brzęknąć

Hasło ma wiele znaczeń,
wybierz to, które Cię interesuje

1.a kluczami

  • Definicja

    1.a

    wydać odgłos przez uderzenie przedmiotem metalowym lub szklanym o inny podobny przedmiot
  • Warianty
    • brząknąć
  • Kwalifikacja tematyczna

    KATEGORIE FIZYCZNE

    Cechy i właściwości materii

    dźwięki

  • Relacje znaczeniowe
    synonimy:  brzdęknąć
  • Połączenia
    • brzęknął łańcuch, nóż; brzęknęła łyżeczka; brzęknęło szkło; brzęknęły klucze, monety, pieniądze; szyby; talerze
    • brzęknąc kluczami, menażką, widelcem
    • brzęknąć o dno, o kamień, o podłogę, o szybę;
  • Cytaty

    Za ścianą kantoru zaszurał ktoś butami, brzęknęły klucze i w wejściowych drzwiach ukazała się podobna do szczurzej mordki twarz starego człowieka w narciarskiej czapce.

    źródło: NKJP: Bohdan Czeszko: Pokolenie, 1974

    Naraz usłyszałem ciche brząknięcie. Przy sąsiednim stoliku starszy pan w okularach odsuwa
    szklankę po kawie.

    źródło: Adam Bahdaj: Podróż za jeden uśmiech, 1973

    - Poklepała pysk koński, bo wysunął się ku niej zza przegrody, a stajennemu, który gdzieś tam na drugim końcu brzęknął wiadrami, rzuciła jakby dla dodania sobie otuchy: - Klacz się na pewno dzisiaj oźrebi.

    źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Nagi sad, 1967

    Za ścianą brzęknął sprężynami zegar, zaczął wybijać godzinę.

    źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Bohiń, 1987

    Zamachnął się nożem, którego nie wypuścił dotąd z ręki - uderzył jakby w żelazną sztabę. Olbrzym odparował cios ramieniem. Nóż brzęknął o dach.

    źródło: NKJP: Małgorzata Kuźmińska, Michał Kuźmiński: Sekret Kroke, 2009
  • Odmiana

    część mowy: czasownik

    aspekt: dokonany

    Tryb oznajmujący

    Czas przyszły

    liczba pojedyncza liczba mnoga
    1 os. brzęknę
    		 brzękniemy
    2 os. brzękniesz
    		 brzękniecie
    3 os. brzęknie
    		 brzękną

    Czas przeszły

    liczba pojedyncza liczba mnoga
    m ż n mo -mo
    1 os. brzęknąłem
    +(e)m brzęknął
    		 brzęknęłam
    +(e)m brzęknęła
    		 brzęknęłom
    +(e)m brzęknęło
    		 brzęknęliśmy
    +(e)śmy brzęknęli
    		 brzęknęłyśmy
    +(e)śmy brzęknęły
    2 os. brzęknąłeś
    +(e)ś brzęknął
    		 brzęknęłaś
    +(e)ś brzęknęła
    		 brzęknęłoś
    +(e)ś brzęknęło
    		 brzęknęliście
    +(e)ście brzęknęli
    		 brzęknęłyście
    +(e)ście brzęknęły
    3 os. brzęknął
    		 brzęknęła
    		 brzęknęło
    		 brzęknęli
    		 brzęknęły

    bezosobnik: brzęknięto

    Tryb rozkazujący

    liczba pojedyncza liczba mnoga
    1 os. brzęknijmy
    2 os. brzęknij
    		 brzęknijcie

    Tryb warunkowy

    liczba pojedyncza liczba mnoga
    m ż n mo -mo
    1 os. brzęknąłbym
    bym brzęknął
    		 brzęknęłabym
    bym brzęknęła
    		 brzęknęłobym
    bym brzęknęło
    		 brzęknęlibyśmy
    byśmy brzęknęli
    		 brzęknęłybyśmy
    byśmy brzęknęły
    2 os. brzęknąłbyś
    byś brzęknął
    		 brzęknęłabyś
    byś brzęknęła
    		 brzęknęłobyś
    byś brzęknęło
    		 brzęknęlibyście
    byście brzęknęli
    		 brzęknęłybyście
    byście brzęknęły
    3 os. brzęknąłby
    by brzęknął
    		 brzęknęłaby
    by brzęknęła
    		 brzęknęłoby
    by brzęknęło
    		 brzęknęliby
    by brzęknęli
    		 brzęknęłyby
    by brzęknęły

    bezosobnik: brzęknięto by

    bezokolicznik: brzęknąć

    imiesłów przysłówkowy uprzedni:

    brzęknąwszy

    gerundium: brzęknięcie

    odpowiednik aspektowy: brzękać

  • Składnia
    bez ograniczeń + brzęknąć +
    CZYM + (o CO)
  • Pochodzenie

    psł. *bręknǫti 'wydać głos, dźwięk; obrzmiewać, nabrzmiewać, pęcznieć'

    Forma prasłowiańska pokrewna z dźwiękonaśladowczym *bręčati, *brękati 'wydawać dźwięk, dźwięczeć, brzęczeć'; rozwój znaczeniowy: 'wydawać dźwięk, głos' > 'pęcznieć, nabrzmiewać' jak w brzmieć 'dźwięczeć, brzęczeć' > 'pęcznieć, puchnąć' (Bor); zob. brzęczeć, nabrzmieć