Chronologizacja
1. do spodni
Definicja
Pochodzenie
Zob. pas (część ciała)
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki
Połączenia
- parciany, skórzany, rzemienny; gruby, szeroki, wąski; pleciony; biały, czarny, czerwony, ... pasek
- pasek spodni, spódnicy, szlafroka
- pasek do spodni, do ubrań; od spodni, od portek, od szlafroka; ze skóry, ze spodni
- pasek z ćwiekami, z klamerką
- pasek w talii
- klamra, sprzączka; koniec; kolor paska
- klamry, sprzączki do pasków; klamerka, klamra, sprzączka od paska
- nosić; założyć; rozpiąć, rozwiązać pasek
- udusić; przewiązany; ściągnięty, ściśnięty paskiem
- przyczepiony, przytroczony, przypięty do paska; wyciągnąć zza paska
- wsunąć; zatknięty za pasek
- wisieć na pasku
Cytaty
|
Górę stroju stanowiła jasnobeżowa koszulowa bluza z kieszeniami, wypuszczona na spodnie i ściągnięta wąskim, skórzanym paskiem, którego luźny, przeciągnięty przez klamerkę koniec zwisał nisko, prawie do kolan. źródło: NKJP: Mirosław M.Bujko: Czerwony byk, 2007 |
|
|
Jerzy Bukowski westchnął, poprawiając pasek spodni jak zwykle wrzynający się w duży brzuch. źródło: NKJP: Paulina Grych: Numer zerowy, 2007 |
|
|
Ujrzeliśmy, jak Kowalski gwałtownie rozpina koszulę, zdziera ją przez głowę, potem wychodzi z butów, rozpina pasek i spodnie, zrzuca je z nóg, rozchyla śpiwór, wślizguje się goły do niego i kładzie, już uspokojony. źródło: NKJP: Maciej Kuczyński: Czeluść, 1972 |
|
|
Rozpiął marynarkę, ukazując zatknięty za pasek od spodni swój pistolet. źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie - rocznik 20, 1957 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pasek |
paski |
|
| D. | paska |
pasków |
|
| C. | paskowi |
paskom |
|
| B. | pasek |
paski |
|
| N. | paskiem |
paskami |
|
| Ms. | pasku |
paskach |
|
| W. | pasku |
paski |
2. do spinania
Definicja
Pochodzenie
Zob. pas (część ciała)
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku
Połączenia
- gumowy, metalowy, parciany, skórzany; krótki, długi pasek
- pasek hełmu, sandałów, torebki, zegarka
- pasek do zegarka; od hełmu, od torby
- pasek na ramię
- zawiązać, zapiąć pasek
- przewiązany, związany paskiem
Cytaty
|
Bruszczak też był zawodowcem i pewnie dlatego pasek lornetki kaprala powędrował na ramię, a brudna dłoń do hełmu. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Dobry powód, by zabijać, 2005 |
|
|
Do boków siedziska zostały przyszyte paski umożliwiające przenoszenie leżaczka. Pas kroczny i pas biodrowy są zapinane za pomocą jednego zapięcia. źródło: NKJP: Robert Falczak: Groźne wózki dla dzieci?, Echo Dnia, 2006-10-03 |
|
|
Wojskowy pas opinał ciało, od ramienia do biodra biegł pasek brązowej raportówki, z której wystawał pomięty róg jakiejś mapy. źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Rebelia, 2007 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pasek |
paski |
|
| D. | paska |
pasków |
|
| C. | paskowi |
paskom |
|
| B. | pasek |
paski |
|
| N. | paskiem |
paskami |
|
| Ms. | pasku |
paskach |
|
| W. | pasku |
paski |
3. do pończoch
Definicja
Pochodzenie
Zob. pas (część ciała)
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań
Połączenia
- pasek do pończoch
- pasek z podwiązkami
Cytaty
|
Pończochy na pasku z żabkami są out of fashion. źródło: NKJP: Słowiański look, Dziennik Polski, 1999-10-01 |
|
|
[...] z szuflady wyjąłem śliczne koronkowe majteczki, pończochy i pasek z podwiązkami, zupełnie taki sam jak mojej mamy [...]. źródło: NKJP: Andrzej Czcibor-Piotrowski: Cud w Esfahanie, 2001 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pasek |
