Połączenia

przerastać swoje czasy, swoją epokę

Cytaty

Różne interpretacje łączą jego twórczość bądź z Renesansem, bądź barokiem, a nawet z manieryzmem. Ale Szekspir, tak jak przerasta swe czasy, tak też przerasta panujące w nich style.

źródło: KWSJP: Krystyna Wilkoszewska: W poszukiwaniu źródeł realizmu, 1986

Pojawili się na Ziemi ludzie, którzy wreszcie zrozumieli, w jakim kierunku powinien podążać rozwój człowieka. Często byli to ludzie, którzy przerastali swoje czasy i sobie współczesnych [...], ich dążenia były śmiałe i odważne, a marzenia potrafili wcielać w życie.

źródło: KWSJP: Alicja Chrzanowska: Tarot a karma, czyli Problemy wcieleń reinkarnacyjnych, 1998

Zwiastunem tego pędu ku wielostronności był we Włoszech Dante Alighieri. O nim już za życia mówiono, że jest mędrcem [...]. Ale Dante był geniuszem przerastającym swoją epokę.

źródło: KWSJP: Ludwik Hieronim Morstin: Z niejednej szuflady, 1967

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	przerastam	przerastamy
2 os.	przerastasz	przerastacie
3 os.	przerasta	przerastają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	przerastałem +(e)m przerastał	przerastałam +(e)m przerastała	przerastałom +(e)m przerastało	przerastaliśmy +(e)śmy przerastali	przerastałyśmy +(e)śmy przerastały
2 os.	przerastałeś +(e)ś przerastał	przerastałaś +(e)ś przerastała	przerastałoś +(e)ś przerastało	przerastaliście +(e)ście przerastali	przerastałyście +(e)ście przerastały
3 os.	przerastał	przerastała	przerastało	przerastali	przerastały

bezosobnik: przerastano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę przerastał będę przerastać	będę przerastała będę przerastać	będę przerastało będę przerastać	będziemy przerastali będziemy przerastać	będziemy przerastały będziemy przerastać
2 os.	będziesz przerastał będziesz przerastać	będziesz przerastała będziesz przerastać	będziesz przerastało będziesz przerastać	będziecie przerastali będziecie przerastać	będziecie przerastały będziecie przerastać
3 os.	będzie przerastał będzie przerastać	będzie przerastała będzie przerastać	będzie przerastało będzie przerastać	będą przerastali będą przerastać	będą przerastały będą przerastać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		przerastajmy
2 os.	przerastaj	przerastajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	przerastałbym bym przerastał	przerastałabym bym przerastała	przerastałobym bym przerastało	przerastalibyśmy byśmy przerastali	przerastałybyśmy byśmy przerastały
2 os.	przerastałbyś byś przerastał	przerastałabyś byś przerastała	przerastałobyś byś przerastało	przerastalibyście byście przerastali	przerastałybyście byście przerastały
3 os.	przerastałby by przerastał	przerastałaby by przerastała	przerastałoby by przerastało	przerastaliby by przerastali	przerastałyby by przerastały

bezosobnik: przerastano by

bezokolicznik: przerastać

imiesłów przysłówkowy współczesny:

przerastając

gerundium: przerastanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	przerastanie	przerastania
D.	przerastania	przerastań
C.	przerastaniu	przerastaniom
B.	przerastanie	przerastania
N.	przerastaniem	przerastaniami
Ms.	przerastaniu	przerastaniach
W.	przerastanie	przerastania

imiesłów przymiotnikowy czynny: przerastający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	przerastający	przerastający	przerastający	przerastające	przerastająca
D.	przerastającego	przerastającego	przerastającego	przerastającego	przerastającej
C.	przerastającemu	przerastającemu	przerastającemu	przerastającemu	przerastającej
B.	przerastającego	przerastającego	przerastający	przerastające	przerastającą
N.	przerastającym	przerastającym	przerastającym	przerastającym	przerastającą
Ms.	przerastającym	przerastającym	przerastającym	przerastającym	przerastającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	przerastający	przerastający	przerastające	przerastające
D.	przerastających	przerastających	przerastających	przerastających
C.	przerastającym	przerastającym	przerastającym	przerastającym
B.	przerastających	przerastających	przerastających	przerastające
N.	przerastającymi	przerastającymi	przerastającymi	przerastającymi
Ms.	przerastających	przerastających	przerastających	przerastających

imiesłów przymiotnikowy bierny: przerastany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	przerastany	przerastany	przerastany	przerastane	przerastana
D.	przerastanego	przerastanego	przerastanego	przerastanego	przerastanej
C.	przerastanemu	przerastanemu	przerastanemu	przerastanemu	przerastanej
B.	przerastanego	przerastanego	przerastany	przerastane	przerastaną
N.	przerastanym	przerastanym	przerastanym	przerastanym	przerastaną
Ms.	przerastanym	przerastanym	przerastanym	przerastanym	przerastanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	przerastani	przerastani	przerastane	przerastane
D.	przerastanych	przerastanych	przerastanych	przerastanych
C.	przerastanym	przerastanym	przerastanym	przerastanym
B.	przerastanych	przerastanych	przerastanych	przerastane
N.	przerastanymi	przerastanymi	przerastanymi	przerastanymi
Ms.	przerastanych	przerastanych	przerastanych	przerastanych

odpowiedniki aspektowe: przerosnąć , przeróść

Składnia

+

przerastać

+

CO

Pochodzenie

Zob. rosnąć