oko

Hasło ma wiele znaczeń,
wybierz to, które Cię interesuje

1. ludzkie

  • Definicja

    1.

    parzysty narząd kształtu owalnego, znajdujący się w przedniej części głowy, osłonięty dwiema powiekami, umożliwiający widzenie
  • Kwalifikacja tematyczna

    CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA

    Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego

    części ciała, elementy i substancje składowe


    CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA

    Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego

    zmysły


    CZŁOWIEK I PRZYRODA

    Świat zwierząt

    budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

  • Relacje znaczeniowe
    synonimy:  źrenica
    hiperonimy:  narząd
  • Połączenia
    • lewe, prawe; drugie; zdrowe, zranione oko; ludzkie, psie; brązowe, czarne, niebieskie, piwne, zielone...; duże, wielkie; błyszczące, ładne; wyłupiaste, blisko, głęboko osadzone; podkrążone, podpuchnięte, przekrwione, zaczerwienione; zezowate; zamglone oczy; oczy pełne łez
    • jedno oko; dwoje oczu
    • oczy i usta, oczy i uszy; nos i oczy
    • rogówka, siatkówka, soczewka, spojówka, tęczówka, źrenica; akomodacja; choroby, nowotwór, strata, uraz, uszkodzenie, utrata, zapalenie, zespół suchego oka; chirurgia, operacja oka; barwa, kolor; białka; oprawa; para; ból, schorzenie; demakijaż, makijaż oczu;
    • na wysokość oczu; w okolicach oczu
    • krople do oczu; obwódki, zmarszczki wokół oczu
    • otwory na oczy
    • siniak, szrama... nad okiem; krwiak, siniak... pod okiem; worki pod oczami
    • (opadająca) powieka; bielmo, jęczmień; opaska na oku; siatkówka, źrenica; ciśnienie; (odzyskać, stracić) wzrok; obce ciało; ślepota, wylew; monokl w oku
    • ślepy na (jedno) oko; chory na oczy
    • oczy bolą, łzawią, zachodzą łzami
    • mrużyć, otworzyć/otwierać, przymknąć/przymykać, zamknąć, zmrużyć; osłonić, przysłonić, zakryć (dłonią); przetrzeć/przecierać, trzeć; zbadać; malować oczy
    • łzy napłynęły/napływają; podnieść coś do oczu; odgarnąć grzywkę, odrzucać włosy znad oczu
    • chorować na oczy
  • Cytaty

    Mrużąc w charakterystycznym uśmiechu prawe oko, Szewardnadze odparł, że zacznie podsumowywać swe życie, napisze wspomnienia.

    źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Dobre miejsce do umierania, 2005

    Kiedy usłyszała dzwonek, przyłożyła oko do wizjera i przyjrzała się stojącemu na wycieraczce Jimowi.

    źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Dziewczyny z Portofino, 2005

    Właściciel „Konstancji” nie chciał mu otworzyć, uchylił tylko drzwi, tak że było mu widać połowę twarzy z jednym, podkrążonym okiem.

    źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Excentrycy, 2007

    Nie można patrzeć psu w oczy, ponieważ jest to zachęta do zmierzenia sił.

    źródło: NKJP: U. Michalska: Kiedy zaatakuje pies, Tygodnik Ciechanowski, 2002-03-25

    Choć obrona myśliwska dawno już nie istniała, wszyscy prócz pilotów, wzdychając, włożyli hełmy i kamizelki przeciwodłamkowe, a dowódca kazał załodze włożyć okulary ochronne ze szkłami filtrującymi i eliminującymi w znacznym stopniu szkodliwe dla oczu promieniowanie.

    źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007
  • Odmiana

    część mowy: rzeczownik

    rodzaj gramatyczny: n1

    liczba pojedyncza liczba mnoga
    M. oko
    		 oczy
    D. oka
    		 oczu
    C. oku
    		 oczom
    B. oko
    		 oczy
    N. okiem
    		 oczami
    oczyma
    Ms. oku
    		 oczach
    W. oko
    		 oczy

    Inne uwagi

    Dawna forma D. lm ócz używana jest przeważnie w wypowiedziach nacechowanych stylistycznie

  • Pochodzenie

    psł. *oko