paski |
|
| D. | paska |
pasków |
|
| C. | paskowi |
paskom |
|
| B. | pasek |
paski |
|
| N. | paskiem |
paskami |
|
| Ms. | pasku |
paskach |
|
| W. | pasku |
paski |
4. odblaskowy
Definicja
Pochodzenie
Kwalifikacja tematyczna
ATEMATYCZNY
Połączenia
- biały, czerwony; metalowy pasek; pasek samoprzylepny; zapachowy; nawilżający; ozdobny; wybielający do zębów
- pasek do glukometru
Cytaty
|
Spójrzmy np. na paski diagnostyczne, stosowane w cukrzycy. Rozporządzenie proponuje wypisywanie w ilości do 100 szt. jednorazowo. źródło: NKJP: (E): Nowe recepty od 1 czerwca, Dziennik Polski, 2001-03-03 |
|
|
Wszystkie dzieci otrzymały paski odblaskowe na rękaw, które powodują, że mali użytkownicy dróg są bardziej widoczni. źródło: NKJP: Irena Wróblewska i Ewa Szłapa: Koniec projektu, Nakielski Czas, 2007-10-04 |
|
|
Miejsca łączenia zakrywa się bordiurą (ozdobny pasek wykończeniowy) odpowiednio dobraną do całości zestawu. źródło: NKJP: Alternatywa dla farby, Dziennik Polski - Dom, 2001-07-18 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pasek |
paski |
|
| D. | paska |
pasków |
|
| C. | paskowi |
paskom |
|
| B. | pasek |
paski |
|
| N. | paskiem |
paskami |
|
| Ms. | pasku |
paskach |
|
| W. | pasku |
paski |
5. kształt
Definicja
Pochodzenie
Zob. pas (część ciała)
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | kształt |
Połączenia
- długi; cienki, gruby; pionowy, poziomy pasek
- pasek bibuły, blachy, drewna, czekolady, folii, materiału, papieru, skóry, sukna, tkaniny
- pocięty, pokrojony, pokrajany na paski/w paski
Cytaty
|
Omączone stolnice pokrywały ogromne płachty cienko rozwałkowanego ciasta, które krajało się, cięło na cieniutkie paski, suszyło. Dzisiaj domowe makarony raczej należą już do przeszłości. źródło: NKJP: Smakosz: Poczciwy makaron, Dziennik Polski, 2001-02-24 |
|
|
W środku chłodno, nowe drewniane ławy, drewniana podłoga, z sufitu zwisają paski kolorowej bibuły, pamiątka po weselu lub wiejskiej zabawie. źródło: NKJP: Aleksander Gaciarz: Czuszowskie tematy, Dziennik Polski, 1999-12-13 |
|
|
Wbił nóż w gruszkę. Obierał, nie patrząc, ostrze sunęło gładko, paski żółtoszarej skórki spadały bezgłośnie na talerz [...]. źródło: NKJP: Grazyna Plebanek: Przystupa, 2007 |
|
|
I nagle odnalazłam wąski pasek udeptanej trawy - ścieżkę ku ogrodowi. źródło: NKJP: Hanna Kowalewska: Tego lata, w Zawrociu, 1998 |
|
|
Jako dodatek do zupy grzybowej dodać makaron, zacierki, kaszę perłową lub krojone w paski naleśniki. B źródło: NKJP: Pod choinką, Polityka, 2005-11-19 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pasek |
paski |
|
| D. | paska |
pasków |
|
| C. | paskowi |
paskom |
|
| B. | pasek |
paski |
|
| N. | paskiem |
paskami |
|
| Ms. | pasku |
paskach |
|
| W. | pasku |
paski |
Składnia
|
+ | pasek | + |
(CZEGO)
|
6. w maszynie
Definicja
Pochodzenie
Zob. pas (część ciała)
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn
Połączenia
- pasek klinowy
- wymienić pasek
- napędzany paskiem
Cytaty
|
Większość, a można nawet zaryzykować stwierdzenie, że wszystkie współczesne samochody posiadają silniki, w których rozrząd napędzany jest paskiem zębatym. źródło: NKJP: MH: Nie pchać!, Dziennik Polski, 2002-08-26 |
|
|
Samochód jeździ bez problemu. Jakieś pół roku temu miał robiony przegląd i został wymieniony pasek rozrządu, oleje, napinacze, płyn w chłodnicy. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Inna kobieta wspomina, jak siedziała przy drodze w deszczu, w zepsutym samochodzie, z dwójką głodnych dzieci; gdy tylko poprosiła o pomoc Boga, zjawił się dziwnie ubrany mężczyzna i wymienił pasek klinowy w silniku. źródło: NKJP: Andrzej Osęka: Posłańcy niebios, 1998-11-20 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pasek |
