tchnąć - Wielki słownik języka polskiego PAN

3.

książk. spowodować, że ktoś lub coś zacznie się zachowywać lub postępować w sposób, który opisuje następujący rzeczownik

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Działalność intelektualna człowieka

nazwy działań intelektualnych człowieka

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA

Praca

rodzaje pracy

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE

Zasady współżycia społecznego

stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

piłkarz, szkoleniowiec tchnął coś w kogoś; trener tchnie coś w kogoś
tchnąć ducha (walki), wiarę w drużynę, w lepsze jutro…, życie w człowieka, w gospodarkę
tchnąć w drużynę, w ludzi, w zespół

Cytaty

	Kibice Górnika zadają sobie pewnie pytanie, czy nowy trener tchnie nowego ducha w drużynę, która wiosną prezentuje na razie nieciekawy futbol. źródło: NKJP: Rozsypana układanka, Trybuna Śląska, 2004-04-10
	Nowy szkoleniowiec musi tchnąć w drużynę dużo optymizmu i przekonać zawodników, że jednak mogą wygrywać. źródło: NKJP: (HOF): Czwarty raz Franka Smudy?, Express Ilustrowany, 2004-03-23
	To dopiero początek turnieju, ale ten dobry występ tchnął wiarę w końcowy sukces Polski i pierwszy po 36 latach awans olimpijski. źródło: NKJP: Marek Kondraciuk: Jak przystało na mistrza!, Dziennik Łódzki, 2004-01-07
	Zyski są takie: wiele optymizmu zostało tchnięte w gospodarkę, ponadto Polacy wiedzą, że warto studiować, warto uczyć się języków. źródło: NKJP: (PAP): Co nam dała Unia?, Dziennik Polski, 2006-04-29

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	tchnę	tchniemy
2 os.	tchniesz	tchniecie
3 os.	tchnie	tchną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	tchnąłem +(e)m tchnął	tchnęłam +(e)m tchnęła	tchnęłom +(e)m tchnęło	tchnęliśmy +(e)śmy tchnęli	tchnęłyśmy +(e)śmy tchnęły
2 os.	tchnąłeś +(e)ś tchnął	tchnęłaś +(e)ś tchnęła	tchnęłoś +(e)ś tchnęło	tchnęliście +(e)ście tchnęli	tchnęłyście +(e)ście tchnęły
3 os.	tchnął	tchnęła	tchnęło	tchnęli	tchnęły

bezosobnik: tchnięto

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę tchnął będę tchnąć	będę tchnęła będę tchnąć	będę tchnęło będę tchnąć	będziemy tchnęli będziemy tchnąć	będziemy tchnęły będziemy tchnąć
2 os.	będziesz tchnął będziesz tchnąć	będziesz tchnęła będziesz tchnąć	będziesz tchnęło będziesz tchnąć	będziecie tchnęli będziecie tchnąć	będziecie tchnęły będziecie tchnąć
3 os.	będzie tchnął będzie tchnąć	będzie tchnęła będzie tchnąć	będzie tchnęło będzie tchnąć	będą tchnęli będą tchnąć	będą tchnęły będą tchnąć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		tchnijmy
2 os.	tchnij	tchnijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	tchnąłbym bym tchnął	tchnęłabym bym tchnęła	tchnęłobym bym tchnęło	tchnęlibyśmy byśmy tchnęli	tchnęłybyśmy byśmy tchnęły
2 os.	tchnąłbyś byś tchnął	tchnęłabyś byś tchnęła	tchnęłobyś byś tchnęło	tchnęlibyście byście tchnęli	tchnęłybyście byście tchnęły
3 os.	tchnąłby by tchnął	tchnęłaby by tchnęła	tchnęłoby by tchnęło	tchnęliby by tchnęli	tchnęłyby by tchnęły

bezosobnik: tchnięto by

bezokolicznik: tchnąć

imiesłów przysłówkowy współczesny: tchnąc

imiesłów przysłówkowy uprzedni: tchnąwszy

gerundium: tchnięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	tchnięcie	tchnięcia
D.	tchnięcia	tchnięć
C.	tchnięciu	tchnięciom
B.	tchnięcie	tchnięcia
N.	tchnięciem	tchnięciami
Ms.	tchnięciu	tchnięciach
W.	tchnięcie	tchnięcia

imiesłów przymiotnikowy czynny: tchnący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	tchnący	tchnący	tchnący	tchnące	tchnąca
D.	tchnącego	tchnącego	tchnącego	tchnącego	tchnącej
C.	tchnącemu	tchnącemu	tchnącemu	tchnącemu	tchnącej
B.	tchnącego	tchnącego	tchnący	tchnące	tchnącą
N.	tchnącym	tchnącym	tchnącym	tchnącym	tchnącą
Ms.	tchnącym	tchnącym	tchnącym	tchnącym	tchnącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	tchnący	tchnący	tchnące	tchnące
D.	tchnących	tchnących	tchnących	tchnących
C.	tchnącym	tchnącym	tchnącym	tchnącym
B.	tchnących	tchnących	tchnących	tchnące
N.	tchnącymi	tchnącymi	tchnącymi	tchnącymi
Ms.	tchnących	tchnących	tchnących	tchnących

imiesłów przymiotnikowy bierny: tchnięty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	tchnięty	tchnięty	tchnięty	tchnięte	tchnięta
D.	tchniętego	tchniętego	tchniętego	tchniętego	tchniętej
C.	tchniętemu	tchniętemu	tchniętemu	tchniętemu	tchniętej
B.	tchniętego	tchniętego	tchnięty	tchnięte	tchniętą
N.	tchniętym	tchniętym	tchniętym	tchniętym	tchniętą
Ms.	tchniętym	tchniętym	tchniętym	tchniętym	tchniętej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	tchnięci	tchnięci	tchnięte	tchnięte
D.	tchniętych	tchniętych	tchniętych	tchniętych
C.	tchniętym	tchniętym	tchniętym	tchniętym
B.	tchniętych	tchniętych	tchniętych	tchnięte
N.	tchniętymi	tchniętymi	tchniętymi	tchniętymi
Ms.	tchniętych	tchniętych	tchniętych	tchniętych

Składnia

+

tchnąć

+

CO + w KOGO/CO

Pochodzenie

psł. *dъchnǫti 'wydawać tchnienie, dmuchać, wiać, chuchać; zionąć czymś, wydzielać woń'

Bezpośredni kontynuant formy prasłowiańskiej dchnąć poświadczony w staropolszczyźnie. Wyraz poprzez oboczność samogłoski pierwiastka ъ (< *ŭ) : y (<*ū) pozostaje w etymologicznej więzi z psł. *dychati (zob. dychać).