-
2.
pejorat. brzydka kobieta, dziwacznie, niegustownie ubrana -
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA
Określenia fizyczności człowieka
płeć
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA
Określenia fizyczności człowieka
wygląd -
Dopiero teraz czuję, że jestem nie ubrana, nie uczesana, nie umalowana, nie zadbana i w ogóle czupiradło, koczkodan. Bo też moje miejsce jest w baraku. Nie powinnam była tu przychodzić...
źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1978
Bo, czy coś się zmieniło od czasów, kiedy Kraków był miastem stołecznym? Te same przekupki i ich zwykłe rozmowy - nie pozbawione określeń: sekutnico, koczkodanie, paskudnico.
źródło: NKJP: Przekupki w Barbakanie, Dziennik Polski, 2000-10-02
Wspaniała, niezrównana na scenie, angażowana była na ogół do błahych ról filmowych, czasami wręcz prymitywnych. Jedna z recenzentek zadała wprost retoryczne pytanie: Dlaczego Pogorzelska grała zawsze same kuchty i koczkodany?
źródło: NKJP: Stanisław Janicki: Cud dziewczyna, Trybuna Śląska, 2004-08-13
-
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
liczba pojedyncza liczba mnoga M. koczkodan
koczkodany
D. koczkodana
koczkodanów
C. koczkodanowi
koczkodanom
B. koczkodana
koczkodany
N. koczkodanem
koczkodanami
Ms. koczkodanie
koczkodanach
W. koczkodanie
koczkodany
-
rum. coşcodan 'koczkodan, dziwadło, czupiradło'
Pierwotnie może z jęz. tureckich, por. osm. kosko-ca 'gigantyczny, monstrualny', dana 'cielę'. Zdeformowane zwierzęta obwożono jako dziw natury po jarmarkach. Później ich miejsce zajęły egzotyczne małpki, w Polsce obwożone głównie przez Cyganów wołoskich i tureckich, sprowadzane z tureckich posiadłości w Azji i Afryce. Prawdopodobnie turecka nazwa "dziwu natury", używana przez wędrownych Cyganów, stała się w pol. nazwą małpki, z drobną zmianą - w pol. koczko- (jak koczka 'kot') zamiast rum. koszko- (Bańk.).