-
2.
w dawnej Polsce: osoba zarządzająca wsią w imieniu jej właściciela, często sprawująca swą funkcję dziedzicznie -
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE
Funkcjonowanie państwa
urzędy i ich funkcjonowanie
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA
Najbliższe środowisko życia człowieka
wieś
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE
Tradycja
świat dawnych epok i wydarzenia historyczne -
- dziedziczny, lenny; pierwszy sołtys
- sołtys i ławnicy; karczmarz i sołtys, zasadźca i sołtys
- instytucja sołtysa
- przywilej dla sołtysa
- wiadomości, wzmianki o sołtysie
-
Henryk - zasadźca i pierwszy sołtys - otrzymał w dokumencie lokacyjnym 10 włók wolnych od danin, prawo do sądownictwa niższego z jedną trzecią wpływów oraz pół morgi na założenie karczmy (czynsz wynosił jedna markę rocznie).
źródło: NKJP: Qqerim: Boreczno, Wikipedia.pl, 2009-05-01
W chwili reorganizacji wsi uprawnienia do tego młyna otrzymuje sołtys, niejaki Paweł, któremu biskup krakowski Muskata polecił zorganizowanie wsi Jeleń na prawie niemieckim.
źródło: NKJP: Maria Leś-Runicka: NASZE KORZENIE, Co Tydzień Jaworzno, 2003-03-05
W założonej wsi sołtys zostawał sędzią wiejskim. [...] Po utworzeniu wsi sołtys był jej administratorem, funkcję swą sprawował w imieniu pana ziemi.
źródło: NKJP: Marek Kazimierz Barański: Dynastia Piastów w Polsce, 2005
Jest jedną ze starszych miejscowości Podhala – powstała w 1637 roku, lokowana przez króla Władysława IV. [...] Urząd sołtysa przez kilka pokoleń sprawowali w Białce przedstawiciele rodu Nowobilskich, z którego pochodziło także wielu zbójników tatrzańskich.
źródło: NKJP: Maciej Pinkwart: Zakopane i Tatry: przewodnik, 1995
Posiadacze dóbr ziemskich, szlachta, odgradzali się już od innych stanów, wzorem zachodniego rycerstwa dorabiali swoim rodom i zawołaniom rodowym herby, ale sołtysami wsi zostawali wówczas i chłopi.
źródło: NKJP: Stefan Bratkowski: HISTORIA, Gazeta Wyborcza, 1998-06-05
-
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
liczba pojedyncza liczba mnoga M. sołtys
sołtysi
sołtysowie
ndepr sołtysy
depr D. sołtysa
sołtysów
C. sołtysowi
sołtysom
B. sołtysa
sołtysów
N. sołtysem
sołtysami
Ms. sołtysie
sołtysach
W. sołtysie
sołtysi
sołtysowie
ndepr sołtysy
depr -
śr.-w.-niem. schultheiʒe 'ten, kto nakazywał, wyznaczał powinności lub świadczenia, sołtys'
Nagłosowe s- w wyniku mazurzenia.