rozkaz I

II

rzeczownik

Hasło ma wiele znaczeń,
wybierz to, które Cię interesuje

1. w wojsku

  • Definicja

    1.

    polecenie zrobienia czegoś wydane przez osobę uprawnioną lub mającą nad kimś przewagę
  • Kwalifikacja tematyczna

    CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE

    Funkcjonowanie państwa

    władza państwowa


    CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE

    Wojsko i wojna

    czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną


    CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

    Relacje międzyludzkie

    określenia relacji międzyludzkich

  • Relacje znaczeniowe
    synonimy:  ordynans
  • Połączenia
    • rozkaz cesarza, króla, księcia, sułtana; dowódcy, dowództwa, komendanta, marszałka, Naczelnego Wodza, naczelnika, oficera, wodza; generała, kapitana, porucznika, pułkownika; Hitlera, Niemców, Stalina; ministra, partii, władz; przełożonych, szefa; rozkaz aresztowania, ataku, egzekucji, ewakuacji, likwidacji czegoś, maszerowania, odwrotu, opuszczenia czegoś, rozstrzelania, strzelania, walki, wyjazdu, wymarszu, wysadzenia fabryki, mostu...; zatrzymania się; zabicia, zamordowania kogoś; przeniesienia się, wyruszenia dokądś
    • rozkaz do ataku, do natarcia, do szturmu, do walki; do odwrotu; do powstania; rozkaz do dowódców, do generała
    • rozkaz padł/pada, przyszedł
    • oczekiwać; posłuchać, słuchać, usłuchać rozkazu
    • podlegać rozkazom
    • mieć; dać, wydać; rzucić; ponowić, powtórzyć; dostać, otrzymać, przyjąć; spełnić / spełniać, wykonać, wypełnić; sformułować; przekazać; przynieść; odwołać; złamać; usłyszeć rozkaz; dawać, wydawać, wykrzykiwać; otrzymywać, przyjmować; wykonywać, wypełniać rozkazy
  • Cytaty

    Rozkazem naczelnego wodza z 28 września powołano 1 Korpus — jego dowództwo powierzył Sikorski 3 października gen. Kukielowi.

    źródło: NKJP: Eugeniusz Duraczyński: Rząd polski na uchodźstwie1939-1945: organizacja, personalia, polityka, 1993

    Kiedy padał rozkaz do ataku, z okopów podrywało się mrowie żołnierzy, wielka ludzka masa pokrywała pola, zapełniała lasy i drogi.

    źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Wojna futbolowa, 2005

    Dostałem rozkaz, żeby sprawdzić, czy ktoś się tam gdzieś jeszcze nie skrył.

    źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Traktat o łuskaniu fasoli, 2007

    Za odmowę wykonania rozkazu na froncie będzie pan rozstrzelany. Odmaszerować!

    źródło: NKJP: Henryk Rozpędowski: Charleston, 2002

    - Panie pułkowniku, jesteśmy wypoczęci, czujemy się
    wspaniale i czekamy na rozkazy.

    źródło: NKJP: Alfons Filar: Śladami tatrzańskich kurierów, 1995

  • Odmiana

    część mowy: rzeczownik

    rodzaj gramatyczny: m3

    liczba pojedyncza liczba mnoga
    M. rozkaz
    		 rozkazy
    D. rozkazu
    		 rozkazów
    C. rozkazowi
    		 rozkazom
    B. rozkaz
    		 rozkazy
    N. rozkazem
    		 rozkazami
    Ms. rozkazie
    		 rozkazach
    W. rozkazie
    		 rozkazy
  • Składnia
    bez ograniczeń + rozkaz +
    (KOGO)
    bez ograniczeń + rozkaz +
    (CZYJ)
    bez ograniczeń + rozkaz +
    (do CZEGO)
  • Pochodzenie

    ogsł. *orz-kazъ / *orz-sъkazъ 'opowiadanie (relacja), wypowiedź; ustny przekaz; polecenie, komenda'

    Rzeczownik od czasownika rozkazać (zob.)