rozstrzygać - Wielki słownik języka polskiego PAN

1.

ustalać, który z dwóch lub więcej elementów sprzecznych wobec siebie jest najlepszy

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Działalność intelektualna człowieka

nazwy działań intelektualnych człowieka

arbiter, jury, komisja konkursowa, sąd; bitwa, głosowanie, losowanie, przepis, referendum, rozmowa rozstrzyga; zeznania świadka rozstrzygają
rozstrzygać konflikt, konkurs, plebiscyt, pojedynek, przetarg, rywalizację, spór, zakład; dylemat, kwestię, sprawę, wątpliwości, zagadnienie, zawiłości
rozstrzygać na czyjąś korzyść
rozstrzygać w głosowaniu
rozstrzygać jednoznacznie; pozytywnie; polubownie, zbrojnie; trudno rozstrzygać
móc, musieć, nie potrafić, nie umieć, postanowić, próbować; trzeba rozstrzygać

	Mimo młodego wieku zyskałem już wśród najbliższych niejaki autorytet i proszono mnie czasem o udział w rozstrzyganiu sporów, które podzieliły [...] niektórych krewnych. źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski: Prąd zatokowy, 2003
	Mówił o wielu sprawach, które intrygowały mnie już wcześniej, i o tych, które podczas jego wyjaśnień rodziły coraz to nowe pytania i wątpliwości. Rozstrzygał je w prostych, logicznych wywodach. źródło: NKJP: Zdzisław Szczepaniak: Dziewczyna z Trogiru i inne opowiadania, 2005
	Bush stwierdził, że mocą swej suwerennej decyzji może rozstrzygać, kogo postawić poza prawem. źródło: NKJP: Edwin Bendyk: Miłość, wojna, rewolucja: szkice na czas kryzysu, 2009
	Demokracja nie uzurpuje sobie prawa do rozstrzygania, który z wyznawanych poglądów jest prawdziwy, lecz każdemu przyznaje równą przestrzeń wolności. źródło: NKJP: Józef Tischner: W krainie schorowanej wyobraźni, 1998

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	rozstrzygałem +(e)m rozstrzygał	rozstrzygałam +(e)m rozstrzygała	rozstrzygałom +(e)m rozstrzygało	rozstrzygaliśmy +(e)śmy rozstrzygali	rozstrzygałyśmy +(e)śmy rozstrzygały
2 os.	rozstrzygałeś +(e)ś rozstrzygał	rozstrzygałaś +(e)ś rozstrzygała	rozstrzygałoś +(e)ś rozstrzygało	rozstrzygaliście +(e)ście rozstrzygali	rozstrzygałyście +(e)ście rozstrzygały
3 os.	rozstrzygał	rozstrzygała	rozstrzygało	rozstrzygali	rozstrzygały

bezosobnik: rozstrzygano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę rozstrzygał będę rozstrzygać	będę rozstrzygała będę rozstrzygać	będę rozstrzygało będę rozstrzygać	będziemy rozstrzygali będziemy rozstrzygać	będziemy rozstrzygały będziemy rozstrzygać
2 os.	będziesz rozstrzygał będziesz rozstrzygać	będziesz rozstrzygała będziesz rozstrzygać	będziesz rozstrzygało będziesz rozstrzygać	będziecie rozstrzygali będziecie rozstrzygać	będziecie rozstrzygały będziecie rozstrzygać
3 os.	będzie rozstrzygał będzie rozstrzygać	będzie rozstrzygała będzie rozstrzygać	będzie rozstrzygało będzie rozstrzygać	będą rozstrzygali będą rozstrzygać	będą rozstrzygały będą rozstrzygać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		rozstrzygajmy
2 os.	rozstrzygaj	rozstrzygajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	rozstrzygałbym bym rozstrzygał	rozstrzygałabym bym rozstrzygała	rozstrzygałobym bym rozstrzygało	rozstrzygalibyśmy byśmy rozstrzygali	rozstrzygałybyśmy byśmy rozstrzygały
2 os.	rozstrzygałbyś byś rozstrzygał	rozstrzygałabyś byś rozstrzygała	rozstrzygałobyś byś rozstrzygało	rozstrzygalibyście byście rozstrzygali	rozstrzygałybyście byście rozstrzygały
3 os.	rozstrzygałby by rozstrzygał	rozstrzygałaby by rozstrzygała	rozstrzygałoby by rozstrzygało	rozstrzygaliby by rozstrzygali	rozstrzygałyby by rozstrzygały

bezosobnik: rozstrzygano by

bezokolicznik: rozstrzygać

imiesłów przysłówkowy współczesny: rozstrzygając

gerundium: rozstrzyganie

imiesłów przymiotnikowy czynny: rozstrzygający

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozstrzygany

odpowiednik aspektowy: rozstrzygnąć

psł. *orzstrigati 'za pomocą ostrego narzędzia dzielić na części; oddzielać część od całości'

Zob. strzyc