wytłumaczyć się - Wielki słownik języka polskiego PAN

podać powody swojego postępowania, które może być uznane za niewłaściwe

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Ocena i wartościowanie

wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Działalność intelektualna człowieka

nazwy działań intelektualnych człowieka

wytłumaczyć się kolegom, ludziom, Ministerstwu, sędziemu, wyborcom;
wytłumaczyć się chorobą
wytłumaczyć się z błędu, z incydentu, z opóźnienia, z udziału w czymś, z wydatków

	Podjąłem decyzję o ukaraniu pracownika, musiałem na piśmie wytłumaczyć się z błędu panu premierowi. źródło: NKJP: Kancelaria Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej: Stenogram z 53. posiedzenia Komisji Śledczej do zbadania ujawnionych w mediach zarzutów dotyczących przypadków korupcji podczas prac nad nowelizacją ustawy o radiofonii i telewizji (SRTV) w dniu 2 lipca 2003 r.
	Gdzie rozum, wola, rozwaga i sumienie radnych? Jak ci spośród nich, którzy głosowali „za”, wytłumaczą się przed wyborcami? źródło: NKJP: Janusz Tylek; Maria Glińska: Do redakcji „TP” wpłynął list otwarty do burmistrza Adama Bachledy Curusia i przewodniczącego Rady Miasta Zakopane Michała Gąsienicy Szostaka, Tygodnik Podhalański, 15, 1999
	Według mnie, nikt rozsądnie nie wytłumaczy się z przynależności do PZPR, bo albo to zrobił z głupoty, albo dla kariery. źródło: NKJP: Telefoniczna opinia publiczna, Gazeta Wyborcza, 1992-06-17
	Andrzej L. dziś siedzi i myśli, jak wytłumaczyć się wyborcom, że nic nie będzie z szybszej i większej waloryzacji emerytur źródło: NKJP: Internet
	Jeśli przerwa w zatrudnieniu trwa 2-3 miesiące, wytłumacz się przed bankiem, co było powodem przerw w zasilaniu rachunku. źródło: NKJP: Tomasz Bar: Praktyczne porady finansowe, 2006
	Wymykałem się potem chyłkiem, by nikt mnie nie zauważył. Czasem portier na bramie dziwił się, pytając: - Czego pan tu szuka, panie Anweiler? - Nic, nic, dziękuję! Chciałem tylko podać przesyłkę do Wrocławia. Usiłowałem wytłumaczyć się wymyślonym naprędce fortelem...„ źródło: NKJP: Michał Jerczyński, Tomasz Roszak: Szlakoem łódzkiej kolei, 2003
	– Proszę o włożenie karty do czytnika, abym mógł wpuścić pana na pokład! – oznajmiła maszyna. – Problem w tym, że nie mam karty – odparł. – Zgubiłem – wytłumaczył się. Komputer mielił w przewodach odpowiedź. źródło: NKJP:Sebastian Chosiński: Kšatrápavan, Esensja, 2005-10

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wytłumaczę się	wytłumaczymy się
2 os.	wytłumaczysz się	wytłumaczycie się
3 os.	wytłumaczy się	wytłumaczą się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wytłumaczyłem się +(e)m się wytłumaczył	wytłumaczyłam się +(e)m się wytłumaczyła	wytłumaczyłom się +(e)m się wytłumaczyło	wytłumaczyliśmy się +(e)śmy się wytłumaczyli	wytłumaczyłyśmy się +(e)śmy się wytłumaczyły
2 os.	wytłumaczyłeś się +(e)ś się wytłumaczył	wytłumaczyłaś się +(e)ś się wytłumaczyła	wytłumaczyłoś się +(e)ś się wytłumaczyło	wytłumaczyliście się +(e)ście się wytłumaczyli	wytłumaczyłyście się +(e)ście się wytłumaczyły
3 os.	wytłumaczył się	wytłumaczyła się	wytłumaczyło się	wytłumaczyli się	wytłumaczyły się

bezosobnik: wytłumaczono się

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wytłumaczmy się
2 os.	wytłumacz się	wytłumaczcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wytłumaczyłbym się bym się wytłumaczył	wytłumaczyłabym się bym się wytłumaczyła	wytłumaczyłobym się bym się wytłumaczyło	wytłumaczylibyśmy się byśmy się wytłumaczyli	wytłumaczyłybyśmy się byśmy się wytłumaczyły
2 os.	wytłumaczyłbyś się byś się wytłumaczył	wytłumaczyłabyś się byś się wytłumaczyła	wytłumaczyłobyś się byś się wytłumaczyło	wytłumaczylibyście się byście się wytłumaczyli	wytłumaczyłybyście się byście się wytłumaczyły
3 os.	wytłumaczyłby się by się wytłumaczył	wytłumaczyłaby się by się wytłumaczyła	wytłumaczyłoby się by się wytłumaczyło	wytłumaczyliby się by się wytłumaczyli	wytłumaczyłyby się by się wytłumaczyły

bezosobnik: wytłumaczono by się

bezokolicznik: wytłumaczyć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wytłumaczywszy się

gerundium: wytłumaczenie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wytłumaczenie się	wytłumaczenia się
D.	wytłumaczenia się	wytłumaczeń się
C.	wytłumaczeniu się	wytłumaczeniom się
B.	wytłumaczenie się	wytłumaczenia się
N.	wytłumaczeniem się	wytłumaczeniami się
Ms.	wytłumaczeniu się	wytłumaczeniach się
W.	wytłumaczenie się	wytłumaczenia się

odpowiednik aspektowy: tłumaczyć się

Składnia

+	wytłumaczyć się	+	(KOMU) + z CZEGO
+	wytłumaczyć się	+	(przed KIM) + z CZEGO
+	wytłumaczyć się	+	KOMU + że ZDANIE
+	wytłumaczyć się	+	KOMU + ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE
+	wytłumaczyć się	+	przed KIM + że ZDANIE
+	wytłumaczyć się	+	przed KIM + ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE
+	wytłumaczyć się	+	(KOMU) + CZYM
+	wytłumaczyć się	+	MOWA WPROST

Pochodzenie

Zob. tłumaczyć