-
1.
będąc zgiętym, skrzywionym lub pochylonym, stać się prostym -
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA
Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego
czynności i stany fizjologiczne
KATEGORIE FIZYCZNE
Cechy i właściwości materii
kształty i figury -
- wyprostować się na koniu, na koźle, na krześle, na siedzeniu, na wozie; na czyjś widok
- wyprostować się w fotelu, w siodle
- wyprostować się dumnie, godnie, gwałtownie, energicznie, lekko, nagle, nieco, powoli, raptownie, służbiście, swobodnie, trochę, wolno; z godnością, z trudem
- wyprostować się jak struna, jak żołnierz
- chcieć, móc, próbować, starać się wyprostować się; można, trzeba się wyprostować
- wyprostować się i rozejrzeć się, wyprostować się i spojrzeć; wstać i wyprostować się
-
Adam chciał się wyprostować, lecz poczuł, że się dusi, że mu brak tchu.
źródło: NKJP: Małgorzata Niezabitowska: Sztandar i drzwi, Gazeta Wyborcza, 1994-12-15
Keller wyprostował się w fotelu i spojrzał na siedzących za stołem.
źródło: KWSJP: Stanisław Głąbiński: Rok Płonącego Konia, 1976
Moja córka nosiła aparat na 4 stałych zębach u góry i całe szczęście. Aparat po 4. miesiącach trzeba było zdjąć, [...] a ząbki się zdążyły wyprostować.
źródło: NKJP: Zdrowe zęby, Usenet -- pl.soc.dzieci, 2002-10-08
Kapitan powiedział, by pomogli spuścić tratwę ratunkową i wyraził przypuszczenie, że statek przed zatonięciem może jeszcze się wyprostuje, to będzie łatwiej do niej się dostać.
źródło: KWSJP: Karol Olgierd Borchardt: Znaczy kapitan, 1960
Oparłszy się wyprostowanymi rękoma o balustradę, pochylona, oddychała głęboko, głośno łykając hausty nocnego powietrza.
źródło: KWSJP: Jacek Dukaj: Czarne oceany, 2001
-
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
liczba pojedyncza liczba mnoga 1 os. wyprostuję się
wyprostujemy się
2 os. wyprostujesz się
wyprostujecie się
3 os. wyprostuje się
wyprostują się
Czas przeszły
liczba pojedyncza liczba mnoga m ż n mo -mo 1 os. wyprostowałem się
+(e)m się wyprostował
wyprostowałam się
+(e)m się wyprostowała
wyprostowałom się
+(e)m się wyprostowało
wyprostowaliśmy się
+(e)śmy się wyprostowali
wyprostowałyśmy się
+(e)śmy się wyprostowały
2 os. wyprostowałeś się
+(e)ś się wyprostował
wyprostowałaś się
+(e)ś się wyprostowała
wyprostowałoś się
+(e)ś się wyprostowało
wyprostowaliście się
+(e)ście się wyprostowali
wyprostowałyście się
+(e)ście się wyprostowały
3 os. wyprostował się
wyprostowała się
wyprostowało się
wyprostowali się
wyprostowały się
bezosobnik: wyprostowano się
Tryb rozkazujący
liczba pojedyncza liczba mnoga 1 os. wyprostujmy się
2 os. wyprostuj się
wyprostujcie się
Tryb warunkowy
liczba pojedyncza liczba mnoga m ż n mo -mo 1 os. wyprostowałbym się
bym się wyprostował
wyprostowałabym się
bym się wyprostowała
wyprostowałobym się
bym się wyprostowało
wyprostowalibyśmy się
byśmy się wyprostowali
wyprostowałybyśmy się
byśmy się wyprostowały
2 os. wyprostowałbyś się
byś się wyprostował
wyprostowałabyś się
byś się wyprostowała
wyprostowałobyś się
byś się wyprostowało
wyprostowalibyście się
byście się wyprostowali
wyprostowałybyście się
byście się wyprostowały
3 os. wyprostowałby się
by się wyprostował
wyprostowałaby się
by się wyprostowała
wyprostowałoby się
by się wyprostowało
wyprostowaliby się
by się wyprostowali
wyprostowałyby się
by się wyprostowały
bezosobnik: wyprostowano by się
bezokolicznik: wyprostować się
imiesłów przysłówkowy uprzedni: wyprostowawszy się
gerundium: wyprostowanie się
liczba pojedyncza liczba mnoga M. wyprostowanie się
wyprostowania się
D. wyprostowania się
wyprostowań się
C. wyprostowaniu się
wyprostowaniom się
B. wyprostowanie się
wyprostowania się
N. wyprostowaniem się
wyprostowaniami się
Ms. wyprostowaniu się
wyprostowaniach się
W. wyprostowanie się
wyprostowania się
odpowiedniki aspektowe: prostować się , wyprostowywać się
-
Zob. prosty I