paski |
|
| D. | paska |
pasków |
|
| C. | paskowi |
paskom |
|
| B. | pasek |
paski |
|
| N. | paskiem |
paskami |
|
| Ms. | pasku |
paskach |
|
| W. | pasku |
paski |
Składnia
|
|
+ | pasek | + |
CZEGO
|
|
|
+ | pasek | + |
JAKI
|
7. na ekranie
Definicja
Pochodzenie
Zob. pas (część ciała)
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu telewizja
CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny komputery/informatyka
CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn
Połączenia
- dolny, górny, boczny; główny, standardowy, dodatkowy pasek; pasek adresowy, narzędziowy, reklamowy, startowy, tytułowy
- pasek adresu, ikon, menu, narzędzi, przeglądarki, przewijania, startu, zadań
- pasek na ekranie, na monitorze
- ikona, ikonka na pasku
- dodać do paska
- pasek z napisem, z reklamami
- umieszczony, wyświetlany na pasku
Cytaty
|
Następnie, korzystając z dolnego paska narzędziowego aplikacji, możemy wybrać dowolny kolor tła pola tekstowego i nadać cień literom. Pasek ten zawiera również ikonę Pole tekstowe, umożliwiającą dodanie nowego opisu. źródło: NKJP: Dominik Kucharczyk: Świąteczne (nie tylko ozdobniki), prasa, 2003 |
|
|
Jeśli chcemy mieć szybki dostęp do często używanych funkcji, np. Wytnij, Wklej, Kopiuj, warto dodać odpowiednie skróty do paska narzędziowego Explorera. W tym celu klikamy prawym przyciskiem myszy w dowolnym miejscu paska narzędziowego i z rozwiniętego menu wybieramy opcję Dostosuj. źródło: NKJP: Sebastian Malinowski: Przechytrzyć czas, prasa, 2001 |
|
|
Wczoraj w TVN24 na pasku pojawiła się informacja: USA: wg sondażu G.W. Bush najgorszym prezydentem po II WŚ... źródło: NKJP: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pasek |
paski |
|
| D. | paska |
pasków |
|
| C. | paskowi |
paskom |
|
| B. | pasek |
paski |
|
| N. | paskiem |
paskami |
|
| Ms. | pasku |
paskach |
|
| W. | pasku |
paski |
8. znak
Definicja
Pochodzenie
Zob. pas (część ciała)
Kwalifikacja tematyczna
ATEMATYCZNY
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | oznaczenie |
Połączenia
- niebieski, czerwony pasek; pasek magnetyczny, zabezpieczający; kodowy
- pasek akcyzy
- pasek z napisem, z numerem, z pieczęcią
- pasek na świadectwie
Cytaty
|
- Niektóre lekarstwa zostały przerzucone na tak zwane recepty z niebieskim paskiem (są to recepty na leki w niektórych schorzeniach, np. w chorobach psychicznych, chorobach krążenia, nowotworowych itp.) i one podlegają zniżce. źródło: NKJP: Niekorzystne zmiany, prasa, 1999 |
|
|
W każdym razie, kupując wino musujące, trzeba brać pod uwagę kilka rzeczy. Przede wszystkim, jak zwykle, nie brać nawet do ręki butelek z zielonym paskiem akcyzy. Zielona akcyza oznacza produkcję krajową i można się w butelce spodziewać wszystkiego, poza winem. źródło: NKJP: Radwan: Dla snobów, Dziennik Polski, 2002-12-2 |
|
|
Na wszystkie książki naniesione zostały paski kodowe, tytuły zostały wprowadzone do bazy danych, która dostępna jest w sieci szkolnej, a więc w każdym komputerze znajdującym się w szkole można sprawdzić, czy książka znajduje się na półce, czy została wypożyczona. źródło: NKJP: Komputeryzacja biblioteki na ukończeniu, Dziennik Polski, 2002-12-17 |
|
|
Uchwalono więc, że pasek z szachownicą ma mieć szerokość 10 cm, natomiast jeden kwadracik będzie wielkości 5 na 5 cm. - Wątpię, czy taksówkarze będą chcieli przyklejać do samochodów szachownicę. Nie chcą niszczyć swoich samochodów[...] źródło: NKJP: (AM): Szachownice we własnym zakresie, Dziennik Polski, 2001-01-06 |
