zaciemniać (umysł) - Wielki słownik języka polskiego PAN

5.

powodować, że ktoś traci zdolność racjonalnego myślenia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Działalność intelektualna człowieka

nazwy działań intelektualnych człowieka

	synonimy:	mącić
	antonimy:	rozjaśniać

	Przestań już z tą napastliwością! Nienawiść zupełnie zaciemnia ci rozum! źródło: NKJP: Dariusz Banek: Samo życie. Odcinek 265, 2002-2010
	- [...] niech już pan przestanie budować te koleje. One panu tylko szkodzą. [...] - Koleje szkodzą? [...] - W głowie panu zaciemniają, wzrok mącą. źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Teatr 1, 1995
	Na chwilę ogarnia go złość, która zaciemnia umysł, utrudnia refleksję. źródło: NKJP: Marek Kochan: Plac zabaw, 2007
	Czasem słyszę, że współczesny uczony nie powinien sobie zaprzątać głowy historią nauki, bo to tylko zaciemnia jasność myślenia. źródło: NKJP: Wiktor Osiatyński: Zrozumieć świat: rozmowy z uczonymi 25 lat później, 2009

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zaciemniałem +(e)m zaciemniał	zaciemniałam +(e)m zaciemniała	zaciemniałom +(e)m zaciemniało	zaciemnialiśmy +(e)śmy zaciemniali	zaciemniałyśmy +(e)śmy zaciemniały
2 os.	zaciemniałeś +(e)ś zaciemniał	zaciemniałaś +(e)ś zaciemniała	zaciemniałoś +(e)ś zaciemniało	zaciemnialiście +(e)ście zaciemniali	zaciemniałyście +(e)ście zaciemniały
3 os.	zaciemniał	zaciemniała	zaciemniało	zaciemniali	zaciemniały

bezosobnik: zaciemniano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę zaciemniał będę zaciemniać	będę zaciemniała będę zaciemniać	będę zaciemniało będę zaciemniać	będziemy zaciemniali będziemy zaciemniać	będziemy zaciemniały będziemy zaciemniać
2 os.	będziesz zaciemniał będziesz zaciemniać	będziesz zaciemniała będziesz zaciemniać	będziesz zaciemniało będziesz zaciemniać	będziecie zaciemniali będziecie zaciemniać	będziecie zaciemniały będziecie zaciemniać
3 os.	będzie zaciemniał będzie zaciemniać	będzie zaciemniała będzie zaciemniać	będzie zaciemniało będzie zaciemniać	będą zaciemniali będą zaciemniać	będą zaciemniały będą zaciemniać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zaciemniajmy
2 os.	zaciemniaj	zaciemniajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zaciemniałbym bym zaciemniał	zaciemniałabym bym zaciemniała	zaciemniałobym bym zaciemniało	zaciemnialibyśmy byśmy zaciemniali	zaciemniałybyśmy byśmy zaciemniały
2 os.	zaciemniałbyś byś zaciemniał	zaciemniałabyś byś zaciemniała	zaciemniałobyś byś zaciemniało	zaciemnialibyście byście zaciemniali	zaciemniałybyście byście zaciemniały
3 os.	zaciemniałby by zaciemniał	zaciemniałaby by zaciemniała	zaciemniałoby by zaciemniało	zaciemnialiby by zaciemniali	zaciemniałyby by zaciemniały

bezosobnik: zaciemniano by

bezokolicznik: zaciemniać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zaciemniając

gerundium: zaciemnianie

imiesłów przymiotnikowy czynny: zaciemniający

imiesłów przymiotnikowy bierny: zaciemniany

odpowiednik aspektowy: zaciemnić

+

zaciemniać

+

(KOMU) + CO

Zob. ciemny