szperać - Wielki słownik języka polskiego PAN

Definicja

2.

pot. długo i wytrwale poszukiwać jakichś informacji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Działalność intelektualna człowieka

nazwy działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK I TECHNIKA

Komunikacja na odległość

Internet

Połączenia

szperać w archiwach, w bibliotekach, w dokumentach, w Internecie

Cytaty

	Te trzy grupy dostały bowiem, na mocy ustawy, dostęp do zgromadzonych w IPN akt peerelowskiej bezpieki, przy czym historycy i publicyści w ramach programów badawczych mogli teraz szperać, gdzie im się podobało. źródło: NKJP: Jacek Żakowski: Nowa świecka religia, Polityka, 2007-03-17
	Osoby, które lubią szperać w antykwariatach, mogą skompletować sobie kilkutomową encyklopedię PWN. źródło: NKJP: (ALP): Oblężenie antykwariatów, Express Ilustrowany, 2003-03-25
	Poświęciłem prawie cały rok życia na badanie tej sprawy. Wieczorami analizowałem akta sądowe, szperałem w dokumentach. źródło: NKJP: Józef Kozielecki: Zbrodnia, 2003
	Objechała całe Podhale, zaglądała do muzeów etnograficznych i szperała po archiwach niejednej biblioteki. źródło: NKJP: Stanisław Zachwieja: Żywa kultura, Gazeta Krakowska, 2007-05-02
	Przygotowując się do zajęć biblijnych, gimnazjaliści [...] szperali w Internecie, przeglądali albumy z malarstwem, czytali „Opowieści biblijne” i Ewangelię. źródło: NKJP: Mikulski Marek: Precz ze szkolną rutyną i monotonią zajęć! Epokowe dni w katoliku, Dziennik Łódzki, 2002-04-05

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	szperam	szperamy
2 os.	szperasz	szperacie
3 os.	szpera	szperają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	szperałem +(e)m szperał	szperałam +(e)m szperała	szperałom +(e)m szperało	szperaliśmy +(e)śmy szperali	szperałyśmy +(e)śmy szperały
2 os.	szperałeś +(e)ś szperał	szperałaś +(e)ś szperała	szperałoś +(e)ś szperało	szperaliście +(e)ście szperali	szperałyście +(e)ście szperały
3 os.	szperał	szperała	szperało	szperali	szperały

bezosobnik: szperano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę szperał będę szperać	będę szperała będę szperać	będę szperało będę szperać	będziemy szperali będziemy szperać	będziemy szperały będziemy szperać
2 os.	będziesz szperał będziesz szperać	będziesz szperała będziesz szperać	będziesz szperało będziesz szperać	będziecie szperali będziecie szperać	będziecie szperały będziecie szperać
3 os.	będzie szperał będzie szperać	będzie szperała będzie szperać	będzie szperało będzie szperać	będą szperali będą szperać	będą szperały będą szperać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		szperajmy
2 os.	szperaj	szperajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	szperałbym bym szperał	szperałabym bym szperała	szperałobym bym szperało	szperalibyśmy byśmy szperali	szperałybyśmy byśmy szperały
2 os.	szperałbyś byś szperał	szperałabyś byś szperała	szperałobyś byś szperało	szperalibyście byście szperali	szperałybyście byście szperały
3 os.	szperałby by szperał	szperałaby by szperała	szperałoby by szperało	szperaliby by szperali	szperałyby by szperały

bezosobnik: szperano by

bezokolicznik: szperać

imiesłów przysłówkowy współczesny: szperając

gerundium: szperanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	szperanie	szperania
D.	szperania	szperań
C.	szperaniu	szperaniom
B.	szperanie	szperania
N.	szperaniem	szperaniami
Ms.	szperaniu	szperaniach
W.	szperanie	szperania

imiesłów przymiotnikowy czynny: szperający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	szperający	szperający	szperający	szperające	szperająca
D.	szperającego	szperającego	szperającego	szperającego	szperającej
C.	szperającemu	szperającemu	szperającemu	szperającemu	szperającej
B.	szperającego	szperającego	szperający	szperające	szperającą
N.	szperającym	szperającym	szperającym	szperającym	szperającą
Ms.	szperającym	szperającym	szperającym	szperającym	szperającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	szperający	szperający	szperające	szperające
D.	szperających	szperających	szperających	szperających
C.	szperającym	szperającym	szperającym	szperającym
B.	szperających	szperających	szperających	szperające
N.	szperającymi	szperającymi	szperającymi	szperającymi
Ms.	szperających	szperających	szperających	szperających

odpowiednik aspektowy: wyszperać

Składnia

+

szperać

+

GDZIE

Pochodzenie

psł. *čьpyrati (*čьparati : *čьpyriti) 'dłubać, grzebać, dotykać'

Ostatecznie od psł. ekspresywnych czasowników *čepati : *čepiti 'chwytać, łapać; zahaczać, przypinać, zaczepiać' z przyrostkami *-ar-, *-yr- i redukcją samogłoski *e > *ь w pierwszej sylabie (Bor)