proporcja - Wielki słownik języka polskiego PAN

Definicja

1.

stosunek przynajmniej dwóch wielkości względem siebie lub części jakiejś całości do tej całości bądź do siebie nawzajem

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE

Ilość, liczby i liczenie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

stosunek

Połączenia

należyta, słuszna proporcja; stałe; dotychczasowe, rzeczywiste; korzystne, odpowiednie, racjonalne, rozsądne, wyważone; zachwiane, złe; wzajemne; odmienne, rozmaite; odwrotne proporcje; proporcje ilościowe, liczbowe; czasowe; ludnościowe, narodowościowe
proporcja długości do szerokości, drogi do czasu, obwodu do średnicy, wysokości do szerokości; proporcje aktywów, dochodów, składek, świadczeń, wynagrodzeń; liczby kogoś/czegoś do liczby kogoś/czegoś; kobiet (do mężczyzn, i mężczyzn), ludności
proporcja między ilością czegoś a ilością (liczbą) czegoś, liczbą kogoś/czegoś a liczbą kogoś/czegoś; między kwotami, między wydatkami
liczba i proporcje, wielkości i proporcje
obraz, prostokąt; model, sylwetka o proporcjach ileś na ileś
proporcja wynosi ileś; proporcje kształtują się, układają się; zmieniają się; wynikają z czegoś
ustalić; zachować; zaburzyć, zmienić; odwrócić proporcje; dobrać odpowiednie proporcje
wynikać z proporcji
dawać, dodać, rozcieńczyć, zmieszać coś w proporcji ileś do ileś; obliczać, pozostać/pozostawać, ustalić/ustalać coś w proporcji do liczby kogoś/czegoś, do okresu, do PKB, do rozmiarów czegoś, do wartości czegoś, do wielkości czegoś...); mieszać coś, wymieszać coś, zmieszać coś (z czymś) w równych (dowolnych, odpowiednich) proporcjach; pozostawać w jakichś proporcjach; dobrany w odpowiednich proporcjach; widzieć coś we właściwych proporcjach

Cytaty

	Jeżeli tuż po zatankowaniu i przełączeniu samochodu z benzyny na LPG auto traci wigor, a silnik dostaje czkawki i gaśnie, to w większości wypadków winne są złe proporcje propanu i butanu w mieszance. Proporcje są tak zmieniane, by koszt uzyskania mieszanki był jak najmniejszy (butan jest tańszy od propanu). źródło: NKJP: Bernard Łętowski: Gaz bez kontroli, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2006-05-16
	Rozmaite zioła i przyprawy, dobrane w odpowiednich proporcjach, drobno siekano i zalewano mocną anyżówką lub tzw. wódką francuską, tj. koniakiem. źródło: NKJP: Andrzej Chwalba, (red.), Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych: praca zbiorowa, 2004
	Władze miasta chciałyby w ten sposób utrzymać niezmienioną proporcję między wydatkami gminy (75%) a rodziców (25%) na utrzymanie dziecka w przedszkolu. źródło: NKJP: Beata Janczarska: Zarząd zdecydował, Gazeta Miejska, nr 18 (61), 2000
	Fakty przedstawiają się tak: [...] w r. 1941 (to jest w okresie pół roku) liczba wziętych do niewoli przekraczała 4,5 miliona, w tym wypadku Niemcy nie przesadzali; w pierwszej połowie 1942 przy większych bitwach zmalała ona do 1,5 miliona, potem już utrzymywała się na nieznacznym poziomie, a proporcja między zabitymi w walce i wziętymi do niewoli przekraczały 20 : 1 [...]. źródło: NKJP: Andrzej Anonimus: Nie nadaje się, przecież to jeszcze szczeniak, 1999
	Obraz jest wymalowany na desce lipowej, która jest sklejona. Łatwo zauważyć nietypową proporcję długości do szerokości, jest to związane z pożarem, który strawił kościół w 1628 r. Wówczas od dołu obraz się opalił i część nadpalona została odcięta. źródło: NKJP: Maksymilian Styrna: Bizantyjska ikona, Gazeta Krakowska, 2005-02-15

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	proporcja	proporcje
D.	proporcji	proporcji	neut
D.	proporcji	proporcyj	char
C.	proporcji	proporcjom
B.	proporcję	proporcje
N.	proporcją	proporcjami
Ms.	proporcji	proporcjach
W.	proporcjo	proporcje

Składnia

	+	proporcja	+	(KOGO/CZEGO) + (do KOGO/CZEGO)
	+	proporcja	+	(między KIM/CZYM)