cyzelować - Wielki słownik języka polskiego PAN

Definicja

1.

książk. starannie przygotowywać, wielokrotnie poprawiając dla najlepszego efektu to, nad czym się pracuje

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Działalność intelektualna człowieka

nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

wykańczać

Połączenia

cyzelować (każde) słowo, zdanie; szczegóły

Cytaty

Film ma 110 ujęć. Niektóre z nich zajmowały trzy dni, niektóre trzy tygodnie. Dlatego w którymś momencie sobie wymyśliłem presję - „dzień ostateczny”, bo inaczej cyzelowałbym film w nieskończoność.

źródło: NKJP: Ewa Kwiecińska: Do filmu tylnymi drzwiami, Dziennik Łódzki, 2003-04-19

Pracowaliśmy nad komunikatem od wczesnego popołudnia do drugiej w nocy, zmieniając koncepcje, zakres treści, a potem cyzelując każde słowo.

źródło: NKJP: Waldemar Kuczyński: Burza nad Wisłą: dziennik 1980-1981, 1981

Wysoko, niedostępne dla ludzkich oczu, kryją się - nie tylko w Krakowie, ale we wszystkich średniowiecznych miastach - dziwne, wykute w kamieniu drobiazgi, niekiedy zaskakujące, bo albo mocno nieobyczajne, albo zadziwiające precyzją wykonania, starannością dla nas niezrozumiałą, no bo po co cyzelować coś, co przez wieki miały oglądać jedynie ptaki?

źródło: NKJP: Andrzej Kozioł: Na krakowskim rynku, 2007

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	cyzeluję	cyzelujemy
2 os.	cyzelujesz	cyzelujecie
3 os.	cyzeluje	cyzelują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	cyzelowałem +(e)m cyzelował	cyzelowałam +(e)m cyzelowała	cyzelowałom +(e)m cyzelowało	cyzelowaliśmy +(e)śmy cyzelowali	cyzelowałyśmy +(e)śmy cyzelowały
2 os.	cyzelowałeś +(e)ś cyzelował	cyzelowałaś +(e)ś cyzelowała	cyzelowałoś +(e)ś cyzelowało	cyzelowaliście +(e)ście cyzelowali	cyzelowałyście +(e)ście cyzelowały
3 os.	cyzelował	cyzelowała	cyzelowało	cyzelowali	cyzelowały

bezosobnik: cyzelowano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę cyzelował będę cyzelować	będę cyzelowała będę cyzelować	będę cyzelowało będę cyzelować	będziemy cyzelowali będziemy cyzelować	będziemy cyzelowały będziemy cyzelować
2 os.	będziesz cyzelował będziesz cyzelować	będziesz cyzelowała będziesz cyzelować	będziesz cyzelowało będziesz cyzelować	będziecie cyzelowali będziecie cyzelować	będziecie cyzelowały będziecie cyzelować
3 os.	będzie cyzelował będzie cyzelować	będzie cyzelowała będzie cyzelować	będzie cyzelowało będzie cyzelować	będą cyzelowali będą cyzelować	będą cyzelowały będą cyzelować

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		cyzelujmy
2 os.	cyzeluj	cyzelujcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	cyzelowałbym bym cyzelował	cyzelowałabym bym cyzelowała	cyzelowałobym bym cyzelowało	cyzelowalibyśmy byśmy cyzelowali	cyzelowałybyśmy byśmy cyzelowały
2 os.	cyzelowałbyś byś cyzelował	cyzelowałabyś byś cyzelowała	cyzelowałobyś byś cyzelowało	cyzelowalibyście byście cyzelowali	cyzelowałybyście byście cyzelowały
3 os.	cyzelowałby by cyzelował	cyzelowałaby by cyzelowała	cyzelowałoby by cyzelowało	cyzelowaliby by cyzelowali	cyzelowałyby by cyzelowały

bezosobnik: cyzelowano by

bezokolicznik: cyzelować

imiesłów przysłówkowy współczesny: cyzelując

gerundium: cyzelowanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	cyzelowanie	cyzelowania
D.	cyzelowania	cyzelowań
C.	cyzelowaniu	cyzelowaniom
B.	cyzelowanie	cyzelowania
N.	cyzelowaniem	cyzelowaniami
Ms.	cyzelowaniu	cyzelowaniach
W.	cyzelowanie	cyzelowania

imiesłów przymiotnikowy czynny: cyzelujący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	cyzelujący	cyzelujący	cyzelujący	cyzelujące	cyzelująca
D.	cyzelującego	cyzelującego	cyzelującego	cyzelującego	cyzelującej
C.	cyzelującemu	cyzelującemu	cyzelującemu	cyzelującemu	cyzelującej
B.	cyzelującego	cyzelującego	cyzelujący	cyzelujące	cyzelującą
N.	cyzelującym	cyzelującym	cyzelującym	cyzelującym	cyzelującą
Ms.	cyzelującym	cyzelującym	cyzelującym	cyzelującym	cyzelującej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	cyzelujący	cyzelujący	cyzelujące	cyzelujące
D.	cyzelujących	cyzelujących	cyzelujących	cyzelujących
C.	cyzelującym	cyzelującym	cyzelującym	cyzelującym
B.	cyzelujących	cyzelujących	cyzelujących	cyzelujące
N.	cyzelującymi	cyzelującymi	cyzelującymi	cyzelującymi
Ms.	cyzelujących	cyzelujących	cyzelujących	cyzelujących

imiesłów przymiotnikowy bierny: cyzelowany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	cyzelowany	cyzelowany	cyzelowany	cyzelowane	cyzelowana
D.	cyzelowanego	cyzelowanego	cyzelowanego	cyzelowanego	cyzelowanej
C.	cyzelowanemu	cyzelowanemu	cyzelowanemu	cyzelowanemu	cyzelowanej
B.	cyzelowanego	cyzelowanego	cyzelowany	cyzelowane	cyzelowaną
N.	cyzelowanym	cyzelowanym	cyzelowanym	cyzelowanym	cyzelowaną
Ms.	cyzelowanym	cyzelowanym	cyzelowanym	cyzelowanym	cyzelowanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	cyzelowani	cyzelowani	cyzelowane	cyzelowane
D.	cyzelowanych	cyzelowanych	cyzelowanych	cyzelowanych
C.	cyzelowanym	cyzelowanym	cyzelowanym	cyzelowanym
B.	cyzelowanych	cyzelowanych	cyzelowanych	cyzelowane
N.	cyzelowanymi	cyzelowanymi	cyzelowanymi	cyzelowanymi
Ms.	cyzelowanych	cyzelowanych	cyzelowanych	cyzelowanych

odpowiednik aspektowy: wycyzelować

Składnia

+

cyzelować

+

CO

Pochodzenie

fr. ciseler 'rzeźbić, cyzelować'