|
|
Ale w ogólniaku będzie prymusem! I rzeczywiście, z klasy do klasy przechodził śpiewająco, z czerwonym paskiem na świadectwach. źródło: NKJP: Dziecko wszechświata, Dziennik Polski, 2000-05-06 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pasek |
paski |
|
| D. | paska |
pasków |
|
| C. | paskowi |
paskom |
|
| B. | pasek |
paski |
|
| N. | paskiem |
paskami |
|
| Ms. | pasku |
paskach |
|
| W. | pasku |
paski |
Składnia
|
|
+ | pasek | + |
(JAKI)
|
9. wypłaty
Definicja
Pochodzenie
Zob. pas (część ciała)
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca wynagrodzenie za pracę
Połączenia
- pasek zarobkowy
- pasek wypłaty
- pasek z zarobkami
Cytaty
|
Górnicy pokazują paski wypłat, z których wynika, że dostają 600-700 zł na rękę. Mało kto jednak wspomina o dodatkowych wypłatach - w grudniu barbórka, w styczniu czternastka. źródło: NKJP: Barbara Warpechowska; Marek Dreszer: Górnictwo węgla kamiennego, Gazeta Wyborcza, 1996-02-19 |
|
|
Pani poseł Kowalska, pokazując paski z zarobkami pielęgniarek, pyta, czy brak rozmów z nimi nie jest hańbą dla rządu i co czułabym, gdyby rozpacz i wstyd ściskał mi gardło głodującej, wyrzuconej z pracy czy z ministerstwa pracy? źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 18.06.1999 |
|
|
Deputat węglowy nie jest na pasku. Żona z niego nie rozlicza co miesiąc górnika. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 23.10.2003 |
|
|
Użytkownik ma możliwość automatycznego przygotowywania wydruków pasków i listy płac [...]. źródło: NKJP: Sławomir Gajda: Firma pod kontrola, prasa, 2002 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pasek |
paski |
|
| D. | paska |
pasków |
|
| C. | paskowi |
paskom |
|
| B. | pasek |
paski |
|
| N. | paskiem |
paskami |
|
| Ms. | pasku |
paskach |
|
| W. | pasku |
paski |
10. naszywka
Definicja
Pochodzenie
Zob. pas (część ciała)
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne
Połączenia
- naszyć pasek
Cytaty
|
Dzień wcześniej uczelnię obiegła wieść, że u dołu rękawa, w przeznaczonym dla niego mundurze, ktoś naszył pasek oznaczający pierwszy rok studiów. źródło: NKJP: Irena Morawska: Sławek i dwóch zwykłych, Gazeta Wyborcza, 1992-10-01 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pasek |
paski |
|
| D. | paska |
pasków |
|
| C. | paskowi |
paskom |
|
| B. | pasek |
paski |
|
| N. | paskiem |
paskami |
|
| Ms. | pasku |
paskach |
|
| W. | pasku |
paski |
11. handel
Definicja
Noty o użyciu
Używane głównie w odniesieniu do czasów II wojny światowej i wcześniejszych.
Pochodzenie
Specjalne zastosowanie wyrazu, najpierw w wyrażeniu "puszczać towar po pasku" 'podbijać cenę wykupiwszy cały zapas towaru' (Bańk); być może pod wpływem niem. Schieberei; zob. pas
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes handel i usługi
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | paskarstwo, spekulanctwo | |
| hiperonimy: | spekulacja |
Cytaty
|
Gdy arcybiskup S. skarżył się na złe zaopatrzenie ludności polskiej, B. odpowiedział, że przecież w Polsce kwitnie pasek i Polacy mogą się tam z łatwością zaopatrzyć we wszystko. źródło: Janusz Gumkowski, Tadeusz Kułakowski: Najwyższy Trybunał Narodowy, 1967 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pasek |
paski |
|
| D. | paska |
pasków |
|
| C. | paskowi |
paskom |
|
| B. | pasek |
paski |
|
| N. | paskiem |
paskami |
|
| Ms. | pasku |
paskach |
|
| W. | pasku |
paski |
Inne uwagi
Zwykle lp