prowadzić - Wielki słownik języka polskiego PAN

Definicja

4.

nadawać określony kierunek ruchu pewnemu przedmiotowi

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE

Cechy i właściwości materii

ruch i spoczynek

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA

Praca

materiały i narzędzia pracy

Połączenia

prowadzić nóż, pędzel, piłkę

Cytaty

	Dopiero prowadząc ręką po rzemieniu, od szyi, znajduje lornetkę. źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie — rocznik 20, 1957
	Gembuś przez 40 metrów prowadził piłkę, nikt nie przerwał akcji [...]. źródło: NKJP: Kronieńska klasa okręgowa, Dziennik Polski, 2003-10-13
	[...] szkicował je lub pomagał prowadzić pędzel, wypełniać farbą zarysowane konturami płaszczyzny. źródło: NKJP: Krzysztof Rogucki: Bydgoska Guernica, Akant, 2009-11
	Prowadził palcem wzdłuż rządków liter, ale choć pisało po polsku, zniechęcił się i uznał, że dotyczą jakiś spraw dla dorosłych. źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Dolina Issy, 1955
	Ostrym nożem nacinam rybkę tuż za głową i prowadząc nóż wzdłuż kręgosłupa wycinam miękki filet, zostawiając płetwę ogonową (obcinam płetwę grzbietową). źródło: NKJP: Przynęta miesiąca, Express Ilustrowany, 2001-07-19

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	prowadzę	prowadzimy
2 os.	prowadzisz	prowadzicie
3 os.	prowadzi	prowadzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	prowadziłem +(e)m prowadził	prowadziłam +(e)m prowadziła	prowadziłom +(e)m prowadziło	prowadziliśmy +(e)śmy prowadzili	prowadziłyśmy +(e)śmy prowadziły
2 os.	prowadziłeś +(e)ś prowadził	prowadziłaś +(e)ś prowadziła	prowadziłoś +(e)ś prowadziło	prowadziliście +(e)ście prowadzili	prowadziłyście +(e)ście prowadziły
3 os.	prowadził	prowadziła	prowadziło	prowadzili	prowadziły

bezosobnik: prowadzono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę prowadził będę prowadzić	będę prowadziła będę prowadzić	będę prowadziło będę prowadzić	będziemy prowadzili będziemy prowadzić	będziemy prowadziły będziemy prowadzić
2 os.	będziesz prowadził będziesz prowadzić	będziesz prowadziła będziesz prowadzić	będziesz prowadziło będziesz prowadzić	będziecie prowadzili będziecie prowadzić	będziecie prowadziły będziecie prowadzić
3 os.	będzie prowadził będzie prowadzić	będzie prowadziła będzie prowadzić	będzie prowadziło będzie prowadzić	będą prowadzili będą prowadzić	będą prowadziły będą prowadzić

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		prowadźmy
2 os.	prowadź	prowadźcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	prowadziłbym bym prowadził	prowadziłabym bym prowadziła	prowadziłobym bym prowadziło	prowadzilibyśmy byśmy prowadzili	prowadziłybyśmy byśmy prowadziły
2 os.	prowadziłbyś byś prowadził	prowadziłabyś byś prowadziła	prowadziłobyś byś prowadziło	prowadzilibyście byście prowadzili	prowadziłybyście byście prowadziły
3 os.	prowadziłby by prowadził	prowadziłaby by prowadziła	prowadziłoby by prowadziło	prowadziliby by prowadzili	prowadziłyby by prowadziły

bezosobnik: prowadzono by

bezokolicznik: prowadzić

imiesłów przysłówkowy współczesny: prowadząc

gerundium: prowadzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	prowadzenie	prowadzenia
D.	prowadzenia	prowadzeń
C.	prowadzeniu	prowadzeniom
B.	prowadzenie	prowadzenia
N.	prowadzeniem	prowadzeniami
Ms.	prowadzeniu	prowadzeniach
W.	prowadzenie	prowadzenia

imiesłów przymiotnikowy czynny: prowadzący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	prowadzący	prowadzący	prowadzący	prowadzące	prowadząca
D.	prowadzącego	prowadzącego	prowadzącego	prowadzącego	prowadzącej
C.	prowadzącemu	prowadzącemu	prowadzącemu	prowadzącemu	prowadzącej
B.	prowadzącego	prowadzącego	prowadzący	prowadzące	prowadzącą
N.	prowadzącym	prowadzącym	prowadzącym	prowadzącym	prowadzącą
Ms.	prowadzącym	prowadzącym	prowadzącym	prowadzącym	prowadzącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	prowadzący	prowadzący	prowadzące	prowadzące
D.	prowadzących	prowadzących	prowadzących	prowadzących
C.	prowadzącym	prowadzącym	prowadzącym	prowadzącym
B.	prowadzących	prowadzących	prowadzących	prowadzące
N.	prowadzącymi	prowadzącymi	prowadzącymi	prowadzącymi
Ms.	prowadzących	prowadzących	prowadzących	prowadzących

imiesłów przymiotnikowy bierny: prowadzony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	prowadzony	prowadzony	prowadzony	prowadzone	prowadzona
D.	prowadzonego	prowadzonego	prowadzonego	prowadzonego	prowadzonej
C.	prowadzonemu	prowadzonemu	prowadzonemu	prowadzonemu	prowadzonej
B.	prowadzonego	prowadzonego	prowadzony	prowadzone	prowadzoną
N.	prowadzonym	prowadzonym	prowadzonym	prowadzonym	prowadzoną
Ms.	prowadzonym	prowadzonym	prowadzonym	prowadzonym	prowadzonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	prowadzeni	prowadzeni	prowadzone	prowadzone
D.	prowadzonych	prowadzonych	prowadzonych	prowadzonych
C.	prowadzonym	prowadzonym	prowadzonym	prowadzonym
B.	prowadzonych	prowadzonych	prowadzonych	prowadzone
N.	prowadzonymi	prowadzonymi	prowadzonymi	prowadzonymi
Ms.	prowadzonych	prowadzonych	prowadzonych	prowadzonych

odpowiednik aspektowy: poprowadzić

Składnia

	+	prowadzić	+	CO
	+	prowadzić	+	CZYM + GDZIE

Pochodzenie

czes. prováděti 'oprowadzać; przeprowadzać, prowadzić'

Forma czeska z przedrostkiem pro- od psł. *voditi 'prowadzić, wieść, kierować' ze wzdłużeniem samogłoski o do ā przeniesionym zapewne z czasownika kontynuującego postać *provadjati (Bor)